Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z 13 października 2020 roku nr [...] uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 4 sierpnia 2020 roku nr [...] w części dotyczącej terminu przedłożenia żądanej ekspertyzy technicznej i w tym zakresie wskazał nowy termin przedłożenia ekspertyzy technicznej do 31 grudnia 2020 roku, w pozostałej zaś części utrzymując je w mocy.
Organ I instancji ww. postanowieniem zobowiązał właścicieli budynku, zlokalizowanego przy ul. [...] w K. na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K., M. B. i I. Z. do przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki, ekspertyzy technicznej określającej nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K., mogące mieć wpływ na wystąpienie zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska oraz wskazującej rodzaj, zakres i sposób wykonania niezbędnych robót budowlanych zabezpieczających (rysunki i szczegółowy opis), oraz mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku i doprowadzenie ww. obiektu do stanu bezpiecznego użytkowania, ze szczególnym uwzględnieniem stropów, ścian, balkonów, tarasów, schodów balustrad oraz odwodnienia i odprowadzenia wód opadowych.
Wskazano, że należy przedłożyć protokoły badań i sprawdzeń wszystkich instalacji w przedmiotowym budynku oraz protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych. Ustalono termin dostarczenia ww. dokumentów do dnia 04.10.2020r.
Postępowanie administracyjne dotyczyło stanu technicznego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K.. Czynności wyjaśniające w przedmiotowej sprawie zostały zainicjowane w związku z pismem P. I. Z. z dnia 12.06.2008r., którym poinformowano "o planowanym remoncie budynku jednorodzinnego mieszczącego się przy ul. [...]" z uwagi na nieprawidłowy stan w/w obiektu (vide: karty 1-7 akt znak: [...]). W aktach sprawy zgromadzono m.in. następujące dokumenty:
Protokół oględzin z dnia 08.07.2009r. w budynku przy ul. [...] w K. (vide: karty 38-41 akt znak: [...] Kopia opinii kominiarskiej nr [...]. z dnia 19.08.2009r. autorstwa mistrza kominiarskiego R. S. dotyczącej przewodów kominowych obsługujących lokal przy ul. [...] w K. (vide: karta 46 akt znak: [...] Kopia protokołu z dnia 01.09.2009r. z przeglądu i próby szczelności instalacji i urządzeń gazowych w lokalu ul. [...] w K. (vide: karta 47 akt znak: [...]).
,Notatka z oględzin instalacji elektrycznej z dnia 01.09.2009r. w budynku przy ul. [...] w K. autorstwa P. H.. W opracowaniu powyższym wskazano, że "- przewody poprowadzone od rozdzielnicy do gniazd oraz lamp są sfatygowane przez wieloletnią eksploatację oraz nie spełniają aktualnych norm dotyczących izolacji przewodów elektrycznych, przez co nadają się do wymiany. - osprzęt elektryczny (gniazda, wyłączniki) jak i osprzęt tablicy rozdzielczej również nadający się do wymiany z powodu erozji materiałów z których są wykonane. Należy przeprowadzić gruntowny remont instalacji w tym budynku, składający się z wymiany przewodów kabelkowych w ścianach, wymiany rozdzielnicy elektrycznej wraz z osprzętem oraz wymiany osprzętu elektrycznego gniazd i wyłączników lamp" (vide: karta 48 akt znak: [...]).
Kopia protokołu z pomiarów elektrycznych z grudnia 2009r. nr [...] wykonanych w piwnicy oraz lokalach nr [...] budynku przy ul. [...] w K. autorstwa P. Z. P.. W ocenie końcowej w/w opracowania wskazano, że: Instalacja i urządzenia nadają się do eksploatacji"' (vide: karty 56-71 akt znak: [...] Kopie protokołów nr [...] i nr [...] z okresowej kontroli przewodów kominowych z dnia 09.2009r. autorstwa mistrza kominiarskiego W. M. (vide: karty 72-73 akt znak: [...]).
Kopia protokołu z wykonania przeglądu instalacji gazowej wraz z kontrolą i próbą szczelności w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K. z dnia 07.07.2009r. autorstwa P. L. Z. (vide: karta 74 akt znak: [...] Kopie kart książki obiektu budowlanego dla budynku przy ul. [...] w K. (vide: karty 75-83 akt znak: [...] Kopia opinii kominiarskiej nr [...]. z dnia 26.03.2013r. autorstwa mistrza kominiarskiego R. S. dotyczącej przewodów kominowych obsługujących lokal przy ul. [...] w K. (vide: karty 145-146 akt znak: [...] Kopia protokołu z dnia 26.03.2013r. z przeprowadzenia głównej próby szczelności instalacji gazowej w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w K. autorstwa mgr inż. R. T. (vide: karty 147-150 akt znak: [...] Uwierzytelnione za zgodność z oryginałem kopie protokołów nr [...] i nr [...] z dnia 08.04.2013r. z przeglądu instalacji gazowych w lokalach nr [...] i nr [...] w budynku przy ul. [...] w K. autorstwa tech. C. L. (vide: karty 153-154 akt znak: [...]).
Uwierzytelniona za zgodność z oryginałem kopia protokołu nr [...] z okresowego przeglądu stanu technicznego sprawności obiektu budowlanego budynku przy ul. [...] w K. z dnia 19.04.2013r. autorstwa inż. J. W. (vide: karta 155 akt znak: [...]).
Uwierzytelniona za zgodność z oryginałem kopia protokołu nr [...] z dnia 21.03.2013r. z przeprowadzonej kontroli-przeglądu stanu sprawności instalacji wod-kan i oceny stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. [...], [...], mieszkania [...]", autorstwa R. S. (vide: karta 156 akt znak: [...] Uwierzytelnione za zgodność z oryginałem kopie protokołów z dnia 17.01.2013r. nr [...] i nr [...] z okresowej kontroli przewodów kominowych w lokalach odpowiednio [...] budynku przy ul. [...] w K. autorstwa mistrza kominiarskiego W. M. (vide: karty 157-158 akt znak: [...] Uwierzytelniona za zgodność z oryginałem kopia opinii nr [...] z dnia 13.04.2013r. autorstwa mistrza kominiarskiego W. M. dotyczącej lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w K. (vide: karta 159 akt znak: [...] Kopia protokołu nr [...]/2013 z dnia 04.04.2013r. z badania rezystancji izolacji oraz badań skuteczności ochrony przeciwporażeniowej w budynku przy ul. [...] w K. autorstwa mgr inż. D. O. (vide: karty 161-168 akt znak: [...]).
Kopia protokołów nr [...] i nr [...] z przeglądów stanu technicznego czynnej instalacji gazowej w lokalach nr [...] i nr [...] w budynku przy ul. [...] w K. autorstwa tech. C. L. (vide: karta 169 akt znak: [...] W dniu 25.06.2020r. zostały przeprowadzone oględziny w sprawie nieprawidłowego stanu technicznego budynku przy ul. [...] w K. w trakcie których na załącznikach graficznych zaznaczono miejsca występowania nieprawidłowości oraz stwierdzono, że w zakresie stropu nad kuchnią (płyta tarasu), określenie jego stanu konieczne jest,przez rzeczoznawcę - z uwagi na konieczność wykonania odkrywek, bądź przewiertów". Wykonano dokumentację fotograficzną (vide: karty 218-239 akt znak: [...] Z zebranego materiału dowodowego wynika, że budynek przy ul. [...] w K. jest w nieprawidłowym stanie technicznym. Na szkicach oraz dokumentacji fotograficznej sporządzonych w trakcie oględzin w dniu 25.06.2020r. widać znaczne ubytki i rozwarstwienia w słupach podtrzymujących balkon (widoczne rdzawe zabarwienia wskazują na odkrycie zbrojenia), ubytki tynku na elewacji tylnej od strony pomieszczenia po tarasem, spękany chodnik przed wejściem do budynku, widoczne zacieki na stropie i przebarwienia tynków w pomieszczeniu kuchni zlokalizowanym pod płytą tarasu (lokal nr [...]), spękania ścian w narożach i na styku z sufitem w lokalu nr [...], biegnący po ścianie przewód elektryczny podłączony w prowizoryczny sposób do otwartej puszki elektrycznej w pomieszczeniu kuchni lokalu nr [...].
Podkreślenia wymaga, że słupy podtrzymujące balkon jak i detale architektoniczne takie jak tralki oraz poręcze schodów i balkonów noszą ślady długotrwałego niszczycielskiego oddziaływania czynników atmosferycznych.
W wyniku wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nieprawidłowego stanu budynku położonego na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydał 4 sierpnia 2020 roku postanowienie nr [...], którym zobowiązał właścicieli przedmiotowego budynku, M. B. i I. Z. do przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat Grodzki ekspertyzy technicznej jednoznacznie określającej nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego w terminie do 4 października 2020 roku. Wskazano, że ww. ekspertyza winna być sporządzona przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności, zgodnie z art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane.
W niniejszej sprawie zażalenie złożył w pierwszej kolejności adw. W. S. w imieniu I. Z.. Pismem z dnia 09.09.2020r. znak: [...], MWINB w K. wezwał "adw. W. S. do uzupełnienia braku formalnego wniesionego zażalenia z dnia 20.08.2020r. poprzez przedłożenie oryginału lub uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa (pełnomocnictw) z której wynikałoby umocowanie do działania w imieniu P. I. Z. przed [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K. w postępowaniu zażaleniowym znak: [...] na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki z dnia 04.08.2020r. nr [...] znak: [...]". W dniu 17.09.2020r. na dziennik podawczy Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. wpłynęło pismo adw. W. S. z dnia 09.2020r. przekazujące uwierzytelnioną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa upoważniającego adw. W. S. do działania w imieniu I. Z. "przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki oraz przed Sądami właściwymi w sprawie jak również w postępowaniu egzekucyjnym".
Brak formalny złożonego zażalenia nie został uzupełniony. Wobec powyższego odrębnym postanowieniem z dnia 13.10.2020r. nr [...] znak: [...], MWINB w K. stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez adw. W. S. w imieniu I. Z. na postanowienie PINB z dnia 04.08.2020r. nr [...] znak: [...]
Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła również M. B., żądając jego uchylenia w całości. Zażalenie to zostało wniesione w terminie i nie było obarczone żadnymi brakami formalnymi.
Rozpatrując zażalenie wniesione przez [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 13 października 2020 roku utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że niniejsze postępowanie nie dotyczy robót budowlanych prowadzonych w budynku przy ul. [...] w K., tylko stanu technicznego ww. obiektu i służy usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości, wynikających z niewłaściwego użytkowania tego obiektu, braku jego konserwacji oraz następstw jego naturalnego zużycia. Dodał, że długotrwałe rozpatrywanie sprawy, choć może budzić niezadowolenie stron, to jednak nie ma znaczenia w postępowaniu zażaleniowym na postanowienie dowodowe z art. 81c ust.2 Pr. bud. Niniejsze postępowanie zażaleniowe nie dotyczy bowiem terminowości rozpatrywania sprawy przez organ I instancji. Podobnie, nie ma znaczenia kwestia braku numeru porządkowego postanowienia PINB z 12 kwietnia 2013 roku znak: [...]
Zdaniem organu II instancji, okoliczność, że toczy się postępowanie cywilne przed Sądem Rejonowym dla K. K. sygn. akt I [...] i strona w tym postępowaniu zwróciła się o powołanie biegłego sądowego także nie ma wpływu na zasadność nałożenia obowiązku wynikającego z art. 81c ust. 2 Pr.bud. Postępowanie przed organami nadzoru budowlanego jest bowiem niezależne od postępowania cywilnego, a fakt zaistnienia nieprawidłowości obliguje organ do podjęcia stosowanych działań mających na celu wyjaśnienie przyczyn powstania nieprawidłowości a następnie do podjęcia działań mających je usunąć.
Odnosząc się do zarzutu żalącej, że postępowanie administracyjne toczy się już 12 lat, a bezpośrednim skutkiem tego było pogorszenie stanu technicznego budynku, [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 61 pkt 1 Pr. bud. na właścicielu obiektu z mocy prawa spoczywa obowiązek dbałości o stan techniczny obiektu budowlanego w tym obowiązek usuwania nieprawidłowości. Obowiązku tego nie wyłącza i nie dezaktualizuje fakt prowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania w sprawie stanu technicznego danego obiektu. Powołał się przy tym na treść art. 70 Pr.bud.
Następnie organ II instancji wskazał, że wobec wykazania uzasadnionych wątpliwości, co do stanu technicznego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K., uzasadnione jest sporządzenie ekspertyzy technicznej opartej na przeprowadzonych szczegółowych oględzinach połączonych z odkrywkami budowlanymi celem sporządzenia precyzyjnych wyliczeń związanych z zagadnieniami statyki i wytrzymałości słupów podtrzymujących balkon w budynku przy ul. [...] w K.. Ponadto, także ustalenie przyczyn zamakania pomieszczania kuchni pod tarasem oraz badanie stanu instalacji w ww. obiekcie wykraczają poza wiedzę pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki. Przedmiotowa ekspertyza powinna być wykonana przez osobę (osoby) posiadające stosowne uprawnienia budowlane i wpis do izby samorządu zawodowego. Organ podzielił poglądy wynikające z powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyroków NSA i WSA dotyczących braku kompetencji PINB w zakresie sporządzania ekspertyz technicznych.
Uzupełniająco wskazał, że organy nadzoru budowlanego nie badają, kto ponosi odpowiedzialność za wystąpienie nieprawidłowości stanu technicznego danego budynku, a roszczenia w tym zakresie należą do kognicji sądu powszechnego.
Z uwagi na stwierdzenie nieprawidłowości w budynku przy ul. [...] w K. podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 25.06.2020r., postępowanie w niniejszej sprawie nie jest bezprzedmiotowe. Fakt zaistnienia nieprawidłowości obliguje bowiem organ nadzoru budowlanego do podjęcia stosownych działań mających na celu wyjaśnienie przyczyn powstania nieprawidłowości a następnie do podjęcia działań mających usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.
Skargę na powyższe postanowienie wywiodła do tut. sądu M. B., wnosząc o jego uchylenie w całości, wraz z postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 4 sierpnia 2020 roku w części dotyczącej nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy, a także o umorzenie postępowania prowadzonego przez organ I instancji. Skarżąca wniosła także o stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z wniosku I. Z. o ustalenie stanu technicznego budynku oraz o wydanie decyzji nakazującej wykonanie określonych prac budowlanych, a trwającym 12 lat, doszło do rażącego naruszenia art. 35 i 36 k.p.a. oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a także art. 6 i 7 Konstytucji RP, a także, że nie doszło do zawieszenia postępowania w sprawie, a w konsekwencji, że nie doszło do jego późniejszego wznowienia.
Ponadto, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i 10 k.p.a. oraz art. 231 k.k., podnosząc nierzetelny charakter protokołu oględzin nieruchomości, a także art. 8, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Niezależnie, wniosła także o umorzenie postępowania administracyjnego, co miałoby wynikać z bezprzedmiotowości postępowania, a względnie o jego umorzenie, ze względu na spór co do stanu własności budynku, innych postępowań administracyjnych w przedmiocie robót budowlanych prowadzonych przez I. Z., a także epidemii koronawirusa. Skarżąca zażądała także zasądzenia na jej rzecz odszkodowania na mocy art. 154 § 6 p.p.s.a., argumentując to bezczynnością organu budowlanego.
W odpowiedzi na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego skargą postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. W przeciwnym razie Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.)
Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie jest prawidłowe.
Rozważania w sprawie należy poprzedzić wyjaśnieniem, że będąca przedmiotem skargi sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2019, poz. 2325, dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie organu I instancji, na które służy zażalenie.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanego (Dz.U. z 2019, poz. 1186, zwanej dalej Pr.bud.) w wyniku podjęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stanu technicznego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K..
Zgodnie art. 81c ust. 2 Pr.bud. organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości, co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.
Postanowienie to ma charakter dowodowy i nie rozstrzyga sprawy, co do istoty w rozumieniu art. 104 k.p.a. Jego celem jest zgromadzenie materiału dowodowego, który następnie może być podstawą do podjęcia przez organ jednej z decyzji przewidzianych przepisami Prawa budowlanego. Postanowienie wydane na podstawie art. 81 c ust 2 Pr.bud. może zapaść w toku postępowania administracyjnego. Może być także wydane w celu sprawdzenia, czy w ogóle zaistniała podstawa do wszczęcia takiego postępowania. Podkreślić należy, że sąd nie ocenia prawidłowości zastosowanej kwalifikacji stanu technicznego budynku, skoro tak naprawdę organ nie wypowiedział się jeszcze w tej kwestii. Niniejsze postępowanie sądowe dotyczy kontroli, czy nałożenie przez organ na skarżącą obowiązku dostarczenia ekspertyzy budowlanej było prawidłowe.
W orzecznictwie podkreśla się, że z uwagi na użycie w art. 81c ust. 2 Pr.bud. nieostrych pojęć "uzasadnione wątpliwości" oraz "odpowiednie ekspertyzy", zarówno określenie zakresu żądanej przez organ oceny technicznej czy ekspertyzy, jak i uzasadnienie podjętych działań w trybie tego, przepisu muszą być oparte na szczegółowej analizie stanu faktycznego konkretnej sprawy i wymagają wyczerpującego uzasadnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 865/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Skorzystanie z rozwiązania zawartego w powyższym przepisie musi być powodowane uzasadnionymi wątpliwościami, a ponadto organ powinien precyzyjnie wskazać, jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć. Rozwiązanie to daje organowi uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości.
Nie chodzi więc o jakiekolwiek wątpliwości, lecz jedynie o takie, które mają charakter kwalifikowany. Stosując wspomniany przepis, nie można dokonywać wykładni rozszerzającej. Stąd też organ, wydając omawiane postanowienie, obowiązany jest udowodnić, że istnieją uzasadnione wątpliwości, czyli wykazać spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym. Wypada przy tym dodać, że przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego winien być stosowany wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego nie jest wystarczająca do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2013 r., sygn. akt II OSK 917/12, CBOSA).
Organy nadzoru budowlanego mogą podjąć działania stanowcze wobec właściciela dopiero wtedy, gdy stwierdzone zostaną ewentualne naruszenia przepisów prawa budowlanego. W tym celu niezbędne jest jednak pozyskanie informacji, o jakich mowa w ekspertyzie technicznej przewidzianej w art. 81c ust. 2 Pr.bud. W świetle art. 84 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego do zadań organów nadzoru budowlanego należy w szczególności kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego. Weryfikacja ta polega na ocenie legalności prowadzonych robót budowlanych, w trakcie której wspomniane organy administracji publicznej badają zgromadzoną dokumentację techniczną oraz faktyczny stan, w jakim znajduje się dany obiekt budowlany. Organy nadzoru budowlanego nie dokonują jednak w tym celu samodzielnie szczegółowych analiz parametrów technicznych obiektu budowlanego, a w szczególności nie sporządzają ekspertyz z zakresu budownictwa.
W celu poczynienia ustaleń niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięć mogą skorzystać z możliwości nałożenia obowiązku dostarczenia stosownej ekspertyzy. Nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy służy wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego. Ma ono dostarczyć materiału dowodowego niezbędnego do dokonania porównania stanu faktycznego z wzorcem wynikającym z przepisów prawa budowlanego i wystarczającego do podjęcia jednej z decyzji przewidzianej przez te przepisy.
Powyższe rozważania mają szczególne znaczenie przy ocenie zarzutów skargi, która w przeważającej mierze opierała się na kwestionowaniu czasu trwania postępowania jak i wpływu innych postępowań, tj. dotyczących robót budowlanych przeprowadzonych przez I. Z.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że okoliczności te pozostają poza kognicją tut. sądu, skoro przedmiotem skargi było postępowanie administracyjne zakończone wydaniem postanowienia o zobowiązaniu do przedłożenia ekspertyzy. Sąd władny jest badać tylko te konkretne przesłanki. Inne uchybienia, w tym także czas trwania postępowania (ewentualne naruszenie art. 12, 35 i 36 k.p.a.; art. 231 k.k. z oczywistych względów nie będzie mógł być brany pod uwagę, skoro opisuje on przesłanki odpowiedzialności karnej jednostki, w żadnej mierze nie dotycząc kontroli administracji publicznej) nie miały wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie.
Przedmiotowa skarga (jak i poprzednio zażalenie wniesione do organu II instancji) nie dotyczy bowiem kwestii przewlekłości czy bezczynności organu administracji, ale rozstrzygnięcia o zasadności wydania postanowienia o zobowiązaniu do przedłożenia ekspertyzy technicznej. Podobnie zresztą należy odnieść się do zarzutów skargi odnoszących się do roli innych postępowań administracyjnych dla niniejszej sprawy. Wypada w tym względzie przypomnieć jedynie, że art. 81c ust. 2 Pr.bud. nie przewiduje w ogóle przesłanek odnoszących się do ewentualnie prowadzonych robót budowlanych i postanowień wydanych na gruncie postępowań ich dotyczących. Jedną badaną przesłanką są uzasadnione wątpliwości, co do stanu technicznego obiektu budowlanego i tylko ona może podlegać ocenie.
Sąd zwraca także uwagę, że niezasadne są wnioski skarżącej o zasądzenie odszkodowania na zasadzie art. 154 § 6 p.p.s.a. Po pierwsze, przepis nie przewiduje w ogóle możliwości zasądzenia odszkodowania. Po wtóre, nałożenie grzywny (art. 149 § 2, art. 154 § 1 p.p.s.a) dopuszczalne jest jedynie w ramach postępowania o stwierdzenie bezczynności lub przewlekłości postępowania, bądź stwierdzenia niewykonania wyroku sądu, nie zaś w sprawie kontroli postanowienia wydanego na podstawie przepisów Prawa budowlanego. Inny jest przedmiot skargi jak i zakres rozpoznania tut. sądu.
Sąd administracyjny powołany jest z mocy art. 1 i 2 p.p.s.a. do kontroli działalności administracji publicznej i nie może wykraczać poza ustawowy zakres swojej właściwości, który polega, co do zasady, na kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności administracyjnej. Nie ma żadnej możliwości uwzględnienia wniosków skarżącej.
Dokonując analizy okoliczności rozpoznawanej sprawy, w przekonaniu tut. sądu, organy zarówno I jak i II instancji trafnie uznały, że mają do czynienia z sytuacją, która wymaga sporządzenia ekspertyzy.
Postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu na skutek pisma I. Z. z 12 czerwca 2008 roku informującego o planowanym remoncie. Już w tym piśmie wskazano, że przedmiotowy budynek przy ul. [...] w K. znajduje się w złym stanie technicznym. Wskazano m.in. na popękane dachówki, nieszczelny dach, regularnie zamakające krokwie i podgnite elementy drewniane, rozszczelnione rynny powodujące zamakanie ścian, odparzony i odpadający tynk. Następnie, przez wiele lat, organ I instancji podejmował działania mające na celu ustalenie rzeczywistego stanu budynku. Organ administracyjny wyznaczył termin załatwienia sprawy, tj. do dwóch miesięcy od daty zakończenia postępowania administracyjnego prowadzonego pod sygn. akt znak: [...] Niezależnie, postępowanie przedłużało się w związku z ogłoszonym w roku 2020 stanem epidemii. Nie powinno budzić wątpliwości, że przez tak długi czas stan budynku raczej się nie poprawił. Ma to szczególne znaczenie w świetle konstatacji zawartej w protokole oględzin, że właściciele nie wykonali zaleceń organów nadzorczych z roku 2009.
Ostatecznie, 25 czerwca 2020 roku w obecności współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości przeprowadzono jej oględziny. W ich wyniku stwierdzono, że w możliwej ocenie wizualnej strop jest w niewłaściwym stanie technicznym – mogącym powodować bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia, życia bądź mienia. Wskazano, że konieczne jest ustalenie tych okoliczności przez rzeczoznawcę, ze względu na konieczność wykonania odkrywek lub przewiertów, który w tym względzie ustali stan techniczny płyty balkonu, która stanowi jednocześnie przekrycie nad kuchnią. Co więcej, z protokołu oględzin wynika nadto, że nie udostępniono do oględzin całego budynku (w szczególności, jego piwnic), tłumacząc to brakiem odpowiednich kluczy. Już sama ta okoliczność sprawia, że organ nie miał możności ustalenia stanu technicznego budynku we własnym zakresie.
Niezależnie jednak od powyższego same stwierdzone bezpośrednio podczas oględzin uszkodzenia budynku stanowią o uzasadnionej wątpliwości, co do stanu technicznego obiektu budowlanego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, opis budynku wyłaniający się z protokołu oględzin, poparty bogatą dokumentacją fotograficzną, z całą pewnością daje uzasadniony powód do powzięcia wątpliwości, w jakim stanie jest przedmiotowy budynek. Nie jest bowiem sytuacją normalną, kiedy strop wyglądem tak bardzo odbiega od stanu pierwotnego. Także zasady doświadczenia życiowego wskazują, że stan kolumn podtrzymujących balkon (przede wszystkim, zadrapania i ubytki), a zapewniających przecież jego nośność, wzbudzają wątpliwości.
Należy przy tym przyznać rację organom obu instancji, że nie jest możliwe stwierdzenie tego bez szczegółowej i pogłębionej wiedzy specjalistycznej, a także bez odpowiednich środków. Tylko fachowa ekspertyza techniczna, jednoznacznie określająca nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego, może pojawiające się wątpliwości wyjaśnić.
W tych okolicznościach należy jednoznacznie stwierdzić, że istnieją uzasadnione wątpliwości, co do stanu technicznego obiektu budowlanego – budynku przy ul. [...] w K. w zakresie stwierdzonym przez organ nadzoru budowlanego, tj. wytrzymałości (nośności) słupów podtrzymujących balkon, przyczyn powstawania spękań, stanu tralek oraz poręczy schodów i balkonów (niebezpieczeństwo upadku z wysokości), stanu płyty balkonowej (czy działanie czynników nie spowodowało uszkodzeń), przyczyn zamakania ścian w pomieszczeniu kuchni pod płytą balkonów, przyczyn odparzeń tynków, a także określenia bezpieczeństwa użytkowania instalacji, w tym szczególnie elektrycznej. Przesłanki zastosowania normy wynikającej z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego zostały spełnione.
Wszystkie podniesione przez skarżącą zarzuty skargi sprowadzają się obecnie do zanegowania ustaleń faktycznych organów obu instancji i jako takie nie zasługują na uwzględnienie, bowiem z ww. względów nie doszło do naruszenia wskazanego w skardze art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.
Przeprowadzone postępowanie nie naruszało także przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. Organy właściwie oceniły cały zebrany materiał dowodowy, prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy, a powyższej oceny nie zdołała skutecznie podważyć argumentacja podniesiona w skardze. W szczególności, prawidłowo ustalono krąg adresatów postanowienia, zgodnie z treścią księgi wieczystej, która określa stan własnościowy nieruchomości.
W okolicznościach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę już sam wizualny stan budynku, który jednoznacznie wynika z protokołu oględzin nieruchomości, wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki którymi dysponują, nie są wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia (vide wyrok NSA z 21 stycznia 2021 r. sygn. akt II OSK 2562/20, LEX nr 3118366).
Z tych względów, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi.