Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 stycznia 2023 roku, znak: SKO.GN/4160/105/2022 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 14 września 2022 r. Nr 679/2022 (znak sprawy: GD-05.6831.1.15.2.2022) orzekającej o zatwierdzeniu z urzędu podziału nieruchomości objętej księgą wieczystą Nr [...] składającej się z działki Nr [...] o pow. 0.2087 ha położonej w obrębie Nr [...] jednostka ewidencyjna K.- Ś., na działki Nr: [...] o pow. 0.0133 ha i [...] o pow. 0.1954 ha.
Decyzją z dnia 14 września 2022 r. Nr 679/2022 (znak sprawy: GD-05.6831.1.15.2.2022) Prezydent Miasta Krakowa orzekł o zatwierdzeniu z urzędu podziału w/w nieruchomości zgodnie z mapą z projektem podziału wraz z wykazem zmian sporządzoną 24 maja 2022 r przez geodetę uprawnionego Pana mgr inż. A. G.. Dzielona działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w wieczystym użytkowaniu do 05 grudnia 2089 r. Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K.. Podziału wskazanej działki dokonano na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, celem realizacji roszczeń do części nieruchomości wynikających z ustawy o drogach publicznych art. 2a pkt 2 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2021, poz. 1376 z późniejszymi zmianami), zgodnie z którym drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy.
Wskazano, że ul. [...] na podstawie uchwały Nr [...] Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 28 maja 1986 roku zaliczona została do dróg lokalnych miejskich. Następnie zgodnie z ustawą z 13 października 1998 r "Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną" (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późniejszymi zmianami) uzyskała status drogi publicznej kategorii gminnej. Wyjaśniono, że projektowana do wydzielania działka gruntu jest zagospodarowana infrastrukturą drogową - zatoką postojową oraz chodnikiem stanowiącym integralną część drogi publicznej ul. [...].
Zarząd Dróg Miasta Krakowa, wykonujący ustawowe kompetencje zarządcy drogi, wskazał, iż część nieruchomości składającej się z działki Nr [...] o pow. 0.2087 ha położonej w obrębie Nr [...] jednostka ewidencyjna K. - Ś. jest zajęta pod drogi publiczne (nowo wydzielone działki nr [...] o pow. 0,0133 ha). Jak podkreślono, droga publiczna kategorii gminnej nie może być własnością Skarbu Państwa (art. 2a ustawy o drogach publicznych). Jednocześnie zaznaczono, że powoływanym przez użytkownika wieczystego wyrokiem Sądu Rejonowego dla K.-Ś. w K. Wydział I Cywilny sygn. akt I [...], oddalono wniosek o odrzucenie pozwu o naruszenie posiadania jednoznacznie wskazując, iż "niniejsze rozstrzygnięcie nie przesądza, zdaniem organu, o zasadności powództwa ani nie stanowi próby oceny merytorycznej powództwa, gdyż prawdziwość i zasadność twierdzeń podnoszonych przez stronę oraz ostateczna ocena prawna zostanie dokonana po przeprowadzeniu postępowania i rozstrzygnięta w orzeczeniu kończącym postępowanie", nie odnosi się do roszczenia wynikającego z art. 2a ustawy o drogach publicznych.
Organ I instancji ponadto wyjaśnił, że dokonywany podział skutkuje jedynie wyodrębnieniem działki będącej przedmiotem roszczenia, nie zmienia stanu własnościowego ujawnionego w księdze wieczystej, tak więc ewentualna zmiana tego stanu może być wynikiem odrębnie prowadzonych postępowań zmierzających do realizacji roszczeń.
Odwołanie od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, złożyło Przedsiębiorstwo Handlowo - Usługowe B. sp. z o.o. z siedzibą w K..
Rozpoznając sprawę w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 18 stycznia 2023 roku, znak: SKO.GN/4160/105/2022 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 14 września 2022 r.
W uzasadnieniu do wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że celem wnioskowanego podziału jest realizacja roszczeń do części nieruchomości wynikających z ustawy o drogach publicznych, a dokładnie z art. 2a pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Ulica [...], na podstawie uchwały Nr 103 Rady Narodowej Miasta Krakowa z 28 maja 1986 r "w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich" (Dz. Urz. Województwa Krakowskiego z 7 lipca 1986 r, Nr 10), zaliczona została do dróg lokalnych miejskich. Następnie zgodnie z ustawą z 13 października 1998 r "Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną" (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późniejszymi zmianami) uzyskała statut drogi publicznej o kategorii gminnej.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zarządcą drogi jest organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg. Ponadto w myśl art. 20 pkt 1-15 ww. ustawy, do zadań zarządcy drogi należy między innymi utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą. W granicach miast na prawach powiatu w myśl art. 19 ust. 5 oraz art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Zarządca drogi, o którym mowa może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi (art. 21 ww. ustawy o drogach publicznych). Z uwagi na powyższe Zarząd Dróg Miasta Krakowa pełni funkcję zarządu dróg publicznych na terenie miasta Krakowa zgodnie ze statutem oraz zgodnie z dyspozycją art. 22 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r o drogach publicznych. Działki zajęte pod pas drogowy drogi publicznej pozostają w ustawowym trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miasta Krakowa.
Ponadto w myśl art. 19 ust. 5 oraz art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zarządca wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Ponadto, na co słusznie uwagę zwrócił organ I instancji, w chwili obecnej prawo własności działki nr [...] ujawnione jest na rzecz Skarbu Państwa. Jak już wcześniej wspomniano, zgodnie z art. 2a pkt 2 ustawy o drogach publicznych drogi powiatowe i gminne stanowią własność odpowiednio samorządu powiatu i gminy. Powyższe oznacza, że Gminie Miejskiej Kraków przysługuje roszczenie o przeniesienie prawa własności projektowanej działki Nr [...] zajętej pod drogi kategorii gminnej.
Mając na uwadze zarzuty podniesione w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności przepisy dotyczące prowadzenia postępowania podziałowego z urzędu. Ponadto wskazano, że wbrew twierdzeniom Odwołującego, dokonany podział nieruchomości skutkuje wyodrębnieniem jedynie działek, które są przedmiotem roszczeń, natomiast podział ten nie zmienia stanu własnościowego ujawnionego w księdze wieczystej.
Skargę na powyższą decyzję wniosło Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe [...] sp. z o.o. działające przez pełnomocnika adwokata G. J., podnosząc zarzuty naruszenia:
- 1. art. 7, 77 i 80 kpa, poprzez niewyjaśnienie całości okoliczności sprawy oraz poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
- 2. art. 95 pkt 4 ugn poprzez jego błędne zastosowanie, tj. błędne uznanie, że Gminie Miejskiej Kraków przysługuje roszczenie o przeniesienie prawa własności projektowanej działki, a więc roszczenie do wydzielanej części nieruchomości;
- 3. art. 80 kpa poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów i wyciągniecie wniosków nie znajdujących oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym;
- 4. art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak stosownego uzasadnienia i brak przytoczenia wszystkich faktów, które Organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł;
- 5. art. 107 § 3 oraz art. 11 kpa poprzez nieodniesienie się do części zarzutów odwołania, tj. kwestii posiadania przez nieruchomość podlegającą podziałowi dostępu do drogi publicznej oraz okoliczności, że nieruchomość została przekazana Skarżącemu w drodze decyzji administracyjnej;
- 6. art. 16 kpa oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej, tj. decyzji przyznającej Skarżącemu prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, a tym samym doprowadzenie do faktycznego przejęcia nieruchomości i to bez odszkodowania.
Powołując się na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi z powodu jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Będąca przedmiotem skargi decyzja dotyczy zatwierdzenia podziału nieruchomości dokonanego w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości na zasadzie art. 95 pkt.
- 4) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 1899 ze zm.) – dalej jako "u.g.n.".
Zgodnie z art. 95 pkt. 4 u.g.n., niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw.
Wskazana przesłanka podziału nieruchomości, to jest realizacja roszczeń do części nieruchomości, stanowi samodzielną i jednocześnie konieczną przesłankę do przeprowadzenia postępowania podziałowego na podstawie przywołanego przepisu. Dla prawidłowego zastosowania art. 95 u.g.n. istotne jest zatem, czy przyczyna leżąca u podstaw wszczęcia postępowania podziałowego w tym trybie istnieje.
W myśl poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 maja 2021 r., sygnatura akt II SA/Ke 438/21: "Wnioskodawca zobowiązany jest w przypadku żądania podziału działki w trybie art. 95 pkt 4 u.g.n. do wykazania, że przysługuje mu roszczenie do wydzielanej nieruchomości, a więc że w oparciu o przepisy u.g.n. będzie uprawniony do nabycia praw (np. prawa własności) do tej nieruchomości". Natomiast w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 czerwca 2017 r., sygnatura akt II SA/Bd 1461/16 wyrażono jednoznaczny pogląd, że: "Przepis art. 95 pkt 4 u.g.n. dotyczy sytuacji kiedy już istnieje roszczenie, wobec czego podmiot, do którego to roszczenie jest kierowane, musi podjąć kroki prawne m.in. w postaci podziału nieruchomości, aby to roszczenie zaspokoić".
Tymczasem z akt niniejszej sprawy i zebranego w niej materiału dowodowego nie wynika, aby Gminie Miejskiej Kraków przysługiwało jakiekolwiek roszczenie o przeniesienie prawa własności projektowanej działki nr [...]. Tym samym zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do wyrażenia poglądu, czy w sprawie zachodzi przesłanka do zastosowania art. 95 pkt. 4 u.g.n., czyli czy podział nieruchomości na podstawie w/w przepisu jest w ogóle dopuszczalny. Okoliczność, że na części działki nr [...] istnieje zatoka postojowa i chodnik, nie oznacza bowiem automatycznie spełnienia przesłanki do zastosowania art. 95 pkt. 4 u.g.n. i uznania, że właścicielowi i zarządcy drogi publicznej, sąsiadującej z zatoką postojową i chodnikiem znajdującymi się na odrębnej niż droga działce, stanowiącej własność innego podmiotu i będącej w użytkowaniu wieczystym strony skarżącej (prywatnego podmiotu), z samego faktu graniczenia tych terenów, przysługuje jakiekolwiek roszczenie do części takiej działki.
Takie roszczenie dla zastosowania art. 95 pkt. 4 u.g.n. musi w świetle przywołanych wyroków istnieć i powinno zostać w przedmiotowym postępowaniu wykazane. Tego w dotychczasowy postępowaniu nie dokonano. Dlatego w ponownym postępowaniu, organ ustali istotny w powyżej wskazanym zakresie stan faktyczny, przy czym m.in. na podstawie treści decyzji o oddaniu stronie skarżącej w użytkowanie wieczyste działki Nr [...] o pow. 0.2087 ha położonej w obrębie Nr [...] jednostka ewidencyjna K. - Ś.. W przypadku jeśli z dokonanych ustaleń wynikać będzie, że roszczenie o przeniesienie prawa własności do części tej działki, odpowiadającej nowoprojektowanej działce Nr [...] o pow. 0.0133 Gminie Miejskiej Kraków przysługuje, organ II instancji utrzyma decyzję organu I instancji w mocy. W przeciwnym natomiast wypadku organ II instancji uchyli decyzję organu I instancji i umorzy postępowanie administracyjne.
Powyższe stanowi o naruszeniu prze organ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2000 ze zm.) – dalej jako "K.p.a.", poprzez niewyjaśnienie całości okoliczności sprawy i zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy
Z tego względu, wobec stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania, zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 pkt 1) lit. c) p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł składa się kwota uiszczonego przez skarżącą wpisu w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa procesowego adwokata w wysokości 480 zł, stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa.