Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 września 2016 r.
We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi 1.400 zł.
Skarżąca jest współwłaścicielką w ½ części domu oraz działki o pow. 15 a.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny, bowiem nie stać ją na poniesienie kosztów opłaty sądowej i kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności.
Co miesiąc ponosi ona następujące koszty: bilet miesięczny – 100 zł, abonament telefoniczny – 50,00 zł, podatek od nieruchomości – 46 zł, leki - 80 zł miesięcznie plus opłata za ciśnieniomierz 110 zł,, opłata za badania lekarskie -130 zł, dojazd do przychodni – 28 zł (bilety MPK), środki czystości – 70 zł, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi – 10 zł, opłata za energię elektryczną – 160 zł, opłata za wodę – 52,64 zł (za 3 m-ce plus wodomierz), zakup obuwia zimowego - 124,98 zł, opłaty za usługi ksero – 19,19 zł, zakup usługi pocztowe – 21 zł. Pozostała część dochodu skarżąca przeznacza na wyżywienie.
Do wniosku skarżąca dołączyła kserokopię następujących dokumentów i rachunków: zakup biletu miesięczny – 100,00 zł, odcinki opłat za energię elektryczną – 199.62 zł za wrzesień 2016 r. następne – 160.12 zł, faktura VAT za wodę – 52,64zł (za trzy miesiące), faktura VAT za usługi poligraficzne – 19,19 zł, faktura VAT z grudnia 2016 r., dwie faktury VAT ze stycznia i lutego 2017 r. za zakup lekarstw na łączną kwotę – 55, 35 zł, faktura VAT ze stycznia 2017 r. za zakup obuwia 124.98 zł, faktura VAT za usługi pocztowe- 21 zł,, potwierdzenie wniesienia opłaty sądowej z dnia 22 listopada 2016 r. – 100 zł.
Z uwagi na fakt, że nie jest to pierwszy wniosek o prawo pomocy jaki skarżąca składa, więc w oparciu o informacje przedstawione przez nią przy m in. sprawie prowadzonej do sygn. akt II SA/ Kr 1242/16, złożone tam dokumenty źródłowe i dodatkowe wyjaśnienia okolicznością znaną z urzędu pozostaje treść pisma skarżącej z dnia 20 grudnia 2016 r., w którym to piśmie skarżąca odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego wyjaśniła, iż sąd nie może wzywać jej o informacje w jakiej wysokości i z jakiego tytułu uzyskuje miesięczny dochód syn skarżącej – M. M.. Nie jest on stroną postępowania sprawie i jak sam podnosi nie będzie ujawniała swojego majątku. Skarżąca oświadczyła także, iż na podstawie powołanego przepisu, sąd może wzywać tylko stronę postępowania do uzupełniania wniosku. Skarżąca nie zna sytuacji finansowej dorosłego syna. Dlatego uzupełnienie braków nie jest możliwe, a sąd na tej podstawie nie może oddalić wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Po przeprowadzeniu analizy dołączonych do wniosku dokumentów orzekający uznał, iż skarżąca nie wykazała skutecznie, iż spełnia przesłanki uzasadniające zwolnienie je od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Z przedstawionych przez skarżącą kserokopii faktur i rachunków wynika w sposób nie budzących wątpliwości, iż gospodarstwa domowego nie prowadzi sama. Mimo, iż do przedmiotowego wniosku nie dołączyła aktualnej informacja o opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi – kwota 18 zł (dokumenty te dołączone zostały w innych prowadzonych w tut. sądzie sprawach, w których rozpoznawane były wnioski skarżącej o przyznanie prawa pomocy) sąd owi z urzędu zna jest wysokość tych opłat. Według dostępnego załącznika do uchwały Nr VII/69/15 Rady Miejskiej w Niepołomicach z dnia 30 kwietnia 2015 r. wynika, iż opłata za gospodarowania odpadami liczona za gospodarstwo jednoosobowe wynosi 9 zł. Skarżąca zadeklarowała więc dwie osoby w gospodarstwie domowym, stąd naliczona opłata 18 zł. W przypadku rachunku za energię elektryczną, wskazana kwota 199,62 zł (a od października 2016 r. 160 zł) z pewnością nie dotyczy deklarowanego przez skarżącą gospodarstwa jednoosobowego.
Jest to zdaniem orzekającego istotne biorąc pod uwagę, iż skarżąca w każdym z licznie prowadzonych postępowań sądowych podkreśla, że jest osobą ubogą, uzyskuje najniższe krajowe wynagrodzenie, gospodarstwo domowe prowadzi sama i nie może liczyć na niczyją pomoc.
Wzywana w sprawie do sygn. akt II SA/ Kr 1242/16 o wykazanie miesięcznego dochodu syna i podania jego źródła, odmówiła udzielenia informacji twierdząc, iż pytanie takie nie ma uzasadnianie prawnego a syn odmówił ujawnienia swojego majątku, gdyż nie jest stroną postępowania.
W tym miejscu należy też podkreślić, iż składający wniosek o przyznanie prawa pomocy musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny - domowników, którzy pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, bądź są zobowiązani do alimentacji(art. 252 p.p.s.a.). Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulują stosunki miedzy rodzicami dziećmi nakładając na rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o.)
Stosownie natomiast do art. 87 k.r.o. rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Do obowiązków tych zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie SN z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt. II CZ 80/89, opubl. W LEX pod nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, opubl. W LEX pod nr 6155, postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt I GZ 71/04, opubl. w ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8)
W zakresie w jakim dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym bądź zobowiązanych do alimentacji (rodziców i dzieci) kształtują sytuację finansową wnioskodawcy tj. koszty utrzymania i potencjalne dochody, referendarze i wojewódzki sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuacje finansową tych osób (por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 67/11). Mimo precyzyjnego wezwania skarżąca odmówiła ujawnienia wysokości dochodu jakie uzyskuje w miesiącu jej syn wskazując, że przekazanie takiej informacji nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa a także bazując na oświadczeniu syna.
W tym miejscu należy zaznaczyć, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego może być stosowane tylko w tych przypadkach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pieniężnych pochodzą dochody budżetu państwa, z którego pokrywane są koszty postępowania sądowego w razie zwalniania strony od obowiązku ich ponoszenia.
W takiej sytuacji, w ocenie referendarza oświadczenie majątkowe skarżącej zawarte w formularzu nie uczyniło zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym o dochodach nie tylko wnioskodawcy, ale również dzieci i innych domowników. Wniosek skarżącej nie zawierał więc pełnej informacji dotyczącej zdolności do uiszczenia kosztów postępowania, choćby w części, uwzględniając sytuację majątkową i finansową osób najbliższych tj. domowników i osób zobowiązanych do alimentacji.
W świetle uwag dotyczących stosunków miedzy rodzicami i dziećmi, nie jest wystarczające dla pozytywnego rozpoznania wniosku złożenie oświadczenia przez syna skarżącej, iż nie ujawni on swoich miesięcznych dochodów.
Wobec powyższego należało przyjąć, iż skarżąca nie zrealizowała warunków wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania ani kosztów ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącej. Z tych względów referendarz wniosek skarżącej oddalił.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).