Uzasadnienie
II SA/Łd 1387/01
Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Ł. postanowieniem z dnia [...] znak:[...], nie wniósł sprzeciwu wobec zamiaru przystąpienia przez J. C. do użytkowania parkingu całodobowego w Ł., przy ul. A 14/24. Postanowienie to, zostało wydane trybie przewidzianym w art.106 k.p.a., w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego parkingu, który został wybudowany z odstępstwami od udzielonego pozwolenia na budowę. Ostateczna decyzja Wojewody [...] o pozwoleniu na budowę, z dnia [...] była przedmiotem skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "A " do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 10 listopada 2000 r., sygn. akt II SA/Łd 1399/00, dopuścił między innymi M. L. do udziału w postępowaniu sądowym na prawach strony. Na postanowienie to powołał się M. L., kiedy zgłosił się do Miejskiej Komendy Państwowej Straży Pożarnej w Ł., przedstawiając w dniu 21 lutego 2001r. nowe fakty, dotyczące przebiegu wschodniej granicy parkingu względem zachodniej granicy działki nr 604/1.
W następstwie jego działania, funkcjonariusze Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej podjęli czynności procesowe (ponowne oględziny inwestycji), w celu zweryfikowania dokonanych wcześniej ustaleń z dowodami złożonymi przez M. L. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Ł., po ponownym sprawdzeniu wszystkich okoliczności przedmiotowej sprawy, pismem z dnia 2 marca 2001r., nr [...] doręczonym M. L. w dniu 9 marca 2001r., podtrzymał stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia [...] znak: [...]
W zaistniałej sytuacji, wymienione postanowienie Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...] pismem zatytułowanym "zażalenie" zaskarżył M. L. Podniósł w nim zarzut naruszenia przez organ I instancji reguł postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 8 i 9 k.p.a. oraz przepisów art. 5 ust. 1 pkt lb i d, a także art. 5 ust. 2 pkt 3 prawa budowlanego. Jednocześnie skarżący wniósł na podstawie art. 126 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1, 4, i 5 k.p.a. oraz zgodnie z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. o stwierdzenie nieważności postanowienia w odniesieniu do południowej (mniejszej) części parkingu, usytuowanej obok wieżowca przy ul. Narciarskiej 24, z uwzględnieniem treści art. 107 § 1, 2, 3 k.p.a.
Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł., na podstawie art. 134 kpa orzekł o pozostawieniu zażalenia bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdził, iż w dniu 21 lutego 2001 r. M. L., w Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Ł., został zapoznany z aktami przedmiotowej sprawy, otrzymując także kserokopię postanowienia z dnia [...] nr [...].
Wniesienie zażalenia przez M. L. nastąpiło zaś w sekretariacie
Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Ł. dopiero w dniu 18 kwietnia 2001r., czyli po upływie terminu 7 dni od daty otrzymania przedmiotowego postanowienia.
Na powyższe postanowienie M. L. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...] nr[...], oraz o spowodowanie wznowienia postępowania w sprawie postanowienia Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...] nr [...]
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł. stwierdził, iż nie znalazł podstaw uzasadniających zmianę stanowiska Komendanta Miejskiego PSP w Ł. zawartego w postanowieniu z dnia [...] znak: [...] oraz piśmie z dnia [...] znak: [...] podnosząc przy tym, iż skarżący uchybił terminowi do złożenia zażalenia nie wnosząc o jego przywrócenie, jak również nie wskazał żadnych okoliczności, które pozwoliłyby na przywrócenie terminu z urzędu.
Postanowieniem z dnia 2 października 2003 r., II SA/Łd 1399/00, Naczelny Sąd Administracyjny- Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, umorzył z powodu bezprzedmiotowości postępowanie sądowe, w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "A " w Ł, na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] (znak:[...]), w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, toczące się przy udziale L. K., K. Ś., B. W. i M. L. Pismem procesowym złożonym do akt sprawy w dniu 2 marca 2004 roku pełnomocnik Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej wniósł o oddalenie skargi M. L. i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, zasądzenie kosztów zastępstwa według norm przepisanych oraz usprawiedliwienie nieobecności na rozprawie w dniu 2 marca 2004 roku. W załączeniu do tegoż pisma przesłane zostało pełnomocnictwo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej wyżej ustawy).
W ocenie Sądu, organ wydający zaskarżone postanowienie błędnie przyjął, iż pismo M. L. zatytułowane "zażalenie" należy zakwalifikować jako środek odwoławczy i pozostawić je bez rozpoznania, z uwagi na uchybienie terminu do jego złożenia. Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i doktrynie dominującym jest pogląd, zgodnie z którym strona pozbawiona udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym może szukać obrony swych praw za pomocą dwóch środków: odwołania albo wniosku o wznowienie postępowania. Między tymi środkami nie zachodzi konkurencja. Tak długo, jak decyzja organu I instancji nie nabrała przymiotu ostateczności, tak długo stronie nie uczestniczącej w postępowaniu służy prawo do wniesienia odwołania (vide: wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., II SA/Gd 2258/98 oraz wyrok NSA z dnia 16 lipca 2002 r., IV SA 2230/00, Monitor Prawniczy 2002 nr 20, s. 916).
Zdaniem Sądu, przywołany pogląd zachowuje swą aktualność także w sytuacji, gdy orzeczenie kończące postępowanie pierwszoinstancyjne przyjmuje formę postanowienia. Przy czym środkami za pomocą, których strona może szukać obrony swych praw są zażalenie albo wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznego postanowienia. Tym samym dopóki postanowienie organu I instancji nie nabierze przymiotu ostateczności, tak długo stronie nie uczestniczącej w postępowaniu służy prawo do wniesienia zażalenia. Z chwilą zaś, gdy postanowienie uzyska cechę ostateczności, strona, która nie brała udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym celem obrony swych praw może skorzystać jedynie z wniosku o wznowienie postępowania, w oparciu o art. 126 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Jak wynika z akt administracyjnych M. L. otrzymał kserokopię postanowienia Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie nie wniesienia sprzeciwu wobec zamiaru przystąpienia przez J. C. do użytkowania spornego parkingu, dopiero w dniu 21 lutego 2001r. Pismo zatytułowane "zażalenie", po bezskutecznym okresie oczekiwania na zajęcie stosownego stanowiska przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. w związku z przedstawieniem nowych faktów w sprawie, M. L. złożył w dniu 18 kwietnia 2001 r., a więc po upływie terminu 7-mio dniowego, przewidzianego na składanie środka zaskarżenia, jakim jest zażalenie.
Zważywszy jednak, iż skarżący nie uczestniczył w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i nie korzystał z obsługi prawnej, na organie II instancji ciążył, stosownie do zasad wynikających z art.art. 7, 8, 9 i 11 k.p.a. obowiązek właściwej oceny prawnej pisma skarżącego nazwanego "zażaleniem" i nadania temu pismu biegu zgodnie ze wskazanymi w nim podstawami wznowienia postępowania administracyjnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1, 4, oraz 5 k.p.a. ewentualnie, w związku z przywołaną przez skarżącego podstawą stwierdzenia nieważności, zażądania od skarżącego oświadczenia, jakie znaczenie nadaje swemu pismu - podania o wznowienie postępowania, czy też wniosku o stwierdzenie nieważności. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Ł. pismo to przesłał do organu II instancji, kwalifikując je jako "wniosek o stwierdzenie nieważności". Organ II instancji, z kolei rozpatrzył je jako zażalenie na postanowienie Komendanta Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...] nie odnosząc się przy tym do jego treści oraz pomijając wnioski w nim zawarte.
Takie działanie organu odwoławczego, w ocenie Sądu, uzasadnia stanowisko, iż nie dopełnił on obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i z art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), orzekł jak wpkt. 1 i 3 wyroku.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368), w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - pkt 2 wyroku.