Uzasadnienie
W dniu 14 kwietnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżących H. i J. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony pismem z dnia 24 maja 2011 r., w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 13 września 2010 r.
We wniosku tym skarżący oświadczyli, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z bratem skarżącej, S. P.. Ich wspólny miesięczny dochód wynosi 2.872 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości 747,61 zł, świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości 1,327,40 zł oraz świadczenie rentowe brata skarżącej w wysokości 797,39 zł.
Według oświadczenia skarżących w skład ich majątku wchodzi dom o pow. 110 m2, nieruchomość rolna o pow. 4,68 ha a także budynki gospodarcze i maszyny rolnicze.
Z przedstawionego zestawienia miesięcznych wydatków wynika, iż skarżący ponoszą stałe miesięczne wydatki na gaz butan (butla) w wysokości 52 zł, wywóz śmiecie – 72 zł, energię elektryczną – 156,54 zł poza wydatkami koniecznym skarżący wymienili inne wydatki stałe tj. opłata za telefon komórkowy – około 180 zł, PZU rocznie 669zł, PZU życie kwartalnie - 86,79 zł, rata za laptopa – 119,87 zł. Do wniosku dołączone zostały następujące dokumenty: informacja lekarska dot. skarżącej z 10 października 2009 r., kserokopia karty z kartoteki lekarskiej z 15 kwietnia 2008 r., karta informacyjna leczenia szpitalnego skarżącej z dnia [...] marca 2008 r. oraz z okresu 6 -12 luty 2008 r., potwierdzenie wysokości pobieranej emerytury przez skarżących, zaświadczenie o ustanowieniu skarżącej opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego S. P., karta informacyjna ze szpitala dot. brata skarżącej S. P. z 3 stycznia 2003 r., kserokopia rachunku za energię elektryczną, potwierdzenie spłaty ratalnej, potwierdzenia opłaty składek w PZU, nakaz płatniczy na kwotę 104 zł (podatek rolny i leśny).
W piśmie z dnia 19 maja 2011 r., skarżący podtrzymali wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym ustanowienie adwokata z urzędu celem wniesienia skargi kasacyjnej od zapadłego w sprawie wyroku WSA z dnia 7 marca 2011 r.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W tym miejscu należy wyjaśnić czym jest instytucja prawa pomocy. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).
Analizując przedstawione przez skarżących zestawienie miesięcznych wydatków i odnosząc je do uzyskiwanych dochodów sąd uznał, iż poniesienie przez nich kosztów postępowania, nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla skarżących. Tym bardziej, iż w przedstawionym zestawieniu wydatków, o którym mowa powyżej znajdują się pozycje, które trudno uznać za wydatki konieczne (telefon, laptop, nieobligatoryjne ubezpieczenia) mające pierwszeństwo przed zobowiązaniami z tytułu kosztów sądowych.
Z tych samych względów sąd nie przychylił się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Reasumując instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowna tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwo), a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W powyższej sytuacji zwolnienie skarżących od ponoszenia kosztów sądowych oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli, jako podatników.
W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżących sytuacja finansowa, wykazany majątek znacznych rozmiarów, nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).