Uzasadnienie
Na podstawie zarządzenia z dnia 9 listopada 2007 r. wezwano J. Z. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych. J. Z. miał wyjaśnić, dlaczego nie wpisał wysokości zarobków swego syna P. z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, na jaką kwotę syn pozaciągał pożyczki, jaka jest łączna wysokość miesięcznych rat z tego tytułu, terminy spłat pożyczek, czy syn ma problemy z terminowym regulowaniem tych zobowiązań, czy posiadają rachunki bankowe a jeśli tak to przedstawienie wyciągów obrazujących historię ich obrotów z ostatnich trzech miesięcy. Prócz oświadczeń J. Z. miał przedłożyć kopie dokumentów źródłowych w postaci odcinka emerytury z ostatniego miesiąca, zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia syna skarżącego – P. Z. z ostatnich trzech miesięcy, rachunków opłat mieszkaniowych (czynsz), za prąd, gaz, dostawę wody i odprowadzanie nieczystości, wywóz śmieci, telefon (stacjonarny, komórkowy), RTV, Internet z ostatniego miesiąca lub za ostatni okres rozliczeniowy (np. gaz). Wszystkie braki J. Z. miał w nakazany sposób uzupełnić w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (k. 292).
Wezwanie doręczono uczestnikowi w dniu 14 listopada 2007 r., co zostało potwierdzone podpisem adresata na dowodzie doręczenia z adnotowaniem przezeń daty odbioru, która wynika także z pieczęci pocztowej placówki oddawczej (dowód: potwierdzenie odbioru k. 293)
Zarządzenie nie zostało wykonane po chwilę obecną
Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:
Stosownie do treści art. 255 ppsa w związku z art. 257 ppsa jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania.
Wezwanie zostało doręczone uczestnikowi jak wyżej wykazano w dniu 14 listopada 2007 r.
Doręczenia dokonano zgodnie z przepisami art. 67 ppsa, art. 69 ppsa i art. 77 ppsa. Na podstawie tych przepisów jeżeli stroną jest osoba fizyczna doręczenia dokonuje się jej osobiście w mieszkaniu a odbierający pismo potwierdza jego odbiór i datę własnoręcznym podpisem.
W świetle powyższego nie budzi więc wątpliwości skuteczność dokonanego doręczenia.
Wezwanie zawierało stosowne pouczenie o terminie i sposobie uzupełnienia braków a także konsekwencjach nie zastosowania się do niego. Uczestnik zatem wiedział, że w terminie 7 dni od doręczenia wezwania powinien udzielić odpowiedzi na postawione pytanie i przedłożyć wymagane dokumenty źródłowe inaczej jego wniosek pozostawi się bez rozpoznania.
Mimo to uczestnik w zakreślonym terminie, który zgodnie z regulacją art. 112 kc stosowaną poprzez art. 83 § 1 ppsa upływał z końcem dnia 21 listopad 2007 r. nie złożył żądanych oświadczeń ani wymaganych dokumentów źródłowych. Ubocznie zwrócenia uwagi wymaga, że miast tego w terminie do uzupełnienia braków wniosku uczestnik udzielił pełnomocnictwa adwokatowi z wyboru (k. 301) i złożył skargę kasacyjną z naklejonymi znakami opłaty sądowej na łączną kwotę 100 zł (k. 298).
W konsekwencji, zgodnie z przepisem art. 257 ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy, który braków mimo wezwania strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie należało pozostawić bez rozpoznania.
Za prawidłowością takiego rozstrzygnięcia przemawia to, że choć w dotychczasowej praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. sygn. II FZ 126/05 ONSAiWSA 2006/1/13 oraz postan. NSA z 2 września 2005 r. sygn. I OZ 842/05 (publ. Lex nr 164157) oraz piśmiennictwie (B. Dauter: Prawo pomocy. Przegląd podatkowy 2007/1/41) istnieje rozbieżność poglądów co do rygorów pod jakimi należy wzywać strony oraz skutków jakie się rodzą w przypadku niezastosowania się do wezwań to jednak należy zdecydowanie opowiedzieć się za stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu z dnia z 2 września 2005 r. sygn. I OZ 842/05 (publ. Lex nr 164157), że niedopuszczalne jest merytoryczne orzekanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w przypadku gdy wnioskodawca nie przedstawia na wezwanie w trybie art. 255 ppsa dodatkowych oświadczeń i dokumentów oraz, że w takiej sytuacji zastosowanie ma przepis art. 257 ppsa, który nakazuje pozostawić wniosek bez rozpoznania.
Za przyjęciem tego poglądu przemawia bowiem nie tylko wzgląd na wykładnię językową art. 257 ppsa i umiejscowienie go w układzie systematycznym procedury sądowoadministrcyjnej wskazujące, że był to zabieg celowy ustawodawcy o charakterze uściślającym ale nadto (a może przede wszystkim) orędownicy twierdzeń przeciwnych nie są w stanie przedstawić wystarczająco przekonujących kontrargumentów. Nie może być bowiem rozstrzygająca okoliczność, że jest to termin sądowy, który sąd oraz referendarz mogą swobodnie ustalać. To bowiem w niczym nie zmienia akurat tego, że jak przy terminie ustawowym można mu uchybić. Lege non distinguende wskazuje na to zresztą wprost treść przepisu art. 85 ppsa.
Nadto nie można zapominać, że ewentualne przedłużenie lub skrócenie terminu sądowego determinowane jest zaszłościami faktycznymi o charakterze istotnym skoro ustawodawca wymaga "ważnej przyczyny" (art. 84 ppsa). Za chybione uznać należy także twierdzenie, że art. 255 ppsa stanowi normę autonomiczną w stosunku do przepisu art. 257 ppsa przez co niezastosowanie się do wezwania o złożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych w zakreślonym jej terminie nie rodzi dla strony żadnych ustawowych sankcji a merytoryczne oddalenie wniosku jest jedynie refleksem pojawiających się wątpliwości sądu w związku z niewzięciem pod uwagę żądanego dokumentu lub dodatkowych wyjaśnień strony.
Nie można bowiem tracić z pola widzenia tego, że ustawodawca przewidując w art. 257 ppsa sankcję odniósł ją wyraźnie do pojęcia "braków" wniosku. Słownik języka polskiego wyrażenie "brak" definiuje zaś jako <<1. fakt nieistnienia czegoś;
- 2. wada defekt, błąd;
- 3. wyrób mający usterki>> i tłumaczy w znaczeniu <> (tak Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka). Wskazując na to zwrócenia uwagi wymaga, że zgodnie z art. 252 ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, nadto strona obowiązana jest "wykazać" podnoszone przez siebie okoliczności (art. 246 §1 pkt. 1i 2 ppsa). Wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». Jeżeli więc oświadczenie strony nie zawiera dokładnych danych albo potrzebnych dla wykazania podnoszonych twierdzeń dokumentów źródłowych to po pierwsze jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów strony co uzasadnia jej wezwanie w trybie art. 255 ppsa. A po drugie zawiera braki, których usunięcia można się od strony domagać pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wszystko to razem wzięte prowadzi do logicznej konkluzji, że przepis art. 255 ppsa nie zawiera regulacji autonomicznej ale stanowi cześć normy prawnej ujętej w dwóch jednostkach redakcyjnych zawartych w przepisach art. 255 i 257 ppsa. Jest to przy tym tzw. lex perfecta bo niewykonanie jej dyspozycji obwarowane zostało sankcją.
Z tych przyczyn zarządzono jak w sentencji.