Uzasadnienie
Z. K. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie z własnej skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty w wysokości 2400 zł, jest w ¾ części współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 48m2, właścicielką nieruchomości przy ul. A 32 w Ł., współwłaścicielką 18-letniego samochodu marki Opel. Na miesięczne wydatki ponoszone przez skarżącą składają się czynsz - 470 zł, woda -30 zł, światło – 50 zł, gaz – 15 zł, życie – 700 zł, opieka – 300 zł, ubezpieczenie – 30 zł, środki higieniczne - 60 zł, kosmetyki – 30 zł, odzież -100 zł, leki -150 zł, rehabilitacja - 50 zł, podatek za działkę - 30 zł, telefon – 30 zł, tv - 46 zł. Wnioskodawczyni podkreśliła także, że ponosi inne, nieprzewidziane wydatki i pomaga wnuczkom.
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę uiszczonego już wpisu od skargi w wysokości 100 złotych i oddalił wniosek w pozostałym zakresie.
W sprzeciwie od powyższego postanowienia Z. K. wniosła o jego zmianę, poprzez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz zwrot uiszczonych 100 zł. Stwierdziła, że powyższą kwotę przelała na rachunek bankowy sądu, gdy była chora na zapalenie płuc i nie mogła wstać z łóżka żeby udać się na pocztę i wysłać dokumenty. Była przekonana, że poprosi sąd o jej zwrot, gdy zostanie wyznaczony termin rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.
W rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Według art. 260 § 1-3 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
W przekonaniu sądu rozstrzygnięcie starszego referendarza sądowego o częściowym przyznaniu skarżącej prawa pomocy i zaprezentowana na jego poparcie argumentacja są w pełni uzasadnione. Sąd nie widzi podstaw prawnych do zmiany zaskarżonego postanowienia i w rezultacie przerzucenia ciężaru zainicjowanego przez skarżącą postępowania sądowego na Państwo, a przede wszystkim na podatników, przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W ocenie sądu sytuacja finansowa skarżącej wyklucza prawną możliwość przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Niewątpliwie skarżąca nie jest osobą ubogą, pozbawioną jakichkolwiek środków finansowych i majątku. Utrzymuje się ze stałego źródła dochodu w postaci renty w wysokości 2400 zł, która w zestawieniu z miesięcznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie, powinna jej pozwolić na wygospodarowanie środków finansowych chociażby na częściową partycypację w kosztach sądowych, tym bardziej, że wnioskodawczyni pomaga finansowo wnuczkom.
Jednocześnie sąd uważa, że skoro skarżąca uiściła tytułem wpisu sądowego od skargi kwotę 100 zł, to tym samym nie sposób uznać, że nie była ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Fakt, iż strona miała środki na uiszczenie powyższej kwoty uzasadniał oddalenie w tej części wniosku o zwolnienie od kosztów.
Z tego też względu sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a.
A. P.