Uzasadnienie
W dniu 27 stycznia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Stowarzyszenia " [...]" B. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony piśmie z dnia 15 marca 2010 r., w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 22 września 2009 r.
We wniosku wskazano, iż Stowarzyszenie działa na rzecz ochrony środowiska Miasta i Gminy M. Działalność Stowarzyszenia jest społeczna. Zgodnie z regulaminem Stowarzyszenie uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Wysokość składek jest symboliczna.. Stowarzyszenie nie jest wstanie zebrać kwoty wskazanej w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu sadowego z dnia 28 grudnia 2009 r.
W piśmie z dnia 15 marca 2010 r. uzupełniającym wniosek pełnomocnik Stowarzyszenia wyjaśnił, iż Stowarzyszenie na obecnym etapie ma duże zaległości finansowe, które spłacane są w ratach - wobec kancelarii prawne reprezentującej Stowarzyszenie w sprawie do sygn. akt II SA/Kr 502/08,i II SA/ Kr 560/09. II SAB/ Kr 45/08. Stowarzyszenie poniosło również pewne koszty związane ze sprawami II SA/Kr 284/09 i II SA/Kr 1195/09. Stowarzyszenie składa się z osób niezamożnych i jeśli Stowarzyszenie może być zwolnione od kosztów to chce to wykorzystać. W tej sprawie nie stać Stowarzyszenia na prawnika, który mógłby je reprezentować. Jeśli chodzi o wysokość składek pełnomocnik wyjaśnił, iż w zależności od potrzeby członkowie składają się po około 20 zł. Są to składki niesystematyczne, ponieważ działalność Stowarzyszenia opiera się głównie na pracy społecznej. Nie otrzymuje ono żadnych dotacji, ani innego dofinansowania. Kryzys na rynku pracy dotknął tez niektórych członków Stowarzyszenia. Do pisma dołączona został imienna lista 34 członków Stowarzyszenia.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy, w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W ocenie orzekającego Stowarzyszenie "[...]" B. nie wykazało, iż spełnia przesłanki określone w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od których zależy przyznanie podmiotowi prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ478/04, niepubl.) stwierdza, że opłaty sądowe są rodzajem danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwa od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środkowe pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej od ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
Stowarzyszenia " [...]" B., jak wynika z akt sprawy, jest organizacją wpisaną do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Zgodnie z treścią art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach, stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki pieniężne na swoja działalność ze składek członkowskich. Z treści tego przepisu wynika, że składki członkowskie są wyłącznym źródłem dochodów stowarzyszenia zwykłego. Osoby zakładające takie stowarzyszenie, winny mieć na uwadze taką okoliczność, i wziąć pod uwagę własna sytuacje finansową, i podjąć decyzję czy ta sytuację pozwala na prowadzenie tego rodzaju działalności.
Wyjaśnienia złożone przez pełnomocnika w piśmie z dnia 15 marca 2010 r. dotyczące sytuacji finansowej Stowarzyszenia, w szczególności dotyczące nieregularności wnoszenia składek członkowskich oraz zobowiązań finansowych wobec Kancelarii Prawnej za czynności prawne podjęte w innych sprawach prowadzonych przez Stowarzyszeni, ma charakter bardzo ogólnikowy, i w ocenie orzekającego nie przemawia za przyznaniem mu prawa pomocy. Stowarzyszenie będąc świadome, że jego działalność opiera się na pracy społecznej członków oraz na fakcie, że utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich powinno zadbać, aby ich wpłaty odbywały się regularnie, zapewniając w ten sposób prawidłowe jego funkcjonowanie, umożliwiające podejmowanie działań zgodnych z regulaminem.
Przerzucenie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo, np. zwolnienie od kosztów sądowych, rodzi bowiem ten skutek, że faktycznie działalność Stowarzyszenia staje się finansowania ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że Stowarzyszenie prowadzi działalność w oparciu o własny majątek. Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m in. w Stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (postanowienie Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06 niepubl.).
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).