Uzasadnienie
W dniu 8 lipca 2015 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.
Z danych zawartych w urzędowym formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości poniżej 500 zł miesięcznie. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 50 m², mieszkanie wielkości 37,35 m² oraz nieruchomość rolna o areale 1,26 ha. Skarżący nie posiada oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro.
W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy J. K. podniósł, iż nie posiada środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych i wynagrodzenia adwokata. Skarżący jest osobą długotrwale bezrobotną od lipca 2013 roku. Jego miesięczne dochody z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego są niewielkie i wynoszą poniżej 500 zł.
W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez:
- - oświadczenie, czy jest on zarejestrowany we właściwym urzędzie jako osoba bezrobotna i czy otrzymuje z tego tytułu zasiłki – na tę okoliczność należało przedłożyć odpowiednie zaświadczenie urzędu pracy,
- - oświadczenie, czy korzysta z pomocy społecznej – jeśli tak, to w jakiej formie i z jaką częstotliwością (należało przedłożyć kopię ostatniej decyzji o przyznaniu takiej pomocy),
- - wyjaśnienie, czy skarżący otrzymuje unijne dopłaty do gruntów – jeśli tak należało podać ich wysokość oraz przesłać kopię ostatniej decyzji o przyznaniu płatności,
- - przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem,
- - udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącego oraz jego nieruchomości: domu i mieszkania (opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, opał, podatki, ubezpieczenie itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, ewentualne leczenie, itp.,
- - oświadczenie, czy skarżący jest właścicielem lub współwłaścicielem pojazdów mechanicznych – jeśli tak, należało podać ich markę i rok produkcji.
Jak wynika z zalegającego w aktach sprawy potwierdzenia odbioru wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2015 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 25 sierpnia 2015 roku. Mimo upływu zakreślonego terminu strona nie przedłożyła żądanych oświadczeń, ani dokumentów.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika z urzędu. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10).
Zdaniem orzekającego J. K. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Wątpliwości orzekającego związane były z faktem, iż wykazana w formularzu "PPF" kwota miesięcznych dochodów strony (poniżej 500 zł brutto) była na tyle niska, iż trudno przyjąć, aby było możliwe pokrycie z niej kosztów utrzymania skarżącego bez jakiegokolwiek wsparcia (chociażby ze strony pomocy społecznej). Nieznana była także wysokość wydatków ponoszonych przez stronę na konieczne utrzymanie, ani wydatków związanych z utrzymaniem dwóch nieruchomości: domu oraz mieszkania.
Przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację wykazanych w formularzu "PPF" dochodów, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej znajduje się skarżący. J. K. nie odniósł się jednak w żaden sposób do skierowanego do niego wezwania, a w rezultacie wątpliwości co do jego oświadczeń pozostały niewyjaśnione
Skoro skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym we własnym zakresie. W związku z tym wniosek strony należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.