Uzasadnienie
W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 maja 2014 roku w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy skarżący M.K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.
Z oświadczenia zawartego w urzędowym formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną K.K. oraz dwójką dzieci: K. ur. 2004 i M. ur. 2004 r. Ich miesięczny dochód brutto wynosi ok. 6.800 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości ok. 6.000 zł oraz dochód jego żony z umowy zlecenia w wysokości ok. 800 zł. W skład majątku M.K. wchodzi mieszkanie o powierzchni 62 m². Strona nie dysponuje oszczędnościami, ani cennymi przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż ma na utrzymaniu czteroosobową rodzinę. Jedynym jego dochodem jest pensja pracownika naukowego na uczelni wyższej w wysokości ok. 4.000 zł netto. Żona, do jej pory bezrobotna, podjęła w lipcu 2014 roku pracę na 3-miesięczny okres próbny z pensją ok. 800 zł brutto. Wnioskodawca zaakcentował, iż wszystkie środki pieniężne są pochłaniane prze bieżące wydatki, w tym opłaty za edukację dwójki dzieci w społecznej szkole podstawowej. Ponadto sprawa, której dotyczy wniosek jest istotna dla szerokiego kręgu osób, nie jest to tylko prywatna sprawa wnioskodawcy. W tym kontekście prośba o zwolnienie od kosztów sądowych jest zasadna.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.).
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
W ocenie orzekającego przedstawiona przez M.K. sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sytuacja materialna skarżącego nie nosi bowiem znamion ubóstwa, czy biedy. Ma on zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielem mieszkania o powierzchni 62 m². Skarżący osiąga stałe miesięczne dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, które stanowią pewne źródło utrzymania. Miesięczna wysokość tych dochodów wynosi ok. 6.000 zł brutto. Dochodami z umowy zlecenia w wysokości ok. 800 zł dysponuje także małżonka wnioskodawcy. Poza ponoszeniem kosztów edukacji dzieci w szkole społecznej, skarżący nie wykazał nadzwyczajnych obciążeń domowego budżetu, w postaci chociażby zobowiązań, czy też kosztów leczenia.
Biorąc pod uwagę powyższe orzekający uznał, że skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny, ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 500 zł (zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 z 2003 r., poz. 2193).
Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez stronę kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. skarżącemu będzie przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.