Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Stowarzyszenia [...]: z siedzibą w Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 grudnia 2017 r.
We wniosku wskazano, iż Stowarzyszenie [...]" z siedzibą w Ś. jest stowarzyszeniem zwykłym. Nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie otrzymuje jakichkolwiek form finansowego wsparcia. Stowarzyszenie aktualnie liczy 8 członków. Stowarzyszenie prowadzi wyłącznie działalność społeczną, opartą o bezinteresowną pracę i dobrowolne składki 8 członków, w minimalnym wymiarze 20 zł na rok od każdego członka. Składki te przeznaczane są na niezbędne wydatki jak: zakup papieru, kopert, wykonywanie kserokopii, opłaty pocztowe.
Walne Zgromadzenie nie może podwyższyć minimalnej, rocznej składki, ponieważ Stowarzyszenie tworzą społecznicy o bardzo niskich emeryturach. Aktualnie Stowarzyszenie nie ma możliwości finansowych dla opłacenia wpisu sądowego od wniesionej skargi.
Według oświadczenie wpływy ze składek członkowskich za okres od stycznia 2018 do marca 2018 r. wyniosły [...] zł. niedobór środków w kasie Stowarzyszenia na dzień 31 marca 2018 r. wynosi – 1 zł 75 groszy. Przychód stowarzyszenia za okres od stycznia do czerwca 2017 r. wynosi [...] zł. Dochód za okres od stycznia do czerwca 2017 r. wynosi [...] zł. Stowarzyszenie nie posiada kont bankowych. Nie wskazuje kapitału zakładowego ani żadnych środków trwałych stanowiących jego majątek.
Do wniosku Stowarzyszenie dołączyło plik dokumentów obrazujących przepływ środków finansowych, ich wysokość a także dokumenty stanowiące podstawę prawną działalności Stowarzyszenia - Regulamin działania i uchwały.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy, w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W ocenie orzekającego Stowarzyszenie nie wykazało, iż spełnia przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od których zależy przyznanie podmiotowi prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ478/04, niepubl.) stwierdza, że opłaty sądowe są rodzajem danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwa od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środkowe pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej od ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
Stowarzyszenia [...]" z siedziba w Ś., jak wynika akt sprawy, jest organizacją wpisaną do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Zgodnie z art. 42 ust. 2 Pr. o stow., stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich, które są środkami działania i które uznać należy za majątek stowarzyszenia. Dodatkowo wskazać należy, iż zmiana Prawa o stowarzyszeniach wprowadzona ustawą z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1393), która weszła w życie 20 maja 2016 r., umożliwiła stowarzyszeniom pozyskiwanie środków z darowizn, spadków, zapisów, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz ofiarności publicznej.
Ponadto Stowarzyszenie będąc świadome, że jego działalność opiera się na pracy społecznej członków oraz na fakcie, że utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich, w bardzo niskiej wysokości,powinno zadbać, aby w celu uzyskania stabilności finansowej pobierać od swoich członków składniki członkowskie, w takiej wysokości, aby zapewniać prawidłowe jego funkcjonowanie, umożliwiające podejmowanie określnych zadań. Jak wynika z przedłożonych do akt dokumentów wysokość składki członkowskiej pozostaje na takiej samej wysokości od co najmniej kilku lat.
Stowarzyszenie, nawet o niewielkiej liczbie członków, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania środków finansowych w przewidziany prawem sposób. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje bowiem prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06 niepubl.).
Z tych względów orzekający nie znalazł podstaw do zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych, które na obecnym jego etapie wynoszą 100 zł i stanowią wpis sądowy od złożonej skargi.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).