Uzasadnienie
wyroku z dnia 22 lutego 2011 roku
Postanowieniem Nr [....] z dnia 25 marca 2008 roku, wydanym na podstawie art.62 ust.3 w związku z art. art. 80 ust 2 pkt 1, art. 83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał właścicielowi nieruchomości tj. Urzędowi Miasta Z., przedstawienie ekspertyzy technicznej, budynku mieszkalnego położonego przy ul. [....] w Z. (w tym szczególnie lokalu w którym miał miejsce pożar w dniu....2008r) w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia, wskazując że ekspertyza powinna być wykonana przez osoby posiadające uprawnienia budowlane bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, rzeczoznawcę budowlanego lub jednostkę badawczo-rozwojową bądź uczelnię posiadającą kompetencje do prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych dotyczących budownictwa i powinna między innymi określić stan zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia i sposobu jego usunięcia, możliwości odbudowy obiektu lub jego rozbiórki, końcowe wnioski i zalecenia.
Zażalenie od powyższego postanowienia wniosła M.W. zajmująca lokal w budynku przy ul. [....] w Z., w którym w dniu [....] 2008r. miał miejsce pożar.
Postanowieniem z dnia 22 września 2010 roku, Znak: [....], [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu m.in. wskazał, że w ocenie organu odwoławczego zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Z tych powodów ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji, a opisane w pierwszej części uzasadnienia, mogą być podstawą orzekania przez organ odwoławczy.
Dalej organ II instancji wskazał, że w zażaleniu skarżąca M.W., zarzuciła PINB naruszenie prawa budowlanego i kodeksu postępowania administracyjnego przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia, bowiem pominięto ją jako stronę postępowania jako właściciela budynku przy ul. [....] w Z. W uznaniu skarżącej, z tej przyczyny postanowienie PINB z dnia 25 marca 2008r. winno być uchylone. W związku z powyzszym zarzutem organ odwoławczy stwierdził, że prawo własności jest zagadnieniem regulowanym przez prawo cywilne i nie należy do kompetencji organów administracji rozstrzyganie zagadnień z nim związanych. Zgodnie z art. 81 Pr.Bud:
- 1. Do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczna - budowlanej i nadzoru budowlanego należy:
- 1) nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności:
- a) zgodności zagospodarowania terenu z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego oraz wymaganiami ochrony środowisku,
- b) warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych,
- c) zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej,
- d) właściwego wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie,
- e) stosowania wyrobów budowlanych;
- 2) wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach określonych ustawą;
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (wypis z księgi wieczystej nr....dla działki nr..... obr......w Z.) MWINB ustalił, iż aktualnym właścicielem nieruchomości przy ul. [....] w Z. jest gmina miasta Z. Podobne stanowisko zajął Sąd Okręgowy w N. w wyroku z dnia 17 marca 2008r. (sygn. akt IC 792/06). Wobec powyższego, wszelkie spory dotyczące prawa własności tak nieruchomości, jak i budynków na niej się znajdujących należy rozstrzygać przed sądami powszechnymi. Zgodnie natomiast z art. 62 ust. 1, obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli. Brzmienie art. 62 ust. 3 PrBudU nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych - do przeprowadzenia kontroli stanu technicznego budynku i przedkładania w związku z tym żądanych ekspertyz zobowiązani są właściciele budynków. Z tej przyczyny, postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia rzeczonej ekspertyzy zostało skierowane tylko do aktualnego właściciela przedmiotowej nieruchomości, a to gminy Miasta Z. Skargę na powyższe postanowienie [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 22.09.2010 r., znak: [....], którym MWINB utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nr [....] z dnia 25.03.2008 r. znak [....], wniosła M.W., zaskarżając je w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
- I. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, to jest:
- a) art. 61 § 4 kpa, przez przyjęcie, że doręczenie orzeczenia kończącego postępowanie może być uznane za zawiadomienie o toczącym się postępowaniu administracyjnym i w konsekwencji przyjęcie, że M.W. została zawiadomiona o toczącym się postępowaniu administracyjnym;
- b) art. 7 i 77 kpa przez dokonanie ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia stanu technicznego budynku mimo nie przeprowadzenia w tym kierunku postępowania dowodowego i w konsekwencji ustalenie, że budynek znajduje się w nieodpowiednim, groźnym stanie technicznym mimo braku przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie;
- c) art. 79 § 1 kpa przez przyjęcie, że niedokonanie zawiadomienia o terminie oględzin nieruchomości nie stanowi wady postępowania mającej wpływ na wydane postanowienie.
- II. Przepisów prawa materialnego, to jest art. 62 ust. 3 prawa budowlanego przez jego zastosowanie mimo braku ustaleń faktycznych spełniających hipotezę tego przepisu oraz przyjęcie, że kontrola, o jakiej mowa w tym przepisie jest tożsama z czynnością dowodową oględzin.
Przy takich zarzutach skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., a orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt.
Skarga skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonego postanowienia. Jak wynika z treści art. 62 oraz pozostałych przepisów ustawy prawo budowlane regulujących kwestię utrzymania obiektów budowlanych, i jak trafnie w tym zakresie przyjęły organy obu instancji, obowiązek przedstawienia na podstawie art. 62 ust. 3 prawa budowlanego ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części, może być nałożony przez organ – tak jak to zresztą miało miejsce w przedmiotowej sprawie - na właściciela lub zarządcę tego obiektu Wykładnia powyższych przepisów prowadzi również do wniosku, że stroną postępowania, w ramach którego na podstawie w/w przepisu organ wydaje takie – mające charakter dowodowy – postanowienie, jest wyłącznie właściciel lub zarządca przedmiotowego obiektu. Jak natomiast wynika z akt administracyjnych, skarżąca nie jest ani właścicielką, ani też zarządcą obiektu budowlanego, położonego przy ul [....] w Z. Podkreślić wręcz należy, że nawet sama skarżąca, która rości sobie prawa do w/w budynku, nie uważa się za jego właścicielkę albowiem jej roszczenie, którego bezskutecznie dochodziła przed Sądem Okręgowym w Nowym Sączu, dotyczyło zobowiązania strony pozwanej Gminy Z. do złożenia oświadczeń o nieodpłatnym przeniesieniu prawa własności budynku przy ul [....] w Z. oraz użytkowania wieczystego działki, na której się on znajduje.
Tak więc skarżąca, nie jest właścicielką, ani zarządcą w/w budynku, z prawnego punktu widzenia nie jest nawet lokatorem mieszkania w nim się znajdującego, a posiada jedynie klucze od jednego z lokali i bezumownie z niego korzysta. Prowadzone postępowanie nie dotyczy zatem ani jej interesu prawnego, ani też jakiegokolwiek obowiązku, a w związku z tym nie jest ona jego stroną. Tym samym nie przysługiwało jej prawo zaskarżenia zażaleniem postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. Nr [....] z dnia 25 marca 2008 roku. Na tej płaszczyźnie rozważań dodać ponadto można, że stanowisko organów wydających postanowienia w niniejszej sprawie było niezwykle niekonsekwentne. Potraktowały one bowiem skarżącą za stronę, a z drugiej strony nie potraktowały za strony postępowania lokatorów budynku przy ul [....]. To że pożar, który spowodował uszkodzenia w całym w/w budynku miał swój początek w lokalu, do którego klucze posiada skarżąca, takiego stanowiska organów nie tłumaczy.
W konsekwencji należy stwierdzić, że przyznanie przez organ II instancji przymiotu strony M.W. i rozpoznanie jej zażalenia – który winien był na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyć postępowanie (m.in. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r., OPS 16/98) – stanowi w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. rażące naruszenie prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na postanowienie, stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Mając zatem na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie w/w przepisów, przy czym o kosztach postępowania sądowego na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.