Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...].
Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem Sąd przesłał S. C. w dniu 11 lutego 2008 r. W tym samym dniu skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów oraz przez ustanowienie pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata).
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z uwagi na to, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niego radcę prawnego.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych poinformowała radcę prawnego J. B. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem S. C. Pełnomocnik skarżącego S. C. zapoznał się z aktami sprawy i nie znalazł podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Mimo to skarżący w dniu 21 kwietnia 2008 r. podjął decyzję o złożeniu skargi kasacyjnej. Pełnomocnik skarżącego S. C. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną w dniu 23 kwietnia 2008 r. (data stempla pocztowego).
W dniu 23 kwietnia 2008 r. pełnomocnik skarżącego oddał (w imieniu S. C.) w urzędzie pocztowym wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, adresowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a wraz z wnioskiem — skargę kasacyjną i pełnomocnictwem procesowym z dnia 14 kwietnia 2008 r. Wniosek został uzasadniony niemożnością dochowania przez skarżącego terminu do złożenia skargi kasacyjnej, tj. skarżący nie mógł osobiście sporządzić skargi kasacyjnej, gdyż tą może sporządzić wyłącznie zawodowy pełnomocnik. Skarżący wystąpił do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia pełnomocnika i pełnomocni z urzędu został wyznaczony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
A. Art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270 z późn. zm.) stwierdza, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Oznacza to, że rozpatrując taki wniosek należy w każdej sprawie ustalić, kiedy nastąpiło ustanie przyczyny uchybienia terminu.
Przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, a nie w dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem (postanowienie SN z dnia 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00, OSNC 2001, z.1, poz.7). Sąd Najwyższy orzekał na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, ale zbieżność uregulowanie przywrócenia terminu w procedurze cywilnej i sądowoadministracyjnej oraz identyczne ratio legis obu regulacji uzasadnia zastosowanie przez sąd administracyjny powyższej reguły do rozpoznania wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie.
Pełnomocnik S. C. miał możliwość wniesienia skargi kasacyjnej dopiero po udzieleniu mu pełnomocnictwa przez S. C., co nastąpiło w dniu 14 kwietnia 2008 r. (data na pełnomocnictwie). Jest to data wiarygodna przy uwzględnieniu daty [...] kwietnia 2008 r., widniejącej na piśmie Okręgowej Izby Radców Prawnych o wyznaczeniu radcy prawnego J. B., na pełnomocnika z urzędu mającego reprezentować S. C. B. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art.87 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kluczowe znaczenie ma jednak dodatkowy wymóg, aby wnioskowi temu towarzyszyło dokonanie czynności, której nie dokonała w terminie (art.87 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie oznacza to, że art.87 §§1 i 4 P.p.s.a. wymaga, aby wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz sama skarga kasacyjna zostały wniesione równocześnie. Dlatego bezskuteczny byłby wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożony w terminie 7 dni, któremu to wnioskowi nie towarzyszyłaby skarga kasacyjna.
Dlatego Sąd stanął na stanowisku, że skarżący występujący o wyznaczenie mu pełnomocnika z urzędu już po wydaniu wyroku w I instancji ma prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną w 30-dniowym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej.
- W ocenie Sądu uprawdopodobnione zostały okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Przymus adwokacko – radcowski w zakresie sporządzenia skargi kasacyjnej (art.175 § 1 P.p.s.a.) przesądził o tym, że skarżący nie mógł wnieść skargi kasacyjnej w ustawowym terminie, a jedynie — złożyć wniosek o wyznaczenie mu pełnomocnika z urzędu, co też uczynił bez najmniejszej zwłoki. Skarżący nie miał wpływu na termin rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ani na termin wyznaczenia radcy prawnego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych. Dlatego należało uznać, że uchybienie przez S. C. terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez jego winy (art.86 § 1 zd.1 P.p.s.a.).
D. Czas na sporządzenie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika S. C. nie może być zredukowany do zaledwie 7 dni. Korzystanie z prawa pomocy w postaci pełnomocnika z urzędu nie może drastycznie pogarszać sytuacji procesowej skarżącego w porównaniu z tymi skarżącymi, którzy do sporządzenia skargi kasacyjnej są w stanie skorzystać na własny koszt z pomocy zawodowego pełnomocnika. Wykładnia powyższych przepisów (art.87 § 1 w związku z art.177 § 1 i art.245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) nie może czynić założenia wstępnego, że ustawodawca odwołał się do kryterium majątkowego celem zróżnicowania zakresu korzystania z toku instancji w postępowaniu sądowoadministracyjnym i postawienia w drastycznie gorszej sytuacji procesowej stronę korzystającą z prawa pomocy. Założenie takie jest wykluczone właśnie przez to istotę i ratio legis prawa pomocy.
Wymienioną powyżej kolizję dwóch terminów procesowych, tj. 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną (art.87 §§ 1 i 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) – z jednej strony oraz 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art.177 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) — z drugiej strony należało rozstrzygnąć w taki sposób, aby nie zostało bezpodstawnie ograniczone uprawnienie S. C. do uruchomienia toku instancji w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Ustawa nie łączy z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy - skutku suspensywnego (tj. zawieszenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej), Dlatego Sąd nie uznał wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu za bezprzedmiotowy, a przeciwnie – wymagający merytorycznego rozpoznania przez Sąd.
E. Biorąc powyższymi argumentami Sąd uznał, że skarżący S. C. bez swej winy nie dochował terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art.86 § 1 zd.1 P.p.s.a). Zasługuje na uwzględnienie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który został złożony równocześnie ze skargą kasacyjną (art. 87 §§ 1 i 4 P.p.s.a.), przed upływem 30 dni od daty podpisania pełnomocnictwa przez (art. 87 § 1 w związku z art.177 § 1 i art.245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
F. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270, zm.: Dz. U. 2004, nr 162, poz.1692 oraz 2005, nr 94, poz.788 i nr 169, poz. 1417 i nr 250, poz. 2118 oraz 2006, nr 38, poz. 268 i nr 208, poz.1536 i nr 217, poz. 1590 oraz 2007, nr 120, poz. 818, nr 121, poz. 831, nr 221, poz. 1650).