Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 14 marca 2014 roku w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania L.K., reprezentowany przez matkę J.K., zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz przyznanie adwokata z urzędu
W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został bez zachowania przewidzianej prawem formy, pełnomocnikowi skarżącego został przesłany formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W dniu 13 czerwca 2014 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wypełniony wniosek. Z zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną I.K. oraz dziećmi M. ur. 1990 r. i M. ur. 1993 r. Ich miesięczny dochód wynosi 1.200 zł i stanowi go renta inwalidzka skarżącego. Żona wnioskodawcy i syn M. są osobami bezrobotnymi, zaś syn M. uczy się. W skład majątku L.K. wchodzi dom o powierzchni 50 m². Skarżący nie posiada oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro.
W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy podniesiono, iż skarżący jest inwalidą pierwszej grupy po wypadku górniczym. Jest on jedynym żywicielem rodziny, a jedynym źródłem jego dochodu jest renta. Miesięczne wydatki rodziny przedstawiają się następująco: leki ok. 700 zł, lekarz ok. 100 zł, prąd 128 zł, gaz 60 zł, woda i ścieki 15 zł, telefon 30 zł, śmieci 105 zł, komornik 100 zł, spłata kredytów 129,89 zł, ubezpieczenie 120 zł, dodatkowo podatek 50 zł kwartalnie. Reszta dochodów przeznaczana jest na wyżywienie i środki pierwszej potrzeby.
W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony, działająca w imieniu skarżącego J.K. została wezwana do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów skarżącego (odcinek renty za maj 2014 roku lub kopia decyzji o przyznaniu/waloryzacji świadczenia), przesłanie odpisów zeznań podatkowych skarżącego oraz osób z którymi prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe za rok 2013 rok, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego domowników rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, wywóz śmieci, opał itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, itp., udokumentowanie wydatków ponoszonych na leczenie, udokumentowanie zajęć komorniczych, o których mowa we wniosku, oświadczenie czy skarżący, bądź jego domownicy, posiadają pojazdy mechaniczne – jeśli tak należało podać ich markę i rok produkcji, oświadczenie, czy skarżący, bądź członkowie jego rodziny korzystają z pomocy społecznej – jeśli tak, to w jakiej formie i z jaką częstotliwością, wyjaśnienie, czy żona skarżącego oraz jego syn M.K. są zarejestrowani we właściwym urzędzie pracy jako osoby bezrobotne – jeśli tak, należało przedłożyć na tę okoliczność stosowne zaświadczenie, a także wyjaśnienie, gdzie uczy się syn skarżącego M.K. i w jakim trybie – stacjonarnym, czy zaocznym.
Odnosząc się do wezwania J.K. podała, iż nie jest w stanie w terminie 7 dni przedłożyć rachunków syna, dlatego prosi o przedłużenie terminu do miesiąca. Wyjaśniła, iż syn nie posiada rachunku bankowego. Podała, iż nie ma ostatniego odcinka renty syna, dlatego wystąpiła do ZUS o wydanie zaświadczenia w tej sprawie. Syn, jako rencista był rozliczany przez ZUS, dlatego nie posiada jego zeznania PIT. I.K., ani M.K. nie są w stanie otrzymać w 7 dni zaświadczenia, że są bezrobotni, gdyż urząd pracy ma 30 dni na jego wydanie. M.K. uczy się zawodu mechanika samochodowego w warsztacie. L.K. ma 10-letni samochód. Rodzina nigdy nie korzystała z pomocy społecznej.
Zarządzeniem z dnia 3 lipca 2014 roku referendarz sądowy WSA w Krakowie przedłużył skarżącemu termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 21 dni.
Jak wynika z zalegającego w aktach sprawy potwierdzenia odbioru zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 1 sierpnia 2014 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 22 sierpnia 2014 roku. Mimo upływu zakreślonego terminu strona nie przedłożyła żądanych dokumentów.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika z urzędu. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości.
Zdaniem orzekającego L.K. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Wątpliwości orzekającego związane były z faktem, iż wykazana w formularzu "PPF" kwota miesięcznych dochodów rodziny (1.200 zł brutto) była na tyle niska, iż trudno przyjąć, aby było możliwe pokrycie z niej kosztów utrzymania czterech osób bez jakiegokolwiek wsparcia (chociażby ze strony pomocy społecznej). Poza tym kwota deklarowanych wydatków i zobowiązań rodziny (leki, lekarz, prąd, gaz, woda i ścieki, telefon, śmieci, komornik, spłata kredytów, ubezpieczenie oraz podatek – w sumie 1.504,56 zł) przewyższała wykazane dochody. Zauważyć należy, że podane wydatki nie obejmują jeszcze kosztów wyżywienia, ubrania, środków czystości, czy też utrzymania samochodu.
Przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację wykazanych w formularzu "PPF" dochodów, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej znajduje się skarżący i jego rodzina. L.K. nie odniósł się jednak w prawidłowy sposób do skierowanego do niego wezwania.
Skoro skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów zainicjowanego postępowania we własnym zakresie. W związku z tym wniosek strony należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.