Uzasadnienie
W dniu 23 grudnia 2009 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej W. I. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 2 stycznia 2009 r.
We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Ich miesięczny dochód wynosi 1.740 zł i składa się na niego dochód z prowadzonego przez skarżącą gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł oraz świadczenia rentowe męża skarżącej w wysokości [...] zł.
Według oświadczenia w skład posiadanego majątku wchodzi dom o pow. 80 m2, nieruchomość rolna o pow. 5ha.
Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, iż utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, które nie przynosi dużych dochodów. Na koszty utrzymania domu składają się opłaty za energię elektryczną – 170 zł, gaz – 220 zł, ogrzewanie – opał - 250 zł (sezonowo 3.000 zł), telefon - 100 zł. Ponadto na utrzymaniu skarżącej pozostaje syn, który jest uczniem [...]. Na jego utrzymanie skarżąca miesięcznie przeznacza 600 zł. Na leczenie skarżąca wydaje około 100 zł. Pomaga również swoim rodzicom w wieku 8.. i 7.. lat. Mąż skarżącej pobiera świadczenie rentowe. Wymaga on stałego leczenia, którego koszt miesięczny wynosi 300 zł.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe również z rodzinami, których miesięczne dochody wynoszą – ojca świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, matki – świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł (k.27).
Oznacza to, iż miesięczny dochód skarżącej i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 4.206,51 zł. Deklarowane przez skarżącą miesięczne wydatki wynoszą 1.740 zł.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270). Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej (skarga kasacyjna pkt 3).
Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Każdy wnosząc sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Występując z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku (jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu).
Zdaniem sądu skarżąca nie wykazała należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
W ocenie sądu zasadnicze znaczenie ma fakt, iż skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego, korzysta także z pożytków naturalnych z niego płynących. Osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają stałe źródło dochodu w postaci stosownych świadczeń, bez obciążeń. Nie jest ona zatem osobą uboga, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy.
Gdyby przyjąć, że skarżąca w jej sytuacji materialnej nie może uiść stosownych opłat sądowych to Skarb Państwa stałby się w skali kraju kredytodawcą opłat sądowych w większości spraw sądowoadministracyjnych.
Podsumowując należy zauważyć, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać w dwóch aspektach: z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Przeprowadzona w niniejszym postępowaniu analiza nie pozwala na stwierdzenie, że strona nie ma dostatecznych środków na uiszczenie opłat sądowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).