Uzasadnienie
M.P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 listopada 2014 r. znak [...] utrzymującą w mocy postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. z dnia 15 września 2014 r. znak [...] o nałożeniu na G.P. obowiązku wniesienia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000 zł.
Ponadto, w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i synem. Ich miesięczny dochód wynosi 12.300 zł i składa się na niego jej wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł oraz dochód w wysokości [...] zł z tytułu prowadzonej przez męża skarżącej działalności gospodarczej.
Według oświadczenia skarżącej, w skład wspólnego majątku wchodzą dwie działki budowlane położone w O. Ponadto skarżąca zadeklarowała też auta z przeznaczeniem na sprzedaż w prowadzonym przez męża komisie samochodowym i auta użytkowe - laweta i auto dostawcze o łącznej wartości 500.000 - 800.000 zł. Wartość pojazdów w komisie jest potencjalna, bowiem do czasu ich sprzedaży nie jest możliwe jednoznaczne określenie wysokości dochodu, jaki uzyska sprzedawca z marży nałożonej na towar.
Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, że z uwagi na wysokość wpisu nie jest ona w stanie bez uszczerbku dla utrzymania swojego i rodziny ponieść opłaty w wysokości 1.500 zł, gdyż cały dochód gospodarstwa domowego konsumowany jest na bieżące potrzeby rodziny i inwestycje.
Postanowieniem z dnia 19 marca 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie oddalił wniosek skarżącej M.P. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącej wniósł w terminie sprzeciw. W uzasadnieniu ponownie zwrócił uwagę na fakt prawdopodobieństwa uszczerbku z powodu konieczności wydatkowania sumy 1.500 zł tytułem wpisu od skargi. Wnioskodawca nie mógł przewidzieć konieczności zainicjowania postępowania sądowego, przez co wcześniejsze zgromadzenie przez niego środków materialnych na prowadzenie sprawy nie było możliwe. Jednocześnie nie wykluczył, że uda mu się zgromadzić odpowiednie środki w przyszłości, o czym poinformuje Sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez M.P. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 marca 2015 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości.
Stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie dają podstaw dla uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżąca dysponuje środkami finansowymi, które zapewniają średni miesięczny dochód na osobę w jej gospodarstwie domowym w kwocie ok. 4.000 zł, przy czym należy mieć na uwadze, że w skład tego gospodarstwa wchodzi skarżąca wraz z mężem i blisko trzyletnim synem. Ponadto, mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, a wartość obrotowa majątku z nią powiązanego to, wedle szacunków samej skarżącej, ok. 500.000 - 800.000 zł. Tak ukształtowana sytuacja majątkowa skarżącej pozwala jej, zdaniem Sądu, na wygospodarowanie kwoty 1.500 zł tytułem uiszczenia wpisu od skargi. Nawet bowiem, jeśli w subiektywnym odczuciu skarżącej, sytuacja finansowa jej i jej rodziny ulegnie przez to pogorszeniu, będzie to stan krótkotrwały, przejściowy i jednorazowy.
Co więcej, nie sposób przyjąć, aby w okolicznościach sprawy, wskazujących na ponadprzeciętnie dobrą sytuację finansową rodziny skarżącej, zachodziła po stronie skarżącej przesłanka uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i rodziny w następstwie uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05 wskazał, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Nie każdy więc wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny.
Przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Analiza oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że skarżąca do osób takich z pewnością nie należy.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.