Uzasadnienie
II SA/Łd 100/20
Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Ł. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w P. nr [...] z [...] r., odmawiającą D. C. udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w zakresie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. wydanego w sprawie [...] - po anonimizacji. Jako podstawę prawną wskazano art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2019, poz. 1429, ze zm.) [dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej].
W stanie faktycznym sprawy D.C. 14 sierpnia 2019 r. złożył do Prezesa Sądu Okręgowego w P. wniosek o udostępnienie mu informacji publicznej w postaci wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł., wydanego w sprawie [...], znajdującego się w aktach sprawy Sądu Okręgowego w P. w sprawie [...] wraz z uzasadnieniem, po anonimizacji.
Prezes Sądu Okręgowego w P., pismem z 27 sierpnia 2019 r., poinformował skarżącego o uwzględnieniu rzeczonego wniosku w zakresie udostępnienia informacji publicznej w postaci wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł., wydanego w sprawie [...] po anonimizacji, bez uzasadnienia. W treści ww. pisma wskazano, że niezałączenie uzasadnienia wyroku wynika z faktu, iż postępowanie w sprawie toczyło się z wyłączeniem jawności.
W piśmie z 16 września 2019 r., zatytułowanym "Skarga", D.C. odniósł się do treści pisma Prezesa Sądu Okręgowego w P. z 27 sierpnia 2019 r., określając je, jako "decyzja" i kwestionując stanowisko organu.
Decyzją z [...] r., oznaczoną numerem [...] Prezes Sądu Okręgowego w P. odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej w postaci wydania odpisu uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł., wydanego w sprawie [...], po anonimizacji.
W uzasadnieniu decyzji Prezes Sądu Okręgowego w P., wskazał, że postępowanie w sprawie [...] toczyło się z wyłączeniem jawności, a dane zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku pozwoliłyby na łatwą identyfikację osób fizycznych występujących w tym postępowaniu w różnorakim charakterze. Organ I instancji stwierdził, że anonimizacja uzasadnienia wyroku nie byłaby wystarczająca dla zachowania danych osobowych osób, biorących udział w postępowaniu karnym.
W odwołaniu od powyższej decyzji D. C. wskazał, że odmowa udostępnienia odpisu uzasadnienia wskazanego wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. z uwagi na okoliczność, że postępowanie toczyło się z wyłączeniem jawności nie powoduje, że dane zawarte w ww. wyroku stanowią tajemnice jakiejkolwiek kategorii.
Wspomnianą na wstępie decyzją Prezes Sądu Apelacyjnego w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ zauważył, że skarżący nie wykazał w swoich pismach, interesu publicznego, jaki przyświecałby mu w celu uzyskania przedmiotowej informacji publicznej. Następnie powołując się na ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej podkreślił, że nie można uwzględnić wniosku strony z uwagi na to, że dane zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł., wydanego w sprawie [...], pozwoliłyby na łatwą identyfikację osób fizycznych występujących w tym postępowaniu w różnorakim charakterze. Żądane informacje nie dotyczyły osób pełniących funkcje publiczne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D.C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a ponadto stwierdził, że w przedmiotowej sprawie anonimizacja wskazanego uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. jest wystarczająca dla ochrony prywatności osób skazanych wskazanym wyrokiem. Skarżący podniósł również, że "(...) wyrok przedmiotowy był udostępniany, a środowisko prawnicze powołuje się właśnie na uzasadnienie tego wyroku odnośnie stosowania prawa."
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Organ dodatkowo wyjaśnił, że istnienie realnej obawy naruszenia prywatności osób, których dane znajdują się w treści uzasadnienia przedmiotowego wyroku, legło m.in. u podstaw odmowy udostępnienia informacji publicznej. Także drastyczność znajdujących się w orzeczeniu opisów, stanowi kolejną przyczynę wydania zaskarżonej decyzji. Anonimizacja orzeczenia, w żądanym zakresie, nie wyeliminowałaby istniejących zagrożeń, a ponadto prowadziłaby de facto do całkowitej nieczytelności wspomnianego uzasadnienia wyroku. To z kolei pozbawiałoby żądane przez skarżącego informacje, przymiotu "informacji publicznej".
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącego popierała skargę i wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga podlegała oddaleniu.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.).
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne wynika z regulacji art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Prawo to znajduje uszczegółowienie w ustawie z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.) [dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej]. Ustawa ta jest ustawą szczególną, regulującą w sposób kompleksowy kwestie związane z prawem dostępu do informacji publicznej. Jej uregulowania decydują o trybie postępowania w tych sprawach, a przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy przepisy ww. ustawy tak stanowią. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła zaś do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w art. 16 ust. 2, odnosząc stosowanie przepisów tego kodeksu jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2.
Spór w rozpoznawanej sprawie obejmuje ocenę czy organ w załatwieniu wniosku strony, skierowanego w trybie dostępu do informacji publicznej, prawidłowo procedował, a w efekcie w sposób przewidziany prawem załatwił żądanie wnioskodawcy, tj. prawidłowo ograniczył dostęp do informacji publicznej ze względu na ochronę prawa do prywatności osoby fizycznej, nie pełniącej funkcji publicznej, a ponadto powołując się na wyłączenie jawności postępowania karnego.
W pierwszej kolejności należy zatem zauważyć, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Natomiast przepis art. 4 ust. 1 powołanej ustawy określa katalog podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznych, wśród których obok organów administracji publicznej są również wymienione podmioty reprezentujące osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej).
Bezspornym jest że Prezesa Sądu Okręgowego w P. należy zaliczyć do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej na gruncie wyżej powoływanej ustawy. Rozważenia wymaga jednak zakres informacji, jakie podlegają ujawnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie może być bowiem wątpliwości co do tego, że chociaż ustawa o dostępie do informacji publicznej daje prawo do uzyskania informacji o sprawach publicznych, nie przyznaje jednak uprawnienia do otrzymania każdej informacji będącej w posiadaniu adresata wniosku.
Dostęp do informacji publicznej co do zasady obejmuje treść orzeczeń sądów powszechnych (art. 6 ust. 1 pkt 4 tiret trzecie ustawy o dostępie do informacji publicznej), jednak zgodnie z art. 5 ust. 1 powoływanej ustawy prawo do informacji publicznej doznaje ograniczenia ze względu na inne akty prawne chroniące wskazane w nich tajemnice.
Z brzmienia przepisu wynika, że akt taki musi mieć rangę ustawy, a zatem w szczególności taką podstawę może stanowić art. 359 i następne ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 30, ze zm.) [dalej: k.p.k.]. Kodeks postępowania karnego przewiduje wyłączenie jawności rozprawy na mocy ustawy, jak również na mocy decyzji sądu w określonych przypadkach. Niezależnie od przyczyn wyłączenia jawności skutek ustawa określa jednakowo: ogłoszenie wyroku odbywa się jawnie, lecz przytoczenie powodów wyroku może nastąpić również z wyłączeniem jawności w całości lub w części, jeżeli jawność rozprawy wyłączono w całości lub w części (art. 364 k.p.k.). Dalsze konsekwencje wynikają z art. 362 k.p.k: rozpowszechnianie publicznie wiadomości z rozprawy sądowej prowadzonej z wyłączeniem jawności jest obarczone odpowiedzialnością karną za przestępstwo z art. 241 § 2 k.k. Ponadto ujawnienie informacji niejawnych o klauzuli "tajne" i "ściśle tajne" stanowi przestępstwo z art. 265 § 1 k.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że przewidziana w art. 241 § 2 k.k. odpowiedzialność karna nie jest w żadnym razie uzależniona od tego, czy dana osoba była obecna na rozprawie prowadzonej z wyłączeniem jawności, ani od tego, czy była pouczona w trybie art. 362 k.p.k. (wyrok SN z 10.04.2019 r., IV KK 653/18). Wspomniane sankcje karne wskazują jak bardzo istotna - z punktu widzenia prawodawcy - jest ochrona informacji, których dotyczy wyłączenie jawności.
Kolejnym wyjątkiem jest ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej, która nie pełni funkcji publicznych - art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Powyższe oznacza, że w razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznej a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępniania informacji publicznej, który nie naruszy wskazanych dóbr chronionych (np. anonimizacja danych wrażliwych). W przypadku, gdy pomimo dokonania takiego zabiegu, możliwa będzie identyfikacja osoby, której dane dotyczą, należy odmówić udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok WSA w Gdańsku z 13 maja 2020 r., II SA/Gd 6/20).
Prezes Sądu Okręgowego w P.- a zanim organ II instancji - zasadnie zatem przyjął, że jest obowiązany do udostępnienia jedynie sentencji wyroku po uprzedniej anonimizacji, bez uzasadnienia, co wynikało właśnie z wyłączenia jawności postępowania karnego w tej sprawie, a ponadto z potrzeby ochrony prywatności osób wskazanych w uzasadnieniu wyroku. Skoro postępowanie w sprawie [...] (którego dotyczył wniosek o udostępnienie uzasadnienia wyroku) toczyło się z wyłączeniem jawności, a dane zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku pozwoliłyby na łatwą identyfikację osób fizycznych występujących w tym postępowaniu w różnorakim charakterze, to zasadnie organ odmówił udostepnienia żadnej informacji.
Istotne było w tym przypadku, że tożsamość osób została w uzasadnieniu żądanego wyroku określona nie tylko przez podanie ich imion i nazwisk, ale także przez wskazanie zajmowanego stanowiska, pełnionej funkcji, czy bycia właścicielem określonego przedmiotu. Podstawę ich identyfikacji, jak zauważył organ, mógł stanowić także kontekst opisywanych zdarzeń. Wszystkie te czynniki mogły umożliwić łatwą identyfikację danych personalnych tych osób. W tej sytuacji, jak trafnie podnosił Prezes Sądu Apelacyjnego, anonimizacja orzeczenia, w żądanym zakresie, nie wyeliminowałaby istniejących zagrożeń, a ponadto prowadziłaby de facto do całkowitej nieczytelności wspomnianego uzasadnienia wyroku.
Reasumując, uznać należy, że zaskarżona decyzja odmawiająca udostępnienia uzasadnienia wyroku odpowiada prawu.
Zważywszy na powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 18).
dc