Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., oddalił skargę J.D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]
W dniu 4 marca 2011 r. skarżąca złożyła wypełniony formularz o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego i oddalił wniosek w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 9 maja 2011 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, załączył skargę kasacyjną oraz uiścił wpis od tejże skargi. Uzasadniając wniosek wskazał, iż postanowienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu otrzymał w dniu 7 kwietnia 2011 r., zatem nie miał możliwości sporządzenia skargi w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku.
Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a.) odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia [...] r.
W wyniku rozpoznania zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia [..] sygn. akt [...], uchylił zaskarżone postanowienie Sądu I instancji. NSA wskazał, iż zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a., strona powinna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W przedmiotowej sprawie czynnością tą jest wniesienie skargi kasacyjnej, dla której ustawodawca zakreślił w art. 177 § 1 p.p.s.a. trzydziestodniowy termin. Natomiast stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a., dla sporządzenia skargi kasacyjnej zastrzeżono przymus adwokacko-radcowski. W przypadku gdy strony nie stać na pełnomocnika z wyboru, ma ona prawo wystąpić do sądu o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Czynność ta nie wstrzymuje jednak biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który przeważnie upływa bezskutecznie, zanim postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy zostanie zakończone.
W przypadku uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej konieczne jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwzględnieniem faktu, że przeszkoda w postaci braku profesjonalnego pełnomocnika ustała z dniem, w którym pełnomocnik został powiadomiony, że został w danej sprawie ustanowiony (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2010 r. sygn. akt II FZ 409/10).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego literalne stosowanie art. 87 § 4 p.p.s.a., doprowadziło by do sytuacji w której pełnomocnik z urzędu miałby zaledwie 7 dni na wniesienie skargi kasacyjnej, co w praktyce całkowicie podważałoby istotę prawa pomocy w tym zakresie. Ponadto doszłoby do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu poprzez warunkowanie terminu wniesienia środka zaskarżenia statusem majątkowym strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Następnie wyjaśnić należy, że zasadą wyrażoną w art. 86 § 1 i 87 § 1 i 2 p.p.s.a. jest, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Podkreślenia również wymaga, iż wniosek o przywrócenie terminu dla swej skuteczności wymaga równoczesnego dokonania czynności procesowej, której termin dotyczy.
Nadto przypomnieć warto o treści art. 87 §1 p.p.s.a., który stanowi, iż wniosek o przywrócenie uchybionego terminu winien zostać złożony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia.
W rozpatrywanej sprawie wyżej termin jednak należy uznać za zachowany. Konstatacja ta ma swe oparcie nie tylko w treści art. 190 p.p.s.a., lecz także art. 177 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Powołując się na tezę postanowienia NSA z dnia 22 lipca 2011r., stwierdzić zatem wypada, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (wraz ze skargą kasacyjną) wynosi 30 dni od dnia, w którym pełnomocnik dowiedział się o swoim umocowaniu.
Z powyższego wynika, iż skoro pełnomocnik skarżącej dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem J. D. pełnomocnikiem z urzędu w dniu 7 kwietnia 2011 r., to wskazany powyżej trzydziestodniowy termin upłynął w dniu 9 maja 2011 r.
W konsekwencji więc prośba o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z dnia 9 maja 2011 r. złożona została w zakreślonym terminie i może podlegać ocenie merytorycznej.
Dalej wskazać warto, iż we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu.
W niniejszej sprawie, jak wskazał to Naczelny Sąd Administracyjny, wobec oczywistego przymusu adwokacko-radcowskiego, nie bez znaczenia jest moment ustanowienia pełnomocnika z urzędu, co nastąpiło w dniu 7 kwietnia 2011r. Jeżeli zatem odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej dnia 16 lutego 2011r. to dla pełnomocnika z urzędu niemożliwe było dochowanie 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie ulega więc wątpliwości, iż przyczyna uchybienia terminowi leżała w całości poza gestią pełnomocnika z urzędu.
Wobec powyższego, biorąc pod uwagę motywy uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2011r., stwierdzić należy, iż nie można przypisać skarżącej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, a więc – w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a. – wniosek winien być uwzględniony.
W punkcie drugim oraz trzecim sentencji orzeczono o zwrocie nienależnie uiszczonych opłat sądowych na podstawie art. 225 p.p.s.a., bowiem - wobec zwolnienia skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych postanowieniem referendarza sądowego z dnia 25 listopada 2010 r. oraz na mocy art. 239 pkt 4 p.p.s.a. - strona nie była obowiązana do uiszczania wpisu od skargi kasacyjnej and wpisu od zażalenia.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
m.ch.