Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.P. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 16 grudnia 2016 r.
We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem – MP.. Ich wspólny miesięczny dochód wynosi 3.660 zł i składa się na niego świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości [...] zł oraz świadczenie emerytalne męża w wysokości [...] zł.
W skład posiadanego przez skarżącą majątku wchodzi mieszkanie o pow. 49 m2 oraz działka o pow. 10 a.
Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, iż znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej spowodowanej chorobą jej i jej męża. Wraz z mężem utrzymuje się ona jedynie ze świadczeń emerytalnych, które pozwalają na zaspokojenie jedynie podstawowych czynności życiowych. Dużą część dochodu przeznaczają na leki.
Skarżąca wymieniała stałe zobowiązania i wydatki, na które składają się opłata za mieszkanie – 450 zł, prąd- 75 zł, gaz- 180 zł, telefon- 75 zł, telefon komórkowy – 50 zł, telewizja i internet- 150 zł, podatek od nieruchomości 400 zł / rocznie, lekarstwa- 500 zł. Łącznie daje to kwotę 1.480 zł.
Do wniosku skarżąca dołączyła kserokopie upomnienia z dnia 24 marca 2017 r. w sprawie zapłaty renty planistycznej.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 400 zł.
Udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo - administracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego może być stosowane tylko w tych przypadkach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pieniężnych pochodzą dochody budżetu państwa, z którego pokrywane są koszty postępowania sądowego w razie zwalniania strony od obowiązku ich ponoszenia.
Należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącej z jej majątkiem i miesięcznymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.).
Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).
W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie uzasadnia wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pełnych kosztów postępowania bez wywoływania uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W przedmiotowej sprawie skarżąca wykazała, iż wspólny miesięczny dochód wynosi 3.660 zł i jest biorąc pod uwagę realia życia codziennego osób starszych - wysoki. Wykazane miesięczne wydatki wynoszą według skarżącej 1.480 zł, przy czym skarżąca w rubryce 11 wniosku wskazuje na zobowiązania, które nie maja charakteru koniecznych – opłata za telefony, internet, telewizję. Gdyby więc przyjąć tylko i wyłącznie konieczne wydatki, które ponosi skarżąca w miesiącu to zamykałaby się one kwotą 1.235 zł (z uwzględnieniem podatku od nieruchomości). Oznacza to, że skarżącej wraz z mężem pozostaje do dyspozycji kwota 2.435 zł, która pozwala na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 400 zł., bez wywoływaniu uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).