Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2011 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek P.R. i F.R. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego – matkę K.G. o zwolnienie od kosztów sądowych uznając, że wnioskujący nie należą do stron postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem nie są podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto wniosek o dopuszczenie ich do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania został rozpoznany odmowie postanowieniem sądu z dnia 8 czerwca 2011 r.
W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu wniesionego od postanowienia Referendarza sadowego, sąd postanowieniem z dnia 17 listopada 2011 r. oddalił wniosek P.R. i F.R. o przyznanie prawa pomocy uznając, że w/w nie są uczestnikami niniejszego postępowania, a zatem nie są uprawnieni do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Na skutek złożonego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 65/12 uchylił postanowienie z dnia 17 listopada 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W postanowieniu sąd wskazał, że skarżący, będąc stronami postępowania wpadkowego, dotyczącego dopuszczenia ich do udziału w sprawie dotyczącej nakazu rozbiórki, mieli możliwość ubiegania się o przyznanie im prawa pomocy. Dodatkowo wskazano, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2011 r. odmawiające dopuszczenia ich do udziału w sprawie głównej jest nieprawomocne. W związku z powyższym wniosek o prawo pomocy powinien zostać rozpatrzony, nie zaś oddalony ze względu na brak przymiotu strony w postępowaniu głównym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
W pkt 2 postanowienia sądu z dnia 8 czerwca 2011 r. oddalono wniosek P.R. i F.R. o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na rozpoznanie przez sąd niniejszym postanowieniem wniosku w/w o przyznanie prawa pomocy w następstwie wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w postanowieniu z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt II OZ 66/12 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił pkt 2 swojego postanowienia z dnia 8 czerwca 2011 r.
Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Koszty te są bowiem rodzajem daniny publicznej. Zwolnienie od ich ponoszenia oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie na współobywateli. Prawo pomocy jest zatem instytucją o charakterze wyjątkowym i jako takie winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawcy nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Z złożonego w przedmiotowej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskujący nie posiadają nieruchomości, oszczędności, ani żadnych wartościowych przedmiotów. Zamieszkują z matką, która całe wynagrodzenie za prace, wynoszące 1 800 złotych miesięcznie, przeznacza na utrzymanie swoje i synów.
W ocenie sądu sytuacja materialna wnioskujących nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy bowiem stwierdzić, że dochód, którym dysponują, nie pozwala na poczynienie oszczędności, które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadnione jest zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.