Uzasadnienie
Decyzją z dnia 7 maja 1999 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L., na podstawie art. 51 ust. 2 w zw. z art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 17 lipca 1994 r. Prawo budowlane, rozpoznając wniosek M.Z. w sprawie udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania wiaty gospodarczej na pomieszczenia tartaku, zlokalizowanego na działce nr [....] w R., nakazał przywrócić wiatę gospodarczą do poprzedniego stanu użytkowania przez wymontowanie w niej traku oraz innych urządzeń tartacznych, które zamontowane zostały w tym obiekcie, użytkowanym samowolnie. Termin wykonania nałożonego obowiązku ustalony został do dnia 31 sierpnia 1999 r.
W uzasadnieniu organ podniósł, że w wyniku dokonanej analizy przedłożonych do zatwierdzenia dokumentów wraz z wnioskiem w sprawie udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania istniejącego budynku wiaty gospodarczej na tartak ustalono, że w projekcie powykonawczym-inwentaryzacji tego obiektu nie została uwzględniona lokalizacja traku oraz innych urządzeń tartacznych, jakie zostały tam zainstalowane wraz z brakiem parametrów tych urządzeń. Nie przedłożono również aktualnego wypisu z księgi wieczystej, który potwierdzałby, że właścicielem przedmiotowej działki oraz znajdujących się na niej budynków, tj. wiaty gospodarczej oraz budynku gospodarczego jest M.Z., który złożył wniosek w celu uzyskania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania tych obiektów.
W związku z tym, że złożona dokumentacja nie spełnia wymogów Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 grudnia 1994 r. (Dz.U. nr 89, poz. 47) oraz nie zostały wykonane warunki wynikające z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z 5 listopada 1998 r. nakładającej obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wiaty zgodnie z obecnym przeznaczeniem-do dnia 31 stycznia 1998 r., organ orzekł jak wyżej.
Rozpoznając odwołanie wniesione od tego rozstrzygnięcia przez M.Z., [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
Mając na uwadze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy stwierdził, że zastosowany w niniejszej sprawie przez organ I instancji tryb postępowania wynikający z art. 50 i 51 w zw. z art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego jest nieodpowiedni. Stosuje się go bowiem tylko w sytuacji, gdy zmiana sposobu użytkowania jest w toku, a w sprawie ustalono, że obiekt użytkowany jest już niezgodnie z przeznaczeniem.
Należało więc zastosować tryb postępowania wynikający z art. 66 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, a zatem przywracającej sposób użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem. Organ II instancji nie mógł jednak uchylić skarżonej decyzji w całości i przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż tylko umarzając postępowanie I instancji można było wyeliminować nieprawidłowy tryb postępowania.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w K. złożył W.F., właściciel nieruchomości sąsiadującej z przedmiotową. W uzasadnieniu podniósł, ze lokalizacja zakładu nastąpiła wbrew "Sądowi, który nie zatwierdził dwukrotnie działki przemysłowej tłumacząc wyrokami zagrożenia mienia zdrowia i życia". Ponadto istniejący "na dziko" zakład nie posiada stosownych zezwoleń Sanepidu, Straży Pożarnej i "Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska", a wszystkie nieczystości spływają na posesję skarżącego, a dalej ciekami wodnymi do rzeki R. i w ostateczności do zbiornika wody w D. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w pełni stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Podniósł, że uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i umorzenie postępowania organu I instancji eliminuje jedynie nieprawidłowy tryb postępowania, natomiast nie zamyka sprawy samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów podniesionych w jej uzasadnieniu.
Stosownie jednak do przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270), sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w zakresie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie, należy podnieść, że organ odwoławczy naruszył dyspozycje art. 138 § l pkt 2 kpa oraz art. 105 § l i 2 kpa w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
Umorzenie postępowania przez organ II instancji, o jakim mowa w pierwszym z powołanych wyżej przepisów, dopuszczalne jest bowiem jedynie w razie spełnienia przesłanek ściśle określonych w art. 105 kpa, a więc, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe lub jeżeli wystąpi o to strona, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.
W sprawie niniejszej żadna z przytoczonych wyżej sytuacji nie wystąpiła, dlatego brak było podstaw do umorzenia postępowania przez organ odwoławczy. W szczególności, nie jest objęte dyspozycją art. 105 kpa zastosowanie przez organ I instancji "niewłaściwego trybu postępowania", przez który autor zaskarżonej decyzji zdaje się rozumieć przyjęcie przez ten organ za podstawę swojego rozstrzygnięcia błędnych przepisów prawa materialnego. W żadnym razie sytuacji takiej nie można ocenić jako przyczynę, dla której postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Przykładem "bezprzedmiotowości" postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 kpa, jest natomiast brak podstawy prawnej lub faktycznej takiego postępowania (np. wskutek uchylenia przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji organu I instancji). Przytoczenie motywów powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji umarzającej postępowanie pierwszej instancji jest zatem nieporozumieniem i wynika z niezrozumienia istoty uregulowania zawartego w art. 105 kpa i to niezależnie od faktu, że organ odwoławczy w sposób prawidłowy odróżnia sytuacje uprawniające do zastosowania art. 66 Prawa budowlanego od tych, które reguluje przepis art. 71 tego Prawa.
Uchybienia, o których mowa wyżej i wadliwa decyzja umarzająca postępowanie, doprowadziły do tego, że organ II instancji nie rozpoznał odwołania w sposób merytoryczny i nie ustosunkował się w ogóle do zawartych w nim zarzutów, co powodować musiało z kolei konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Zwrot uiszczonego przez skarżącego wpisu Wojewódzki Sąd Administracyjny zasądził w oparciu o przepis art. 97 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 i nr 104, póz. 515 z 1997 r. z późn. zm.).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji mając na uwadze poczynione wyżej uwagi rozpozna odwołanie wniesione przez M.Z. pod kątem zbadania zgodności z prawem decyzji organu pierwszoinstancyjnego i ustosunkuje się do wszystkich zgłoszonych w nim zarzutów. Następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie w oparciu o przepis art. 138 kpa, eliminując jego niewłaściwe rozumienie, leżące u podstaw wadliwej decyzji będącej przedmiotem obecnej skargi.