Uzasadnienie
W niniejszej sprawie uczestnik postępowania sądowego A.W. wniosła o ustanowienie adwokata, oświadczając, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego dochodu. Nie pobiera też żadnych zasiłków. W skład posiadanego majątku wchodzi drewniany dom do kapitalnego remontu oraz nieruchomość rolna o pow. 45 arów. W piśmie z dnia 20 lipca 2010 r. uzupełniającym wniosek pełnomocnik uczestniczki - matka wnioskodawczyni wskazała, iż A.W. przebywa obecnie za granicą w USA i ze względu na okres wakacji nie posiada miejsca stałego pobytu. Pozostaje na utrzymaniu osób zapraszających, ją i nadal uczy się. Koszt podróży pokrył ojciec uczestniczki, jak również darował jej kwotę w wysokości 5.000 zł.
W związku z zaistniałymi wątpliwościami w zakresie sytuacji materialnej wnioskodawczyni Sąd wezwał o uzupełnienie wniosku poprzez wskazanie gdzie A.W. obecnie przebywa (terytorium Polski czy zagranica) oraz gdzie przebywała w okresie ód złożenia wniosku o prawo pomocy tj. od czerwca 2010r.;
a) w przypadku pobytu w Polsce o wskazanie czy pracuje, czy osiąga dochody i w jakiej wysokości (zaświadczenia o zatrudnieniu i dochodach za ostatnie 6 miesięcy), czy pobiera naukę (zaświadczenia z uczelni, szkoły), i jakie są jej miesięczne koszty utrzymania; ewentualnie zaświadczenia o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna;
b) w przypadku pobytu za granicą o wskazanie w jakim celu tam przebywa (praca, nauka), w przypadku pracy o wskazanie gdzie od kiedy pracuje i jakie osiąga dochody wraz z przedstawieniem zaświadczenia o dochodach za ostatnie 6 miesięcy wraz z jego tłumaczeniem na język polski przez biegłego tłumacza; w przypadku nauki o wskazanie gdzie się uczy, od kiedy wraz z przedstawieniem zaświadczenia ze szkoły uczelni wraz z jego tłumaczeniem na język polski przez biegłego tłumacza oraz wskazanie czy nauka jest płatna i w jakiej wysokości; w przypadku odpłatności o wskazanie z jakich źródeł pieniężnych opłaca swoją edukację; wskazanie jakie są jest miesięczne koszty utrzymania z wyszczególnieniem wydatków oraz wskazanie na źródło jej utrzymania, w przypadku finansowania jej pobytu przez osoby trzecie również z podaniem jakie są miesięczne koszty jej utrzymania (koszty, mieszkania, opłat za media, żywność i odzież itd.);
W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik wnioskodawczyni wskazała, że od czerwca 2010r. A.W. cały czas przebywa za granicą, a jej pobyt związany jest z pobieraniem nauki, która ma zakończyć się 30 grudnia 2011r., gdyż do tego czasu posiada wizę. Koszty kształcenia i pobytu pokrywa strona zapraszająca, która odmawia wskazania kosztów, gdyż uważa, że nie ma obowiązku ujawniania ich przed sądami. Jedynym przedłożonym dokumentem było zaświadczenie z nowojorskiej prywatnej szkoły wydane w języku angielskim, z którego wynika, iż wnioskodawca uczy się tam w okresie od 19 stycznia 2010r. do 14 czerwca 2011r.
Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 201Or. referendarz sądowy oddalił wniosek.
Wnioskodawczyni złożyła w terminie sprzeciw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa może nastąpić, tylko gdy osoba ubiegająca się o zwolnienie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny..
Wniosek podlega oddaleniu, gdyż w ocenie Sądu A.W. nie wykazała przesłanki zwolnienia w zakresie częściowym. Z oświadczeń składanym w sprawie przez pełnomocnika wnioskodawczyni - jej matkę wynika, że A.W. jest osobą młodą, ale pełnoletnią, która z powodu trudnej sytuacji materialnej w kraju, postanowiła "odciążyć" Skarb Państwa, który musiałby jej tutaj wypłacać zasiłek dla bezrobotnych. W tym celu podjęła naukę w USA, a koszty wyjazdu w kwocie 5000 zł sfinansował jej ojciec. Natomiast dalszy jej pobyt i wszystkie koszty utrzymania finansuje osoba zapraszająca. Poza powyższymi danymi, pomimo szczegółowego wezwania nie wskazała ona precyzyjnie jak wygląda jej sytuacja materialna w USA. Brak jest danych co do kosztów jej pobytu za granicą w tym kosztów nauki oraz utrzymania oraz powodów, dlaczego osoba, która wyjechała z Polski ze względu na trudną sytuację materialną i brak stałego zatrudnienia, przebywa za granicą na utrzymaniu innych osób.
Tym samym "trudną" sytuację materialną w Polsce, niejako zastąpiła wyjazdem za granicę w celu podjęcia tam nauki. W ocenie Sądu sytuacja wnioskodawczyni, która przebywa za granicą, gdzie 3 nie ponosi kosztów utrzymania oraz kosztów nauki, ponieważ finansują jej to osoby zapraszające, nie uniemożliwia jej podjęcia dodatkowego zatrudnienia za granicą, z którego mogłaby sfinansować koszt zlecenia profesjonalnemu pełnomocnikowi sporządzenia skargi kasacyjnej i reprezentowania jej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Instytucja prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Każdy wnosząc sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Występując z wnioskiem o zwolnienie-od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku (jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu). W przedstawionej sytuacji brak jest podstaw, aby wobec wnioskodawczyni, która dokonała samodzielnie wyboru pobytu za granicą, stosować ulgi i przerzucać na Skarb Państwa ciężar odpowiedzialności za ewentualne negatywne skutki procesowe.
Podnieść przy "tym trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowana tylko do osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej (ubóstwie) - osób osiągających znikome czy nieregularne i niskie dochody. Co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
W powyższej sytuacji zwolnienie wnioskodawczyni od ponoszenia kosztów sądowych oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli, jako podatników.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.