Uzasadnienie
Wyrokiem z 4 sierpnia 2016 r. tutejszy sąd oddalił skargę T. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...]r. w przedmiocie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego na działkach nr 330/11 i 330/14, przy ul. A w Ł. Pismem złożonym 4 listopada 2016 r. skarżąca wniosła o wyłączenie sędziów orzekających w Wydziale II WSA w Łodzi, tj.: sędziów NSA: Tomasza Zbrojewskiego, Anny Stępień, Grzegorza Szkudlarka, Zygmunta Zgierskiego oraz sędziów WSA: Arkadiusza Blewązki, Jolanty Rosińskiej, Renaty Kubot-Szustowskiej, Czesławy Nowak-Kolczyńskiej, Joanny Sekundy-Lenczewskiej, Barbary Rymaszewskiej i Sławomira Wojciechowskiego od orzekania w przedmiotowej sprawie.
Kolejno: 8 listopada 2016 r. sędziowie NSA Grzegorz Szkudlarek i Zygmunt Zgierski; 9 listopada 2016 r. sędziowie WSA Arkadiusz Blewązka, Jolanta Rosińska, Barbara Rymaszewska; 10 listopada 2016 r. sędziowie WSA Renata Kubot-Szustowska, Czesława Nowak-Kolczyńska, Joanna Sekunda-Lenczewska, Sławomir Wojciechowski; 18 listopada 2016 r. sędzia NSA Tomasz Zbrojewski oraz 24 listopada 2016 r. sędzia NSA Anna Stępień złożyli oświadczenie, iż nie są im znane żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Oświadczyli również, że nie zachodzą podstawy do ich wyłączenia z mocy ustawy określone w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a.
Odnośnie sędziów: Joanny Sekundy-Lenczewskiej, Sławomira Wojciechowskiego oraz Grzegorza Szkudlarka wnioskodawczyni wyjaśniła, że sędziowie ci podjęli próbę wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...], za co odpowiedzialny jest sędzia Arkadiusz Blewązka. Nie są skarżącej znane motywy takiej decyzji, jak również nieznane są okoliczności dla których sędziowie odstąpili od wydania takowego wyroku. Dalej wyjaśniła, że sędziowie powinni mieć świadomość, iż rzekoma rozbudowa i nadbudowa budynku gospodarczo-garażowego jest ukrytą budową nowych budynków w granicy jej nieruchomości, za co w ocenie skarżącej odpowiedzialny jest sędzia Grzegorz Szkudlarek. Dodała, że w skardze na decyzję Wojewody [...] wskazywano, że budynek gospodarczo-garażowy, który rzekomo E. F. miał nadbudować i rozbudować jest posadowiony poza granicą należącej do niego działki, a jedna ze ścian posadowiona jest na jej nieruchomości.
Zdaniem strony także sędzia Grzegorz Szkudlarek posiadał wiedzę z załączonej do sprawy płyty DVD, że rozsypującego budynku nie da się nadbudować i tylko trzeba go rozebrać. Zatem, w jej ocenie ostateczna decyzja Wojewody wydana została niezgodnie z przepisami Prawa budowlanego. To powoduje obawy skarżącej co do bezstronności w/w sędziów.
Nadto sędziowie: Sławomir Wojciechowski, Grzegorz Szkudlarek oraz Joanna Sekunda-Lenczewska wydali 4 sierpnia 2016 r. wyrok w przedmiotowej sprawie, oddalając skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie warunków zabudowy na nieruchomości należącej do S. i E., małżeństwa Ł. Zdaniem wnioskodawczyni sędziowie nie uwzględnili wniosku o odroczenie rozprawy pomimo tego, że skarżąca przebywała na leczeniu sanatoryjnym w ramach prewencji ZUS wbrew przepisowi art. 109 p.p.s.a W konsekwencji wymienieni sędziowie, w tym sędzia Sławomir Wojciechowski, wyznaczony do zbadania dopuszczalności skargi kasacyjnej nie będą wstanie, w sposób bezstronny zbadać dopuszczalność skargi kasacyjnej, zwłaszcza w sytuacji, gdy uzasadnienie wydanego 4 sierpnia 2016 r. wyroku pozostaje w rażącej sprzeczności ze stanem faktycznym. Jej zdaniem zarówno wyrok z 4 sierpnia 2016 r., jak i wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1076/11 zostały wydane wbrew prawu.
Natomiast sędziowie: Grzegorz Szkudlarek, Renata Kubot-Szustowska oraz Jolanta Rosińska wyrokiem z 18 października 2012 r., w sprawie ll SA/Łd 1076/11, gdzie stroną skarżoną był Wojewoda Ł., a sprawa dotyczyła zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na rozbiórkę przez spółkę A budynku wybudowanego przez skarżącą. Wyrok ten, w ocenie wnioskodawczyni został wydany w okolicznościach uzasadniających podejrzenie przestępstwa poświadczenia nieprawdy przez rzeczoznawcę budowlanego (co do odległości budynku wybudowanego przez skarżącą), który na zlecenie spółki A opracował dokumentację dotyczącą budynku biurowego o którego rozbiórkę wystąpiła spółka jak i poświadczenie nieprawdy przez Wojewodę [...], na co skarżąca złożyła dokumenty. Tymczasem w/w skład sędziowski, wbrew dyspozycji art. 304 k.p.k. nie powiadomił o tym Prokuratury.
Nadto w jej ocenie spółka A nie posiadała żadnego tytułu prawnego nie tylko do budynku wybudowanego przez skarżącą, ale również do nieruchomości na której posadowiony był budynek na skutek nieważnej z samego prawa umowy notarialnej. W ocenie wnioskodawczyni sąd w takich okolicznościach był obowiązany do zażądania akt z księgi wieczystej, gdyż zbadanie nieważnych z mocy samego prawa umów notarialnych nie przekracza kognicji sądu administracyjnego. Zatem wskazani sędziowie nie będą rozpoznawać sprawy w sposób bezstronny, z poszanowaniem przepisów obowiązującego prawa, tylko kierować się interesem strony przeciwnej.
Natomiast, jak podniosła wnioskodawczyni sędzia Zygmunt Zgierski zaakceptował brak wykonania czynności przez sędziego z Wydziału I, polegających na niesporządzeniu uzasadnienia i braku doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Podobnie zaakceptował skierowanie sprawy do Komornika Sądowego o nienależne 100 zł za sporządzenie owego uzasadnienia, co potwierdza przegrana sprawa przed sądem powszechnym gdzie przegrał sprawę. Zdaniem strony wskazany sędzia nie będzie bezstronny
Odnośnie sędziów: Barbary Rymaszewskiej, Joanny Sekundy-Lenczewskiej, Anny Stępień i Tomasza Zbrojewskiego wskazała, ze skoro w wymienionych we wniosku przypadkach doszło do naruszenia przepisów prawa oraz sanowania bezprawnych działań przeciwników procesowych skarżącej to żaden z wymienionych sędziów nie będzie wolny od uprzedzeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Wniosek nie jest zasadny.
W rozumieniu art. 18 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:
- 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (§ 1).
Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3).
Stosownie zaś do brzmienia art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Skład orzekający w tej sprawie analizując przedmiotowy wniosek w kontekście przywołanych wyżej przesłanek z art. 18 i 19 p.p.s.a. nie dopatrzył się żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.
Mając na uwadze podstawowy zarzut rozpatrywanego wniosku, a mianowicie fakt, iż wskazani sędziowie orzekali we wcześniejszych sprawach wymienionych we wniosku należy podkreślić, że okoliczność orzekania wcześniej w sprawach, w których skarżąca (lub jej siostra) jest stroną, nie jest wystarczającą przesłanką wyłączenia. Wskazani przez skarżącą sędziowie orzekali w innych sprawach, których przedmiotem kontroli były inne decyzje, ponadto skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych przez nich oświadczeń co do okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności.
W odniesieniu do pozostałych zarzutów skierowanych do sędziów Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wskazać należy, że treść argumentów podnoszonych przez skarżącą sprowadza się w istocie do kwestionowania celowości i prawidłowości rozstrzygnięć procesowych i merytorycznych podejmowanych w toku wymienionych we wniosku postępowań sądowych. Zdaniem sądu rozstrzygnięcia te nie mogą rzutować na ocenę bezstronności sędziego, bowiem prawidłowość ich podjęcia może być kwestionowana jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania, z których zresztą skarżąca korzysta, wnosząc chociażby skargi kasacyjne od wyroków tutejszego sądu. Zarzuty w tym zakresie skierowane pod adresem wskazanych sędziów Wydziału II należy uznać za bezzasadne.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów, dotyczących stronniczości wskazanych sędziów podkreślić należy, iż zgłaszając wniosek o wyłączenie sędziego należy wskazać na motywy ewentualnego stronniczego działania sędziego. Nie jest wystarczająca sama utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z jednostronnych odczuć wnioskującej, konieczne jest wskazanie obiektywnych, poważnych powodów wnoszenia żądania. Dodatkowo należy zauważyć, że rozpatrzenie wniosku o wyłączenie sędziego lub sędziów powinno odbywać się każdorazowo w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Niedopuszczalne jest bowiem formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności jednostkowej sprawy. Przesłanki będące podstawą wyłączenia sędziego powinny pozostawać w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny sądu w taki sposób, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P.
Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 94). W literaturze podkreśla się, że bezstronność sędziego jest ściśle związana z obiektywizmem w rozstrzyganiu danej sprawy, a więc wolnego od emocji stosunku do sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia bądź też emocjonalnego stosunku do strony wynikającego m.in. z więzi rodzinnej, przyjaźni lub koleżeństwa (por. Z. Tabor, T. Pietrzykowski, Bezstronność jako pojęcie prawne [w:] Prawo a wartość, s. 273)
Dodać wreszcie trzeba, że sędziowie orzekający w Wydziale II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania sprawy skarżącej i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi – w przekonaniu składu orzekającego w niniejszej sprawie - żadnych wątpliwości.
Podsumowując sąd stwierdził, że podniesione przez skarżącą okoliczności nie świadczą o spełnieniu którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącej dla niej niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jej oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego.
W tym stanie rzeczy wniosek T. A. o wyłączenie wymienionych we wniosku sędziów orzekających w Wydziale II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podlegał oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 19 i art. 18 § 1 p.p.s.a.
A. P.