Uzasadnienie
W dniu 17 kwietnia 2013 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) S.W., reprezentowany przez pełnomocnika adwokata B.B.-P., wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 grudnia 2012 r. sygn. II SA/Kr 1373/12. Wraz ze złożeniem skargi dołączono wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podano, że pełnomocnik skarżącego z urzędu otrzymał zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w K. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w dniu 4 kwietnia 2013 r. Podano, że pełnomocnik zapoznał się za aktami w dniu 10 kwietnia 2013 r., czyli dochował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik podniósł, że dopiero badając akta sprawy dowiedział się o uchybieniu terminu i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej. Wskazano, że termin siedmiodniowy do złożenia skargi kasacyjnej należy liczyć od dnia rzeczywistej możliwości sporządzenia przez pełnomocnika skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1373/12 odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu Sąd wskazał na treść art. 86, 87 i 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a. termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni od doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Skoro skarżący w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, istotnym stała się data 8 marca 2013 r. – przyznanie prawa pomocy i 26 marca 2013 r. – wydania zarządzenia o ustanowieniu pełnomocnika skarżącemu. Przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro pełnomocnik powziął wiadomość o wyznaczeniu go do reprezentowania strony w dniu 4 kwietnia 2013 r., to Sąd I-instancji przyjął, że ten dzień jest dniem, od którego należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej.
Tym samym licząc od tej daty termin 7-dniowy upływał w dniu 11 kwietnia 2013 r. Skoro wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 17 kwietnia 2013 r., nastąpiło to już po upływie wyżej zakreślonego terminu. Sąd nie podzielił stanowiska, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powinien zostać złożony przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie później niż w dniu, w którym upłynęło 30 dni od momentu, kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia.
Na to postanowienie zostało wniesione zażalenie przez skarżącego z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Skarżący podał, że dopiero badając akta sprawy pełnomocnik ustalił fakt upływu terminu. Badanie to miało miejsce 10 kwietnia 2013 r. a pierwszy kontakt telefoniczny pełnomocnika ze skarżącym 16 kwietnia 2013 r. Skarżący zamieszkujący daleko od K. mógł przybyć do kancelarii pełnomocnika dopiero 17 kwietnia 2013 r. i w tej dacie takie spotkanie miało miejsce. Dopiero po wysłuchaniu skarżącego pełnomocnik mógł wnieść skargę kasacyjną. Ponadto dniem, w którym ustaje przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu miał rzeczywistą możliwość jej wniesienia po zapoznaniu się z aktami sprawy, ale nie później niż 30 dzień od dnia zawiadomienia go o występowaniu w sprawie. Tak wykazany termin nie został w tej sprawie przekroczony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", w przypadku wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego sąd ten może uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo, jeżeli zarzuca ono nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione. Postanowienie to może być wydane na posiedzeniu niejawnym i przysługują od niego środki odwoławcze na zasadach ogólnych.
Sąd, działając w ramach dopuszczalnej autokontroli wydanego przez siebie postanowienia uznał, że zażalenie jest uzasadnione.
Istota tej sprawy dotyczy ustalenia terminu, od kiedy pełnomocnik skarżącego mógł skutecznie wnieść skargę kasacyjną w sprawie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanawia o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie do art. 87 § 2 i § 4 P.p.s.a. strona ma obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oraz równoczesnego z wnioskiem dokonania czynności, której nie dokonała w terminie.
Sąd w zaskarżonym postanowieniu przyjął, że w tej sprawie w dniu 4 kwietnia 2013 r. ustała przesłanka polegająca na rzeczywistej możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, a to dlatego, że w tym dniu pełnomocnik skarżącego dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem w tej sprawie. Skarżący zaś wywodzi, że tym dniem ustania rzeczywistej przeszkody była data 10 kwietnia 2013 r., tj. dzień zapoznania się z aktami sprawy, a tym samym dopiero od tej daty należy liczyć 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej, a więc złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 17 kwietnia 2013 r. zostało dokonane w terminie.
Niewątpliwie data, w której ustała przyczyna uchybienia przez stronę skarżącą terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg w chwili, gdy pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu go do reprezentowaniu z urzędu strony skarżącej. Wprawdzie nie ma bezpośredniego dowodu potwierdzającego, że pełnomocnik skarżącego dowiedział się o tym dopiero w dniu 4 kwietnia 2013 r., ale ta data wydaje się być wielce prawdopodobna przyjmując, że zarządzeniem z dnia 26 marca 2013 r. adwokata B.B.-P. została wyznaczona jako pełnomocnik z urzędu dla skarżącego, a ponadto 31 marca i 1 kwietnia 2013 r. by okresem Świąt Wielkanocnych.
Skoro dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż termin upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do postępowania w sprawie, to odnosząc tą zasadę do tej sprawy należy wskazać, że skarżący w terminie złożył wniosek o przywrócenie terminu, dołączając do wniosku także sporządzoną skargę kasacyjną.
Skoro w dniu 4 kwietnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w tej sprawie, to należy przyjąć, że jeszcze w tym dniu pełnomocnik mógł nie znać sprawy i nie można mu czynić z tego powodu zarzutu. Dopiero po dniu 4 kwietnia 2013 r. obowiązkiem pełnomocnika skarżącego było zapoznanie się z aktami sprawy oraz ze stanowiskiem samego skarżącego. Skoro zapoznanie się z aktami sprawy miało miejsce 10 kwietnia 2013 r., a – jak podnosi to pełnomocnik skarżącego – pierwsza rozmowa między pełnomocnikiem a stroną miała miejsce 16 kwietnia 2013 r., to sporządzenie skargi kasacyjnej już 17 kwietnia 2013 r. i wniesienie jej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie może być uznane za przekroczenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Tym samym Sąd odstępuje od poglądu wyrażonego w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2013 r. na rzecz stanowiska respektującego przede wszystkim konstytucyjne prawo do sądu. Wprawdzie wykładnia gramatyczna art. 87 § 1 P.p.s.a. mogłaby prowadzić do konstatacji, że termin 7-dniowy liczony od daty ustania przyczyny uchybienia obejmuje przypadek dowiedzenia się przez daną osobę o ustanowieniu jej pełnomocnikiem w sprawie, ale należy także uwzględnić wykładnię systemowa tego przepisu w kontekście art. 45 Konstytucji RP gwarantującego każdemu prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania jego sprawy.
Tym samym w przypadku, gdy przepis rangi ustawowej dopuszcza różnorodne możliwości wykładni prawa do sądu, należy kierować się konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Sąd w tej sprawie podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 612/12, opub. w LEX nr 1225743.
Dokonując wykładni w przyjętym w tej sprawie kierunku nie można uznać, że tak samo należy ocenić przypadek, w którym dana osoba ma pełnomocnika ustanowionego na wniosek i przypadek, w którym dana osoba otrzymuje pomoc prawną z urzędu. Pełnomocnik ustanowiony na wniosek z samej istoty już o sprawie wie w chwili ustanawiania go i może od razu podjąć stosowne czynności. Pełnomocnik ustanawiany z urzędu dowiaduje się o samym fakcie ustanowienia pełnomocnictwa dopiero z chwilą otrzymania stosowanego zarządzenia władz danej korporacji. Od tej chwili powinien podjąć niezwłocznie czynności celem zapoznania się ze sprawą i uzyskania stanowiska strony, którą reprezentuje.
Tym samym skoro nie ma instytucji zawieszenia biegu terminu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, wykładnię art. 87 § 1 P.p.s.a. należy dokonywać w duchu gwarantowania jak najszerszego prawa do sądu. Tym samym skoro w tej sprawie w dniu 10 kwietnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy, to ta data winna być uznana za datę ustania przeszkody. W tej bowiem dacie profesjonalny pełnomocnik już wiedział, że minął termin do wniesienia skargi kasacyjnej i znając treść art. 86-88 P.p.s.a. winien podjąć czynności związane z ewentualnym przywróceniem tego terminu. Sam skarżący dowiedział się o wyznaczeniu pełnomocnika (wraz z danymi osobowymi pełnomocnika) w dniu 6 kwietnia 2013 r. i od tej daty powinien podjąć także sam czynności zmierzające do skontaktowania się z pełnomocnikiem. Strona wiedziała przy tym także o upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym w ocenie Sądu nie tyle data 16 kwietnia 2013 r. winna być uznana za datę ustania przeszkody przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, ile data 10 kwietnia 2013 r.
Wniesienie więc skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w dniu 17 kwietnia 2013 r. zostało dokonane w terminie.
Instytucja przywrócenia terminu uregulowana została w art. 86-88 P.p.s.a. Zgodnie z art. 86 § 2 i art. 87 § 1-2 i 4-5 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, przy zachowaniu następujących warunków:
- a) braku upływu okresu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.);
- b) istnienia negatywnych skutków dla skarżącego w zakresie postępowania sądowego w przypadku uchybienia terminu (art. 86 § 2 P.p.s.a.);
- c) uprawdopodobnienia we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wskazującej na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.);
- d) dokonaniu – równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu - czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.);
- e) braku upływu roku od uchybienia terminu, chyba że zachodzi wyjątkowy przypadek uzasadniający jego przywrócenie (art. 87 § 5 P.p.s.a.).
Niewątpliwie dopuszczalne było złożenie wniosku o przywrócenie terminu przez skarżącego z powodu negatywnych skutków, jakie uchybienie tego terminu dla niego spowodowało (przesłanka wynikająca z art. 86 § 2 P.p.s.a.).
Spełniona została przesłanka z art. 87 § 1 P.p.s.a., szerzej omówiona powyżej, tj. wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w okresie 7 dni liczonym od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Uprawdopodobniona została we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wskazującej na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. W tej sprawie brak tej winy należy odnieść do pełnomocnika skarżącego. Wprawdzie pełnomocnik skarżącego otrzymał informację o ustanowieniu go pełnomocnikiem w dniu – jak sam to podnosi - 4 kwietnia 2013 r., a zapoznanie się z aktami sprawy miało miejsce 10 kwietnia 2013 r., to jednak Sąd uwzględnił i tą okoliczność, że 4 kwietnia 2013 r. wypadał w czwartek, a 10 kwietnia 2013 r. to była środa w następnym tygodniu. Po otrzymaniu tej informacji pełnomocnik mógł zapoznać się z aktami sprawy w dniu następnym (piątek), albo od poniedziałku w kolejnym tygodniu. Pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy w czwartym dniu roboczym liczonym od daty otrzymania informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem. Jest to w ocenie Sądu w tej sprawie należyte działanie pełnomocnika.
Nie można wymagać, aby pełnomocnik nie wiedząc uprzednio o ustanowieniu go pełnomocnikiem, był zobowiązany już w dniu następnym po otrzymaniu takiej informacji zapoznawać się z aktami sprawy. Sobota i niedziela nie pozwalały na fizyczne zapoznanie się z aktami sprawy. Tym samym w tej sprawie pełnomocnik skarżącego nie ponosi winy w tym, że z aktami sprawy zapoznał się 10 kwietnia 2013 r., a więc spełniona została także przesłanka z art. 87 § 2 P.p.s.a.
Skarżący wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniósł skargę kasacyjną, czym spełnił przesłankę z art. 87 § 4 P.p.s.a. i nie zachodzi upływ jednego roku od uchybienia terminowi.
Mając na uwadze powyższe i uznając wniesiony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu za usprawiedliwiony, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 195 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 86 § 1-3 i art. 87 § 1-5 P.p.s.a.