Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
W dniu 29 maja 2013 roku do tut. sądu wpłynął wniosek skarżącego, na urzędowym formularzu "PPF", o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy S.M. oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną L.M.. Ich miesięczny dochód wynosi 1.600 zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości 800 zł i emerytura jego żony w wysokości 800 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 90 m², mieszkanie o powierzchni 70 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 20 arów stanowiąca nieużytki usuwiskowe. Skarżący nie dysponuje oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż jest osobą starszą i schorowaną. Wraz ze swoją starszą i schorowaną żoną utrzymują się z niewysokich emerytur w łącznej wysokości 1.600 zł. Środki te wystarczają tylko na najpilniejsze potrzeby, do których należą: wykupienie lekarstw i opłaty za niektóre wizyty lekarskie. Skarżący cierpi na cukrzycę, zanik wzroku, nerki, wątrobę, trzustkę, serce i raka prostaty. Żona cierpi na złamanie kręgosłupa, chorobę wieńcową, żylaki, zapalenie stawów rąk i nóg, problemy z błędnikiem. Wymaga ona specjalistycznego leczenia. Skarżący ponosi koszty wyżywienia, mediów, opału, spłaca kredyt zaciągnięty na remont ich starego domu mieszkalnego, ponosi także opłaty za ubezpieczenie domu. Całość miesięcznych kosztów wynosi od 1.100 do 1.500 zł miesięcznie.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Stosownie do treści art. 243 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, a przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje również postępowanie egzekucyjne.
Z treści powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że przyznane stronie prawo pomocy rozciąga się na całe postępowanie sądowoadministracyjne. Możliwość jego utraty została wyraźnie wskazana w art. 249 i 251 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 p.p.s.a.), albo może być przez sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 p.p.s.a.). Jeżeli zatem nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w tych przepisach, to strona z przyznanego jej prawa pomocy korzysta na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi w ramach sprawy, w której prawo pomocy zostało jej przyznane, również w toku postępowania ze skargi o wznowienie postępowania sądowego.
W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 15 lutego 2013 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał skarżącemu S.M. prawo pomocy z zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zaś wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata został oddalony. Orzeczenie to ma przymiot prawomocności, gdyż nie wniesiono od niego sprzeciwu. Z akt sprawy wynika, że przyznane skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zostało cofnięte na podstawie art. 249 p.p.s.a. Powyższe oznacza, iż w toku całego postępowania sądowego, zatem aż do wyczerpania procedury odwoławczej, łącznie z postępowaniem egzekucyjnym, skarżący zwolniony jest od konieczności uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie z art. 239 pkt 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Zwolnienie od kosztów sądowych działa od chwili zgłoszenia przez stronę wniosku w tym przedmiocie i obejmuje swoim zakresem wszystkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe.
Biorąc pod uwagę powyższe - ponowny wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji, gdy korzysta on z takiego zwolnienia na mocy prawomocnego postanowienia referendarza sądowego należy uznać za bezprzedmiotowy. Z tych względów, działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając je za bezprzedmiotowe.
W rezultacie rozpoznaniu podlega wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata z urzędu. Z związku z faktem, że postanowieniem z dnia 15 lutego 2013 roku referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego w tym przedmiocie, rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącego winno nastąpić w kontekście art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
W przedmiotowej sprawie dane zawarte w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy dotyczące stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy nie uległy zmianie. Wysokość świadczenia emerytalnego pobieranego przez małżonkę skarżącego jest nawet o 100 zł wyższa i wynosi aktualnie 800 zł. Należy jednak odnotować, iż zmianie uległy okoliczności sprawy ze względu na fakt, iż zapadł wyrok Sądu I instancji, a ponowny wniosek strony o przyznanie stronie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata motywowany jest chęcią złożenia skargi kasacyjnej od tego wyroku. Art. 175 p.p.s.a. przewiduje zaś obligatoryjne sporządzenie skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Z uwzględnieniem tego właśnie aspektu został rozpoznany obecnie złożony wniosek S.M.. Fakt wystąpienia przymusu działania przez profesjonalnego pełnomocnika jest natomiast zmianą okoliczności sprawy, niezależną od ewentualnych zmian w sytuacji materialnej strony skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2005 roku, sygn. akt II FZ 492/05, niepubl.).
W orzecznictwie przyjmuje się, iż sąd nie może odmówić przyznania prawa pomocy, jeżeli następstwem takiego rozstrzygnięcia byłoby istotne ograniczenie prawa strony do sądu, zwłaszcza poprzez uniemożliwienie złożenia skargi kasacyjnej ze względu na obligatoryjne jej sporządzenie przez profesjonalnego pełnomocnika (teza postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2005 roku, sygn. akt II FZ 651/05).
Z tych względów przychylono się do wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata i orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 mając na uwadze dyspozycję płynącą z art. 165 p.p.s.a.