Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 300 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2011r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości skarżący M. i M.T. złożyli wniosek o zwolnienie ich od tej opłaty. Skarżący podnieśli, że wpłacili wpis w wysokości 200 zł, zaś pozostałej części nie są w stanie uiścić ze względu na wysokość uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków.
W uzasadnieniu swojego wniosku skarżący podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ich miesięczny dochód netto wynosi 4.060,65 zł, na co składa się wynagrodzenie za pracę M.T. w wysokości 2.000 zł oraz wynagrodzenie za pracę M.T. w wysokości 2.060,65 zł. W skład majątku skarżących wchodzi mieszkanie o powierzchni 36,53 m2. Skarżący są właścicielami samochodu osobowego marki Honda Jazz 1.4, rok produkcji 2004. Nie dysponują zasobami pieniężnymi. Ponadto skarżący wskazali, że ich zarobki oraz ponoszone wydatki nie pozwalają na uiszczenie kwoty 300 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Podkreślili, że wynagrodzenie za pracę skarżącej wypłacane jest nieregularnie i zazwyczaj w ratach, zaś obecnie skarżąca przebywa na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą.
Skarżący wyjaśnili, że na zakup mieszkania zaciągnęli kredyt hipoteczny, którego rata miesięczna wynosi 1.222,95 zł, a kwota pozostała do spłaty to 212.646,05 zł. Obciążeni są także kredytem gotówkowym, którego rata wynosi 878,11 zł, a do spłaty pozostała jeszcze kwota 35.095,89 zł. Pozostałe comiesięczne zobowiązania skarżących to: czynsz za mieszkanie w wysokości 499,10 zł, energia elektryczna 70,88 zł, telewizja 62 zł, internet 52 zł, telefony (dwa abonamenty) około 160 zł, leki około 100 zł. Wnioskodawcy posiadają także umowę na zakup ratalny, którą spłacają miesięcznie w kwocie 161,38 zł. Stałe koszty miesięczne wynoszą zatem łącznie 3.206,42 zł, a dochody 4.060,65 zł. Pozostała kwota około 800 zł, która przeznaczana jest na bieżące potrzeby (żywność, środki czystości, utrzymanie samochodu, wizyty lekarskie). Dodatkowym wydatkiem są wizyty u ginekologa oraz wszelkie badania związane z ciążą.
Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 2 marca 2012r. oddalił wniosek skarżących o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Skarżący wnieśli sprzeciw od postanowienia referendarza, podkreślając, że wynagrodzenie za pracę M.T. jest płacone nieregularnie i zazwyczaj w ratach. Zarzucili też, że niezasadnie dokonano oceny możliwości zarobkowych skarżących, a także wskazano na konieczność planowania wydatków związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), w skrócie "ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że to osoba ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna wykazać, iż jej sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów. Wyjaśnić trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Natomiast przy ocenie możliwości płatniczych strony bierze się pod uwagę jej dochody oraz obciążenia finansowe budżetu rodzinnego.
Ponadto ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, będzie uprawniony do uzyskania pomocy państwa.
Odnosząc powyższe do sytuacji materialnej i rodzinnej skarżących, Sąd uznał, że w ich przypadku nie zachodzą podstawy do przyznania prawa pomocy w wymiarze częściowym. Jak podali sami skarżący, ich miesięczny dochód netto wynosi 4.060,65 zł. Z treści samego wniosku wynika, że wysokość dochodu została obliczona na podstawie średnich zarobków skarżącej w ostatnich trzech miesiącach, a zatem z uwzględnieniem okoliczności podniesionej w sprzeciwie, że wynagrodzenie nie jest wypłacane skarżącej regularnie i często w ratach. Ponadto skarżący nie podali, żeby w ostatnim czasie wysokość dochodu osiąganego przez M.T. uległa zmianie.
Zatem należy przyjąć, że skarżący uzyskujący miesięczny dochód w wysokości około 4.000 zł ubiegają się o zwolnienie od opłaty w kwocie 300 zł. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 ppsa w przypadku osoby ubiegającej się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych nakazuje uwzględnić wydatki na konieczne utrzymanie. W niniejszej sprawie do takich wydatków skarżących zaliczyć trzeba czynsz za mieszkanie (499,10 zł), prąd (70,88 zł) i zakup leków (ok. 100 zł). Zatem stałe wydatki na konieczne utrzymanie skarżących nie przekraczają kwoty 700 zł. W ocenie Sądu te wydatki, po doliczeniu miesięcznych kosztów żywności i środków czystości dla dwóch osób, wskazują, że miesięczny dochód skarżących w wysokości około 4.000 zł pozwala na poniesienie przez nich opłaty sądowej w wysokości 300 zł. Wyjaśnić trzeba też, że zobowiązania kredytowe skarżących, jako należące do kategorii zobowiązań cywilnoprawnych, nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi.
Niedopuszczalnym byłoby przyznanie skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i przerzucenie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na budżet państwa, w przypadku, gdy regulują oni inne zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym. Ponadto na ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych nie ma wpływu wysokość wydatków związanych z utrzymaniem samochodu oraz korzystaniem z telefonów, telewizji, czy internetu, gdyż nie są to wydatki niezbędne dla koniecznego utrzymania skarżących, zaś przepisy ppsa pozwalają przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, o ile wnioskodawca nie posiada środków na pokrycie wydatków na utrzymanie konieczne, czyli zakup żywności, lekarstw, środków czystości, wydatki na utrzymanie lokalu mieszkalnego.
W związku z powyższym należało uznać, że skarżący nie wykazali, iż w stosunku do nich zachodzą przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych w części. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260, 243 § 1, 244 § 1, 245, 246 § 1 ppsa.