Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] - ziemskiego dnia 21 marca 2019r. - po wcześniejszym sześciokrotnym rozpoznaniu sprawy na skutek wydawania decyzji kastoryjnych przez organ II instancji oraz wydania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 grudnia 2006r. zapadł wyrok sygn. akt: II SA Kr 1384/03 - wydał decyzję nr [...], znak: [...], którą na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. odmówił nałożenia na współwłaścicieli działki nr [...] w miejscowości S. - E. C. i S. C., obowiązku wykonania rozbiórki budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości S., gmina I. (akta PINB, znak: [...], k: 322-324).
Od powyższej decyzji odwołanie złożył W. M..
Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 16 października 2019 r., znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "Kpa") oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. - Prawo Budowlane (Dz. U. z 1974 r. nr 38 poz. 229 z późn. zm. dalej "Pr. bud.") w związku z art. 103 ust. 2 oraz art. 80 ust. 2 pkt. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo Budowlane (tekst jednolity, Dz.U. z 2019r. poz. 1186 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu MWINB wskazał, że skoro postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się od początku na wniosek W. M., a jego przedmiotem było żądanie nakazania rozbiórki spornego budynku, to obowiązkiem organu I instancji było adekwatne (pozytywne lub negatywne) ustosunkowanie się do takiego żądania, a to - w zależności od wyników ustaleń co do legalności budynku i dopuszczalności jego legalizacji - poprzez wydanie nakazu rozbiórki lub odmowę nakazania rozbiórki.
I tak po wyroku z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 1384/03 organy nadzoru budowlanego nie były uprawnione do samowolnej zmiany trybu postępowania na prowadzone z urzędu, a co za tym idzie do pominięcia treści żądania W. M. oraz powiązanej z tym modyfikacji przedmiotu postępowania z dotychczasowego, obejmującego weryfikację podstaw do uwzględnienia żądania nakazania rozbiórki analizowanego budynku, na nowy - sprowadzający się do szeroko rozumianego "stwierdzenia legalności budynku mieszkalnego".
PINB dla powiatu [...] - ziemskiego w K. w trakcie prowadzonego postępowania ustalił, że przedmiotowy budynek zrealizowany został bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę w latach 1961-1962 - w okresie poprzedzającym wejście w życie obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. tj. przed dniem 1 stycznia 1995r., w związku z czym ocena skutków samowoli budowlanej winna być rozpatrywana w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r.
MWINB podzielił stanowisko organu I instancji, iż ocenę możliwości pozostawienia obiektu lub konieczności poddania go rozbiórce należy oceniać na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane.
Art. 37 ust. 1 ww. ustawy stanowił, iż obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
- 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
- 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Z kolei ust. 2 art. 37 tej ustawy przewiduje możliwość nakazania rozbiórki obiektu budowlanego również, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 art. 37 Prawa budowlanego z 1974r.
Tak więc do wydania decyzji o nakazie rozbiórki budynku wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej konieczne jest spełnienie przynajmniej jednej z przesłanek określonych w ust. 1 lub ust. 2 tego przepisu.
Z analizy ust. 1 omawianego przepisu wynika, że nakaz rozbiórki mógł być wydany tylko w przypadku, gdy obiekt budowlany został zrealizowany bez pozwolenia na budowę i na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod zabudowę lub był przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Wyrażona przez PINB ocena o nieziszczeniu się przesłanki obligatoryjnej rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 1 sPr. bud. sprowadzająca się do wyrażenia stanowiska o zgodności budynku z przeznaczeniem terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie nasuwa większych zastrzeżeń.
Przedmiotowy budynek mieszkalny zrealizowany został bez pozwolenia na budowę, ale na terenie, na którym dopuszczalna była tego rodzaju zabudowa, ponadto na terenie, który dopuszcza możliwość realizacji tego typu zabudowy, co oznacza, że nie ma podstaw do wydania nakazu rozbiórki, chyba, że w analizowanym przypadku zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 sPr. bud.
Organ I instancji prawidłowo ustalił także, że samowolnie wybudowany obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, czyli że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Pr. bud.
Po analizie zalegającego w aktach sprawy materiału dowodowego tj. Pozwolenia na budowę z dnia 19 stycznia 1962r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury w M. dla budynku obory na podstawie projektu typ WB-3921 i usytuowania go zgodnie z planem realizacyjnym stwierdzić należy, że budynek mieszkalny z częścią gospodarcza w przyziemiu zrealizowany został w miejscu planowanej budowy obory na podstawie zatwierdzonego planu realizacyjnego. W aktach sprawy jako materiał dowodowy zalegają datowane na rok 1973 - 1980 dokumenty, na których przedmiotowy budynek opisany jest jako istniejący budynek mieszkalny co potwierdza lokalizację budynku oraz jego wymiary. Dokumenty te to:
< plan realizacyjny do projektu stodoły, zatwierdzony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w M., znak: [...] z dnia 30 stycznia 1973r.
< plan realizacyjny na budowę inwentarskiego budynku typu WB-3390, zatwierdzonego decyzją nr [...]/80 z dnia 6 lutego 1980r. Urzędu Gminy w P..
W świetle powyższego należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu I instancji, iż budynek mieszkalny na działce nr [...] w miejscowości S. został wybudowany zgodnie z obowiązującymi przepisami, zarówno o planowaniu przestrzennym jak i zgodnie z obowiązującymi warunkami technicznymi.
Przypomniano, że działki obecnie oznaczone jako działka nr [...] i [...] w okresie realizacji samowolnie wybudowanego obiektu stanowiły jedną całość, należącą do jednej rodziny, stanowiąc domostwo, dopiero później doszło do podziału przedmiotowej nieruchomości obejmującej omawiane zabudowania.
W aktach sprawy zalegają stosowne dokumenty potwierdzające powyższe oraz odnoszące się do poprzednich właścicieli takie jak:
< postanowienie Sądu Powiatowego - Wydział Cywilny w M. w sprawie nabycia spadku po W. M. i B. M. z dnia 4 stycznia 1963 r.
< akt własności ziemi nr [...] z dnia 31 października 1973r. wydany przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. dla H. C. (imiona rodziców W. i S. M.) o powierzchni 3,0883 ha położonej w S. (dot. działki nr [...] - obecnie nr [...])
< akt własności ziemi nr [...] z dnia 15 stycznia 1973r. wydany przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. dla W. M. (imiona rodziców W. B. M.) o powierzchni 0,6399 ha położonej w S. - dla działki nr [...] (obecnie nr [...]).
W związku z tym, iż po pierwotnym podziale działki granica omawianych działek przebiegała w linii prostej przez budynek w sposób taki, że przedmiotowy budynek obejmował działkę [...] oraz działkę [...] która stanowiła własność W. M., został dokonany powtórny podział działki.
Na podstawie wyrysu z mapy geodezyjnej PINB ustalił, iż w wyniku ponownego podziału działki na działki o nr [...] i nr [...], granica tych działek nie przebiega już w linii prostej, w związku z czym omawiany budynek znajduje się na działce, której właścicielami są E. i S. C.. I tak linia rozgraniczająca działki na wysokości budynku mieszkalnego przebiega po ścianie północnej (na dz. nr [...]) załamując się w kierunku działki [...] ok. 70 cm. Dalej linia granicy na wysokości budynku mieszkalnego położonego na dz. nr [...] załamuje się w kierunku działki [...] na całej szerokości budynku i przebiega po trzech ścianach budynku mieszkalnego. Jak już wskazano wtórny podział nieruchomości został dokonany przy istniejącej zabudowie zagrodowej. Tak więc nie ma wątpliwości, iż przedmiotowy budynek znajduje się na działce nr [...].
Także w związku z powyższym nie pozostaje w wątpliwości organu, iż PINB prawidłowo ocenił, że przedmiotowy budynek mieszkalny wybudowany w 1962 spełnia warunki techniczne wówczas obowiązujących przepisów techniczno - budowlanych.
Dokonując samodzielnej analizy MWINB podzielił stanowisko, że budynek mieszkalny może być użytkowany w dotychczasowy sposób.
W ocenie organu odwoławczego, dla oceny, czy usytuowanie przedmiotowego budynku mieszkalnego względem granic nieruchomości stwarza zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia lub stanowi o niedopuszczalnym pogorszeniu warunków zdrowotnych lub użytkowych, nie mają zastosowania wprost warunki techniczne, które określają m.in. minimalne odległości obiektów budowlanych od granic nieruchomości. Wykonanie bowiem budynku z naruszeniem minimalnych odległości określonych w tych przepisach, czyli tak, jak w niniejszej sprawie, usytuowanie budynku w granicy działki ścianą posiadającą otwory okienne oraz wykonanie okapu budynku, który częściowo znajduje się nad terenem nieruchomości sąsiedniej, niewątpliwie stanowi wykonanie robót budowlanych z naruszeniem prawa własności. Niemniej takie wykonanie obiektu może ale nie musi w każdym wypadku powodować niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Obligatoryjne do oceny możliwości legalizacji przedmiotowego budynku było ustalenie czy zapisy aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczają na tym obszarze możliwość realizowania obiektów w granicy z działką sąsiednią, a jeżeli nie, czy taką możliwość przewidywały przepisy wcześniej obowiązujące (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 listopada 2016r. sygn. akt: IISA/Kr 479/16).
I tak wskazać należy, że obecnie obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla gminy I., nie odnosi się w swoim zapisie do możliwości - bądź zakazu - sytuowania obiektu w granicy działki. Tak więc takiej możliwość można by upatrywać przez pryzmat obecnie obowiązujących przepisów o warunkach technicznych (§ 12 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). W analizowanym przypadku mamy dodatkowo do czynienia ze ścianą posiadająca otwory okienne. Nie ulega wątpliwości tut. organu oraz organu I instancji, iż na dzień dzisiejszy usytuowanie ściany z otworami okiennymi w granicy działki nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach i jest sprzeczne z obecnie obowiązującymi warunkami technicznymi, niemniej jednak w analizowanym przypadku należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności to, iż w dacie powstania samowoli budowlanej teren ww. działek należał do jednej rodziny i stanowił zabudowę jednego domostwa oraz że w dacie tej nie było potrzeby podejmowania żadnych działań legalizacyjnych, z uwagi na formalny charakter samowoli.
Organ stoi również na stanowisku, że od daty wybudowania przedmiotowego obiektu (lata 1961 -1962) w warunkach samowoli budowlanej, organy architektoniczno - budowlane miały możliwość wszczęcia postępowania legalizacyjnego w warunkach korzystniejszych dla sprawcy omawianej samowoli, tym bardziej, że w odniesieniu do spornego budynku toczyło się kilka postępowań.
Nie może ujść uwadze tut. organu, iż w aktach sprawy zalega decyzja PINB z dnia 1 lipca 1999r., znak: [...], którą organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie usytuowania budynku mieszkalnego na działce nr [...] w S., gmina I.. Względem przedmiotowego budynku zostały wydane i pozostają w obrocie prawnym również inne decyzje, które obejmowały swoim zakresem kwestie usunięcia ubikacji, "zmiany odpływu wody z rynien, zmiany drzwi wejściowych z podwórka, o których wzmiankuje się w treści pierwszej wydanej w sprawie decyzji PINB z dnia 9 września 2002r. oraz licznych pismach. Jednocześnie toczyło się również postępowanie dotyczące zbiornika na nieczystości.
Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2018r. sygn. akt: II SA/Po 1224/17 "Niespełnienie warunków technicznych (Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - tj. Dz. U. z 20/5 r. poz. 1422) nie jest na gruncie ustawy Prawo Budowlane z 1974 r. wystarczającą przesłanką uzasadniającą nakaz rozbiórki. Do nakazania rozbiórki obiektu konieczne jest wykazanie, że dalsze akceptowanie funkcjonowania samowolnie wybudowanego budynku mogłoby spowodować groźbę dla życia lub zdrowia przebywających w pobliżu osób lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu. Orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego traktowane być powinno jako ostateczność i stosowane wówczas, gdy nie ma możliwości sanowania wadliwości dokonanej budowy. Rozstrzyganie organu powinno następować ad casum, czyli uwzględniać stan faktyczny sprawy, zakres i przedmiot inwestycji oraz skalę naruszeń, do których wykonanie inwestycji doprowadziło".
W ocenie MWINB wydanie nakazu rozbiórki w świetle niezgodności ww. obiektu z warunkami technicznymi obecnie obowiązującymi w obecnej sytuacji, byłoby nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi, zwłaszcza z wynikającej z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa, zasadą ochrony własności (art. 21 ust. l, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) – por. uchwała NSA z dnia 16 grudnia 2013r. sygn. akt: II OPS 2/13.
Odnośnie do zachowania warunków przeciwpożarowych, w zakresie odległości przedmiotowego budynku od pozostałych zabudowań, drewniany budynek gospodarczy, będący w złym stanie technicznym - usytuowany naprzeciwko przedmiotowego budynku mieszkalnego na działce nr [...] został rozebrany w wyniku przeprowadzenia przed organem I instancji postępowania administracyjnego znak: [...] i wydania decyzji PINB nr [...] z dnia 7 lipca 2014r. W świetle powyższego należy stwierdzić, że odnośnie bezpieczeństwa pożarowego nie zachodzi przesłanka niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, ani nie zachodzi niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia pomimo użytkowania budynku mieszkalnego na działce nr [...] z istniejącymi oknami i drzwiami w ścianie północnej - w granicy działki.
Odnośnie do pokrycia dachu płytami azbestowymi, tut. organ uważa, iż nie stanowi to obligatoryjnej przesłanki do wydania nakazu rozbiórki. W ocenie tut. organu ww. pokrycie dachu na dzień dzisiejszy nie daje asumptu do stwierdzenia "niebezpieczeństwa" lub "niedopuszczalnego pogorszenia" o których mowa w omawianym przepisie.
MWINB stwierdził, że stwierdza, że budynek mieszkalny położony na działce nr [...] w miejscowości S., gmina I. został wybudowany zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującym w dacie wzniesienia samowoli budowlanej, jak i zgodnie z obecnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego dla gminy I.. Omawiany budynek wzniesiony został także zgodnie ze sztuką budowlaną oraz warunkami technicznymi obowiązującymi w dacie realizacji samowoli budowlanej. Przedmiotowy budynek nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Powyższe przesłanki zostały również zbadane przez pryzmat obecnie obowiązujących przepisów o warunkach technicznych.
Zatem w efekcie powyższych wyjaśnień, oraz ustosunkowując się do żądania skarżącego, tut. organ stwierdza, że brak jest podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie wykonanych robót budowlanych na działce nr [...] w S., gmina I..
Na marginesie wskazano, że o ile PINB po wnikliwej analizie dojdzie do przekonania, że w sprawie legalności budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości S., gmina I., organ nadzoru budowlanego nie wypowiedział w wydanych dotąd decyzjach noszących walor ostateczności, powinna być kontynuowana we wszczętym i prowadzonym w tym celu z urzędu postępowaniu przez organ I instancji. W ramach takiego postępowania winny zostać podjęte stosowne działania w celu dokończenia procedury legalizacyjnej względem analizowanego w sprawie obiektu budowlanego, o ile zasada trwałości wydanych w tym przedmiocie decyzji administracyjnej nie będzie temu stać na przeszkodzie.
W ocenie Inspektor Nadzoru Budowlanego organ I instancji zgromadził materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a jego rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Wobec powyższego organ odwoławczy w myśl art. 138 § 1 pkt 1 Kpa zobligowany był utrzymać skarżoną decyzję w mocy.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W. M.. Zaskarżonej decyzji zarzucił
- 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 7 i 77 k.p.a. poprzez:
- a) orzekanie na podstawie niepełnego materiału dowodowego,
- b) całkowite pominięcie zarzutów stron podniesionych w odwołaniu, a kwestionujących konkretne ustalenia opinii technicznych odnośnie instalacji elektrycznej oraz szczelności szamba
- c) dokonanie szeregu błędnych ustaleń faktycznych w zakresie dokonanych w postępowaniu czynności
- d) całkowite pominięcie zarzutu strony odnośnie braku w aktach sprawy materiałów z oględzin nieruchomości z października 2018r.
- e) pominięcie materiału dowodowego przedłożonego przez stronę wraz z odwołaniem
- f) brak poczynienia przez organ ustaleń w przedmiocie niezgodności stanu budynku z § 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest pomimo takiego zarzutu Skarżącego
- 2. naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. § 12 ust. 1 pkt 2 oraz § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakich powinny odpowiadać budynki i ich w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 51 ust 5 PrBud poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż pomimo zrealizowania przez Uczestniczkę inwestycji podlegającej ocenie zgodności z prawem w sposób naruszający normę wyrażoną opisanym przepisem, brak jest podstaw do wydania nakazu rozbiórki obiektu
- 3. naruszenie przepisu art 2, 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji poprzez jego błędną wykładnię, przy przyjęciu przez Organ, że decyzja Organu II Instancji nakazująca rozbiórkę naruszałaby ponad dopuszczalną ustawą miarę prawo własności nieruchomości wobec faktu, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności - w S3miacji, gdy Organ II Instancji działając w oparciu o przepisy ustawowe miał zarówno podstawę prawną jak i faktyczną do nakazania rozbiórki obiektu
Na podstawie tych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji.
W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.),dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępie przypomnieć należy, że w trwającym ponad 20 lat postępowaniu i sześciokrotnym wydaniu decyzji przez organ I Instancji oraz tyluż decyzji organu II Instancji, wydany został również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 grudnia 2006r. sygn. akt: II SA Kr 1384/03.
Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie".
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. II OSK 518/09, LEX nr 746901).
Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (por., wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. II OSK 1929/09, LEX nr 795206). Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku.
Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. II GSK 614/08, LEX nr 528074). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. II SA/Kr 1152/15).
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał jednoznacznie:
"Przedmiotem wszczętego na wniosek W. M. postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było istnienie podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki domu mieszkalnego, który w myśl twierdzeń wyżej wymienionego został zrealizowany bez pozwolenia na budowę." Potwierdzają to zresztą zalegające w aktach liczne pisma skarżącego (przywołane przez organ), w których od początku postępowania, konsekwentnie i jednoznacznie domagał się wydania nakazu rozbiórki wobec spornego domu mieszkalnego.
Sąd wskazał wówczas również na braki w zgromadzonym materiale dowodowym (brak w aktach administracyjnych dowodu dotyczących okresu realizacji przedmiotowego budynku mieszkalnego; dowolne przyjęcie, że sporny obiekt budowlany został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę, bowiem takiego dokumentu brak w aktach administracyjnych; brak rzetelnych ustaleń odnośnie usytuowania przedmiotowego budynku i kwestii własności nieruchomości, brak dokumentów stanowiących tytuł prawny do wymienionych w decyzjach działek).
Obecnie organ wszystkie wytknięte błędy naprawił, poprzez zgromadzenie właściwego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), a konkretnie jej art.
37. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Celem wprowadzenia tego przepisu było umożliwienie inwestorom, którzy dopuścili się samowoli budowlanej pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane skorzystania z mniej restrykcyjnych przepisów poprzedniej ustawy w zakresie legalizacji tej samowoli. Przepis art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. w jego pierwotnym brzmieniu, przewidywał w przypadku samowoli budowlanej bezwzględny nakaz rozbiórki obiektu budowlanego. Odesłanie w art. 103 ust. 2 do przepisów poprzednio obowiązujących ma ten skutek, że w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona przed wejściem w życie tej ustawy, to jest przed 1 stycznia 1995 r., skutki samowoli budowlanej należy likwidować z użyciem środków prawnych przewidzianych w Prawie budowlanym z 1974 r.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy prawo budowlane z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ administracji stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
- 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
- 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Co do zasady, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, ale obiekt budowlany został wybudowany niezgodnie z przepisami, właściwy organ nakazuje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy w drodze decyzji administracyjnej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 ustawy z 1974 prawo budowlane).
Skoro jednak w wiążącym Sąd i organy wyroku z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. II SA/Kr 1384/03 wskazane zostało, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie "było istnienie podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki domu mieszkalnego", to słusznie organ wydał decyzję rozstrzygającą wyłącznie żądanie skarżącego.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest zasadniczo niesporny – budynek zrealizowany został bez pozwolenia na budowę, usytuowany został w miejscu, w którym powstać miała obora, budowa zaś miała miejsce w latach 1961 – 1962.
Niewątpliwie również obecne działki nr [...] (własność Elżbiety i S. C.) oraz nr [...] (własność W. M. – skarżącego) stanowiły w czasie budowy spornego obiektu jedną nieruchomość, podzieloną po ponad dwudziestu latach od jego wybudowania, w ramach działu spadku. Tym samym usytuowanie budynku względem nieruchomości sąsiedniej tj. działki [...] (w granicy) w żadnym wypadku nie było wynikiem naruszenia warunków technicznych, ale efektem późniejszych działań podziałowych, które doprowadziły do takiego właśnie a nie innego przebiegu granicy pomiędzy działkami. Nie znajdują zatem uzasadnienia zasadnicze zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego tj. § 12 ust. 1 pkt 2 oraz § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakich powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż pomimo zrealizowania przez Uczestniczkę inwestycji podlegającej ocenie zgodności z prawem w sposób naruszający normę wyrażoną opisanym przepisem, brak jest podstaw do wydania nakazu rozbiórki obiektu oraz zarzut naruszenia przepisu art 2, 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji.
Nie do pogodzenia bowiem z konstytucyjnymi zasadami pewności prawnej, zaufania do państwa i prawa, ochrony własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz wynikami wykładni językowej i systemowej art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. byłby pogląd, że obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę i zgodnie z przepisami o warunkach technicznych obowiązującymi w momencie budowy mógłby zostać poddany procedurze z art. 37 powyższej ustawy tylko dlatego, że po wielu latach od zakończenia budowy współwłaściciele nieruchomości dokonali jej podziału w taki sposób, że budynek mieszkalny przestał być zgodny z obowiązującymi w momencie orzekania przez organ nadzoru budowalnego przepisami o warunkach technicznych.
Nie są uzasadnione także zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 7 i 77 Kpa. Zdaniem Sądu materiał dowodowy został zebrany w sprawie w takim stopniu, w jakim było to możliwe i konieczne, a następnie prawidłowo oceniony przez organy.
Skarżący wskazuje (pkt. 1.1. do 1.4 uzasadnienia skargi), że organ oparł się na błędnych ustaleniach faktycznych. Wywodzi to z następujących okoliczności:
- - organ miał działać w oparciu o pismo W. M. z dnia 6 lutego 2017 r., który nie zwracał się do organu w tej dacie. Jest to zdaniem Sądu oczywista omyłka pisarska, dotycząca daty rocznej – pismo w rzeczywistości pochodzi z 6 lutego 2007 r. (k. 10.)
- - organ wskazał, że oparł się na oględzinach budynku na działce [...] w S. w dniu 29 czerwca 2017r., które wówczas się nie odbyły. Zdaniem Sądu, podobnie jak wyżej, jest to oczywista omyłka, oględzin odbyły się w roku 2007 (k. 32 akt adm. segregator nr 2)
- - na stronie 4 uzasadnienia Organ powołuje się na wniosek z dnia 6 marca 2019r., podczas gdy wnioskodawca nigdy w tej dacie wniosku nie składał. Podobnie jak wyżej jest to oczywista omyłka pisarska. Organ powołuje też numer karty akt adm. organu I Instancji, a na tej karcie znajduje się wniosek skarżącego z dnia 6 marca 2001 r.
Wszystkie tego typu drobne omyłki wskazane w skardze nie mają żadnego wpływu na wynik sprawy. Dotyczą jedynie dat poszczególnych czynności i mogą być w razie potrzeby z łatwością sprostowane.
Nie jest też uzasadniony zarzut dotyczący błędów w ustaleniach faktycznych poczynionych przez organ co do tego, że budynek zrealizowany w latach 1961-1962 na przestrzeni lat nie był rozbudowywany ani przebudowywany. Skarżący twierdzi, że po wzniesieniu budynku inwestorka dobudowała trwałą konstrukcję wiatrołapu z zadaszeniem. Na k. 30 i 29 akt adm. znajduje się fotografia domu wykonana w dniu 29 czerwca 2007 r. przy okazji oględzin. Wynika z niej że sporny dom leży na pochyłej działce, do domu wchodzi się przez rodzaj podestu, do którego prowadzą schody ogrodzone barierką.
Natomiast na k. 233 i 232 znajdują się zdjęcia domu sporządzone przy okazji oględzin z 24 kwietnia 2015 r. Wynika z nich, że nad drzwiami wejściowymi do domu wykonano daszek wspierający się na dwóch belkach. Trudno to zabezpieczenie przed deszczem uznać za przebudowę (wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji) czy rozbudowę domu.
Podobnie zarzuty dotyczące powołanych przez WMINB planów realizacyjnych z roku 1962 oraz 1973 i 1980 nie są zasadne. Organ przywołuje je dla ustalenia, że budowa domu nastąpiła w miejscu, w którym miała być wybudowana obora i na podstawie tych planów bada, czy odległości pomiędzy poszczególnymi budynkami w ówczesnym jednym gospodarstwie i na jednej nieruchomości były zachowane i zbadane pod względem wówczas obowiązujących przepisów.
Nie są uzasadnione także te wszystkie argumenty i zarzuty skargi, które zmierzają do wykazania, że stan techniczny budynku jest zły i dlatego winien podlegać rozbiórce. Dotyczy to w szczególności kwestionowanego stanu wewnętrznej instalacji elektrycznej, pękających murów, zniszczonego dachu pokrytego azbestem, niedrożnych rynien, itp. Niewłaściwy stan techniczny budynku nie jest sam w sobie podstawą do wydania nakazu rozbiórki. Organ w zaskarżonej decyzji nie przesądza też o tym, że stan techniczny budynku jest dobry. Dla rozstrzygnięci niniejszej sprawy nie mają też żadnego znaczenia kwestie związane ze stanem technicznym szamba, w szczególności w niniejszym postępowaniu organ nie mógł rozstrzygać kwestii prawidłowości opinii technicznej dotyczącej szczelności zbiornika na ścieki, bo nie zbiornika na ścieki dotyczy sprawa niniejsza. W zakresie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku czy szamba organ może wdrożyć oddzielne postępowanie, choćby na podstawie art. 66 ustawy prawo budowlane.
Sąd podziela ustalenia organów, że brak było podstaw do nakazania rozbiórki przedmiotowego budynku. Wobec powyższego skarga jako bezzasadna, na zasadzie art. 151 p.p.s.a została oddalona.