Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej M. P. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 listopada 2014 r.
We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i synem. Ich miesięczny dochód wynosi 12.300 zł i składa się na niego dochód męża z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 10.000 zł oraz wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości 2.300 zł.
Według oświadczenia skarżącej w skład wspólnego majątku wchodzą dwie działki budowlane położone w O.. Ponadto skarżąca zadeklarowała też auta z przeznaczeniem na sprzedaż w prowadzonym komisie samochodowym i auta użytkowe - laweta i auto dostawcze o łącznej wartości 500.000 – 800.000 zł. Wartość pojazdów w komisie jest potencjalna, albowiem do czasu ich sprzedaży nie jest możliwe jednoznaczne określenie wysokości dochodu jaki uzyska sprzedawca z marży nałożonej na towar.
Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, iż z uwagi na wysokość wpisu nie jest ona w stanie bez uszczerbku dla utrzymania skarżącej i rodziny ponieść opłaty w wysokości 1.500 zł. Mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, jednakże cały dochód z niej uzyskiwany konsumowany jest na bieżąca na potrzeby rodziny i inwestycje.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych.
Zgodnie zaś z treścią art.. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Każdy wnosząc sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Występując z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku (jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, ze poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu).
Zdaniem orzekającego skarżąca nie wykazała należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów.
W ocenie orzekającego zasadnicze znaczenie ma fakt, iż skarżąca wraz z mężem dysponuje stałym miesięcznym dochodem w znacznej wysokości, bez obciążeń. Nie jest zatem ona osobą uboga, pozbawiona środków do życia, bezrobotną a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy.
Gdyby przyjąć, że skarżąca w jej sytuacji materialnej nie może ponieść pełnych kosztów postępowania to Skarb Państwa stałby się w skali kraju kredytodawcą opłat sądowych w większości spraw sądowoadministracyjnych.
W opinii orzekającego strona decydując się na wszczęcie postępowania sądowego winna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności te okazały się niewystarczające może zwrócić się o pomoc do państwa. Skarżąca dysponująca stałym dochodem jest w stanie wygospodarować z domowego budżetu środki pieniężne umożliwiające wszczęcie postępowania sądowego. Tym bardziej, że skarżąca dysponuje majątkiem w postaci nieruchomości gruntowych, który w przypadku braku środków pieniężnych na zaspokojenie zobowiązań wobec Skarbu Państwa pozwalają na zaciągniecie kredytów zabezpieczonych hipotecznie przeznaczonych na ten cel.
Należy również zauważyć, że skarżąca korzysta z pomocy kwalifikowanego pełnomocnika pomimo, iż w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji nie ma obowiązku udziału profesjonalnego pełnomocnika. Powierzenie sprawy pełnomocnikowi z wyboru wprawdzie nie jest okolicznością, która sama przez się może zdecydować o zasadności bądź bezzasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, okoliczność ta podlega jednak ocenie Sądu w całości sytuacji majątkowej strony skarżącej (orzeczenie SN z dnia 6 listopada 1953. sygn. akt I C 1427/53, OSN 1954/2/52).
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 §1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).