Uzasadnienie
W dniu 6 czerwca 2012r. podczas rozprawy sądowej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie skarżący J.T. ponowił wniosek, złożony w skardze, o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego, konkretyzując do osoby dr.L. w sprawie swej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]stycznia 2012r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania.
Na podstawie formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy znajdującego się w aktach sprawy ustalono, iż skarżący domaga się ustanowienia pełnomocnika z uwagi na brak własnych dochodów, bezrobocie, brak własnego majątku, oszczędności, zajęcia komornicze rachunku bankowego. Wskazuje, iż aktualnie nie posiada żadnych dochodów, a do tej pory utrzymywał się z oszczędności, których obecnie już nie posiada.
Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, iż postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 marca 2012r. skarżący został w całości zwolniony od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Zamieszkuje jednakże w domu jednorodzinnym należącym do jego matki. Aktualnie skarżący pozostaje bez stałych źródeł utrzymania. Jak oświadcza na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy – do tej pory utrzymywał się z oszczędności, a obecnie korzysta z pożyczki otrzymanej od matki w kwocie 200 zł. Jednocześnie skarżący przedstawia zeznanie podatkowe za 2011r., z którego wynika, iż z działalności wykonywanej osobiście osiągnął dochód w kwocie [...]zł, przy przychodzie rocznym 3 010,00 zł.
Z oświadczeń skarżącego znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż nie posiada on nieruchomości lokalowych, natomiast wykazuje działkę o pow. 0,4 ha. Skarżący nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Oświadcza, iż nie ma samochodu, maszyn rolniczych, a także nie prowadzi żadnej produkcji rolnej na posiadanym gruncie i nie osiąga z tego tytułu żadnych korzyści majątkowych. Przedstawia wyciąg z rachunku bankowego w [...]Banku SA, zajętego przez komornika sądowego na rzecz dwóch wierzycieli.
Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.
W ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności brak własnych dochodów, utrzymywanie się z pożyczek od mamy, przy jednoczesnym jednoznacznym oświadczeniu, iż gospodarstwo domowe skarżący prowadzi samodzielnie – brak oszczędności, samochodu, w kontekście również udokumentowanego zajęcia oszczędności przez komornika sądowego - zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie mu pełnomocnika z urzędu. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżącego – poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie podstawowych potrzeb życiowych. Tym bardziej, iż regulacje ustawy w zakresie prawa pomocy nie uzależniają tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy prawnego, a odnoszą się jedynie do sytuacji materialno – bytowej ubiegającego się o pomoc.
Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu należy uznać za zasadne.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).