Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10.09.2008 r., (znak: [...] Dyrektor Zarządu Drogowego w D. działając z upoważnienia Zarządu Powiatu w D. (Uchwała Nr [...] z dnia [...] 2007 r.) działając na podstawie art. 43 ust. 1 oraz art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 z późn. zm.), pozytywnie zaopiniował zamierzenie inwestycyjne pn. "Zmiana sposobu użytkowania istniejącego budynku mieszkalnego na usługi fryzjersko- kosmetyczne na działce nr 1 położonej przy ulicy [...] w D. - obr. [...], pod warunkiem, że włączenie do ruchu odbywać się będzie na zasadach dotychczasowych".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., rozpoznając zażalenie S.G., postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r., (znak: [...] działając na podstawie art. 134 i art. 144 kpa - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu, wywiedziono, że:
- 1. postanowienie z dnia 10 września 2008 r. odebrane zostało przez stronę postępowania – H.T. w tym samym dniu.
- 2. w dniu 31 grudnia 2008 r., do organu l instancji wpłynęło, kierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., zażalenie S.G. na powyższe postanowienie,
- 3. termin do wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w l instancji, liczy się od dnia doręczenia decyzji (postanowienia), stronie która brała udział w postępowaniu. Po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania strona może skutecznie bronić się przez złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa.
- 4. w sprawach w których występuje wielość stron w postępowaniu, a organ nie doręczył decyzji jednej ze stron, termin do wniesienia przez nią odwołania liczy się od daty doręczenia decyzji ostatniemu z podmiotów będących stronami postępowania, któremu decyzję doręczono. W razie zatem jeżeli organ nie doręczy stronie decyzji, a strona dowie się, że w sprawie zapadła decyzja po upływie określonego czasokresu przysługuje jej ochrona w trybie żądania wznowienia postępowania w sprawie (tak: B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2005r. str. 581 i 582 oraz wyrok z dnia 5 grudnia 1997r. l SA 1329/95 opubl. w ONSA z 1998r. Nr 3, poz. 103).).
- 5. postanowienie organu l instancji z dnia 10.09.2008 r., nie zostało doręczone S.G.,, który nie był uznany za stronę postępowania. W takiej sytuacji, gdy S.G. twierdzi, że powinien być stroną w postępowaniu zakończonym tym postanowieniem, a został pominięty, to środkiem ochrony przysługujących mu uprawnień nie jest zażalenie na postanowienie, które stało się ostateczne, tylko wniosek o wznowienie postępowania.
- 6. wniesione przez S.G. zażalenie jest spóźnione, albowiem skoro postanowienie doręczone zostało 10 września 2008 r., podmiotowi uczestniczącemu w postępowaniu, to od tej daty należy liczyć 7-dniowy termin przysługujący do wniesienia zażalenia, a po upływie tego terminu postanowienie z dnia 10 września 2008 r. stało się ostateczne. Kolegium "przyjęło legitymację S.G. do złożenia zażalenia na postanowienia z dnia 10 września 2008 r. na tej podstawie, że wnoszący zażalenie -jak twierdzi -jest właścicielem budynku znajdującego się przy ul. [...] w D., a więc budynku położonego na sąsiedniej działce w stosunku do działki będącej przedmiotem postępowania".
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożył S.G. i wnosząc o jego "uchylenie lub unieważnienie", podniósł, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek H.T. Pismem z dnia 19.12.2008 wezwano skarżącego do zapoznania się z zebranym materiałem i w ciągu siedmiu dni wypowiedzenia się na temat zebranego materiału. Tak więc "przez czynności konkludentne" doręczono mu zaskarżone postanowienie i umożliwiono zapoznanie się z jego treścią. Jeżeli w sprawie występuje wielość stron a organ wiedział że skarżący jest stroną to do momentu doręczenia decyzji ostatniej ze stron "postanowienie nie może się uprawomocnić bo w przeciwnym wypadku mielibyśmy z wielością uprawomocnionych terminów dla każdej ze stron".
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Na wstępie należy stwierdzić, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: p.o.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.o.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sadu jest postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że w sprawach w których występuje wielość stron w postępowaniu, a organ nie doręczył decyzji lub postanowienia jednej ze stron, termin do wniesienia przez nią odwołania czy zażalenia liczy się od daty doręczenia decyzji lub postanowienia ostatniemu z podmiotów będących stronami postępowania, któremu decyzję czy postanowienie doręczono. W razie zatem jeżeli organ nie doręczy stronie decyzji czy postanowienia, a strona dowie się, że w sprawie zapadła decyzja lub postanowienie po upływie określonego czasokresu przysługuje jej ochrona w trybie żądania wznowienia postępowania w sprawie. Stanowisko skarżącego, że doręczenie mu postanowienia nastąpiło "przez czynności konkludentne", i nastąpiło dopiero wtedy kiedy zapoznał się z aktami postępowania jest nie do przyjęcia. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje doręczenia przez czynności konkludentne.
Nie mniej jednak skarga jest uzasadniona z innego powodu, a jak to wyżej wskazano zgodnie z art. 134 § 1 p.o.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Do ogólnych zasad postępowania administracyjnego regulowanego przepisami kodeksu postępowania administracyjnego należy takie prowadzenie postępowania, które pogłębia zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, Ponadto organy są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i "obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 8 i 9 kpa).
Intencja skarżącego, dążąca do zakwestionowania postanowienia organu l instancji była od początku jasna, od początku też było wiadome, że w zaistniałej sytuacji, przy przyjęciu zaaprobowanego przez Sąd stanowiska Kolegium co do terminu jego złożenia, zażalenie złożone zostało z uchybieniem terminu. W takiej sytuacji obowiązkiem organu było wezwanie żalącego, o oświadczenie czy jego pismo ma być traktowane jako zażalenie czy jako wniosek o wznowienie postępowania czy też jako wniosek o przywrócenie terminu. Organ temu obowiązkowi uchybił co zostało przyznane przez pełnomocnika na rozprawie przed Sądem w dniu [...].07.2009 r. (zob. protokół rozprawy z dnia [...].07.2009 r.). To zaniechanie organu miało istotny wpływ na dalszy przebieg postępowania bo złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania został załatwiony negatywnie (zob. oświadczenie uczestniczki postępowania w protokole rozprawy z dnia [...]07.2009 r., oraz odpis postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...].06.2009 r. sygn.akt [...] z uwagi na przekroczenie terminu.
Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżone postanowienie narusza prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. "c" p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.