Uzasadnienie
J. P. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, w sprawie z jej skargi decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...], znak: [...] w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie wyłączenia z użytkowania budynku mieszkalnego.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem R. P. Rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącej w kwocie 1750,66 zł brutto i emerytury R. P. w wysokości 1993,39 zł brutto. Skarżąca posiada mieszkanie o powierzchni 64 m2, udział we współwłasności nieruchomości o powierzchni 269 m2 przy ul. A 21 w Ł. oraz samochód osobowy kupiony na raty. Na miesięczne wydatki rodziny w łącznej wysokości 3116 zł składają się: czynsz za mieszkanie – 600 zł, energia elektryczna – 100 zł, zakup żywności, higieny osobistej, środków czystości -1200 zł, leki i materiały opatrunkowe - 340 zł, przejazdy komunikacją miejską -100 zł, ubezpieczenie PZU (na życie, mieszkania, komunikacyjne) – 186 zł, spłata zaciągniętego długu - 170 zł, podatek od nieruchomości przy ul. A 21 w Ł. -10 zł, opłata parkingu i koszty eksploatacji samochodu osobowego - 150 zł, telefon, telewizja, internet - 150 zł, paliwo do samochodu osobowego - 100 zł, pisma i kserokopie pism kierowanych do organów administracyjnych – 10 zł. W uzasadnieniu wniosku strona podkreśliła, że dochód z emerytury jest w całości pochłaniany na bieżące wydatki. Skarżąca była nadto zmuszona zaciągnąć kolejny dług aby skorzystać z pomocy prawnej do napisania skargi do WSA w Łodzi.
Postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy uznając, że zarówno jej dochody, jak i majątek, którym dysponuje, nie pozwalają na uznanie skarżącej za osobę spełniającą ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że w dniu 21 listopada 2013 r. była zmuszona zaciągnąć kolejny dług tym razem w banku A Bank S.A. w postaci kredytu gotówkowego w systemie ratalnym na kwotę 1400 zł.
W związku z tym, że oświadczenie skarżącej zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego było niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 29 listopada 2013 r. skarżąca została wezwana do złożenia: odpisów zeznań podatkowych skarżącej za ostatnie dwa lata kalendarzowe; wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; dokumentów potwierdzających wysokość emerytury skarżącej i jej małżonka R. P. za ostatnie trzy miesiące; dokumentów potwierdzających wydatki, o których mowa w sprzeciwie z dnia 23 listopada 2013 r. związanych z zawarciem w dniu 21 listopada 2013 r. umowy kredytowej w A Bank S.A. i harmonogramu spłat kredytu; dokumentów potwierdzających wydatki skarżącej i jej męża wymienione w dwunastu punktach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy dotyczące ponoszenia opłat za czynsz, energię elektryczną, zakup żywności, higieny osobistej, środki czystości, zakup leków i materiałów opatrunkowych, komunikację miejską (przejazdy MPK), ubezpieczenie PZU, spłatę zaciągniętego długu, podatek od nieruchomości przy ul. A 21 w Ł., parking i koszty eksploatacji samochodu osobowego, telefon, telewizję, internet (TOYA), paliwo do samochodu osobowego, pisma i kserokopie pism kierowane do organów administracyjnych - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Stosowne wezwanie w tym przedmiocie strona otrzymała w dniu 6 grudnia 2013 r. Zakreślony terminie, który biegł od dnia 7 grudnia 2013 r. do dnia 13 grudnia 2013 r. upłynął bezskutecznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata od wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
W rozpoznawanej sprawie, postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.
Zgodnie jednak z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Dokonując analizy złożonych przez skarżącą oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, Sąd doszedł do przekonania, że jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie, a to z tego powodu, że skarżąca pomimo wezwania sądu i pouczenia o skutkach uchylenia się od wykonania tych obowiązków nie przedłożyła dokumentów, które pozwoliłyby na obiektywną i realną ocenę sytuacji dochodowej i majątkowej jej rodziny. Niezależnie od powyższego podnieść trzeba, że z informacji podniesionych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca wraz mężem osiąga stałe dochody, małżonkowie mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (dysponuje 64-metrowym mieszkaniem), są współwłaścicielami nieruchomości a także posiadaczami samochodu osobowego, zaś zestawienie miesięcznych wydatków rodziny przedstawione w formularzu wniosku, a niepoparte żadnymi dokumentami, prowadzi do wniosku, że skarżąca jest w stanie wygospodarować środki na opłacenie kosztów sądowych oraz wynajęcie pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i męża.
Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2013 r. sygn. akt II OZ 604/13 – Lex nr 1345059).
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
LS