Uzasadnienie
sygn. akt II SA/Kr 1500/15 Kraków, dnia 18 lutego 2016r.
Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi A. S. na sposób załatwienia skargi w przedmiocie kompetencji organów nadzoru budowlanego przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.. Skarżący wnosił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.
Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 29 stycznia 2016r. oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu.
A. S. wniósł w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Wskazał na swój stan zdrowia oraz związaną z nim specjalną dietę, która jest droga. Podniósł też argumenty, związane z istotą sprawy administracyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie jest prawidłowe.
Na podstawie oświadczeń skarżącego i przedłożonych przez niego dokumentów referendarz ustalił, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 2600 zł oraz okazjonalnych dywidend w wysokości 50 zł. Skarżący posiada mieszkanie o pow. 30 m2 o wartości 200 000 zł oraz udział w wysokości ½ części w nieruchomości rolnej o pow. 1,40 ha. A. S. jest właścicielem akcji [...] w liczbie 532. Jako koszty utrzymania skarżący wskazał koszty ponoszone na mieszkanie 450 zł, media 100 zł, inne stałe koszty 100zł. Podaje również koszty diety w kwocie 2000 zł.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że posiadanie wolnego od obciążeń prawami osób trzecich majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazuje się przy tym, że majątek nieruchomy może przynosić potencjalne pożytki, a nadto służyć jako zabezpieczenie pożyczki albo kredytu, jeśli brak jest bieżących środków finansowych na ponoszenie określonych wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 lutego 2014r., sygn. akt II FZ 51/14, Lex Omega nr 1450605; z dnia 25 listopada 2013r., sygn. akt I OZ 1132/13, Lex Omega nr 1423878; z dnia 5 lipca 2013r., sygn. akt II OZ 536/13, Lex Omega nr 1346584; z dnia 7 maja 2013r., sygn. akt II OZ 336/13, Lex Omega nr 1319050; z dnia 17 kwietnia 2013r., sygn. akt II GZ 176/13, Lex Omega nr 1310098; z dnia 8 listopada 2012r., sygn. akt I OZ 826/12, Lex Omega nr 1247208).
Referendarz słusznie dostrzegł, że A. S. posiada majątek w formie mieszkania oraz nieruchomości rolnej, który zawsze może posłużyć jako zabezpieczenie kredytu czy pożyczki, czy też przynosić pożytki, szczególnie w sytuacji, gdy nie jest on obciążony prawami osób trzecich, a jego właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych. Dodatkowo zauważyć należy, że wskazane przez skarżącego wydatki jedynie nieznacznie przekraczają kwotę jego miesięcznych dochodów. Ponadto skarżący posiada akcje [...]. W dniu rozpoznawania sprzeciwu przez Sąd kurs giełdowy tych akcji wynosił ok. 24,70 zł, co oznacza, że wartość posiadanych przez skarżącego akcji sięga ok. 13 000 zł.
Jak słusznie zauważa się w orzecznictwie, celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 220/11, Lex Omega nr 821421; podobnie w postanowieniu z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 376/14, Lex Omega nr 1460182).
Skarżący niewątpliwie do osób najuboższych nie należy, stąd też wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał je w mocy, za podstawę biorąc art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a.