Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., wyrokami z dnia [..] roku, w sprawach o sygn. akt [...] i [...], uwzględnił skargi Gminy Miejskiej B. oraz J. i Z. W. i uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia [..] r. znak: [...], Starosty [...], który działając na podstawie art. 136, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1 i 2, art. 141 ust. 4, art. 142, art. 217 ust. 2, art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603) oraz art. 104 k.p.a. orzekł:
- 1. o zwrocie na rzecz J. i Z. małżonków W. nieruchomości położonej w obrębie 11 miasta B., oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 128/3 o powierzchni 0,0575 ha (w granicach dawnej działki 10/5), która stanowi własność Gminy Miasto B.;
- 2. o odmowie zwrotu na rzecz wnioskodawców nieruchomości położonej w obrębie 11 miasta B. oznaczonej nr działki 128/1 o pow. 0,0289 ha (w granicach dawnej działki nr 10/4) i 128/4 o pow. 0,2028 ha (w granicach dawnej działki nr 10/6);
- 3. zobowiązał wnioskodawców do zwrócenia na rzecz Gminy Miasto B. wypłaconego odszkodowania za nieruchomość oznaczoną nr 128/3, które po waloryzacji wynosi 6118,00 zł i przekracza 50% wartości według opinii szacunkowej rzeczoznawcy majątkowego. Określił nadto, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim się znajduje w dniu jej zwrotu.
Wyrok w sprawie, o sygn. akt [...] uprawomocnił się z dniem 23 lutego 2010 roku, zaś wyrok w sprawie, o sygn. akt [...] stał się prawomocny się z dniem 16 lutego 2010 roku. W dniu 11 marca 2010 roku, prawomocne odpisy wyroków wraz z aktami administracyjnymi organów I i II instancji, doręczono Wojewodzie [...], który następnie dnia 18 marca 2010 roku przekazał akta sprawy Staroście [...].
Organ I instancji, w dniu 15 kwietnia 2010 roku, przeprowadził rozprawę administracyjną, a następnie powiadomił strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 30 czerwca 2010 roku. Organ dalej prowadził postępowanie dowodowe i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 30 lipca 2010 roku, później ten termin organ przesunął na 29 października 2010 roku.
Pismem z dnia 2 marca 2010 roku, J. i Z. W. zwrócili się do Starosty [...] o uwzględnienie wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia [...] roku w sprawach o sygn. akt [...] i [...] i zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
W dniu 23 sierpnia 2010 roku J. i Z. W. skierowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. pismo zatytułowane "Skarga na postępowanie Starosty [...] i Prezydenta B. ws. zwrotu zabranej ziemi. Dot.: sprawy sygn. akt [...] i [...]".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, iż trwa nadal postępowanie wyjaśniające w sprawie.
Na wezwanie Sądu do sprecyzowana żądania, pełnomocnik skarżących pismem z dnia 23 marca 2011 roku wskazał, iż skarżący domagają się wymierzenia grzywny Staroście [...], za niewykonanie wyroków w sprawach [...] i [...].
Wobec powyższego, zarządzeniem z dnia 5 kwietnia 2011 roku, wyłączono z niniejszej sprawy skargę o wymierzenie grzywny Staroście [...] za niewykonanie wyroku WSA w Ł. z dnia [...] r. o sygn. akt [...] i zarejestrowano pod sygn. akt [...].
W piśmie z dnia 14 czerwca 2011 roku organ wyjaśnił, iż z powodu przekazania akt administracyjnych do Sądu organ nie miał możliwości działania, zaś wykonanie wymienionych wyroków będzie możliwe dopiero po otrzymaniu przez organ dokumentów objętych postępowaniem.
Na rozprawie, w dniu 28 czerwca 2011 roku, Sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) połączyć sprawę o sygn. akt [...] ze sprawą o sygn. akt [...] do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i dalej prowadzić za sygn. akt [...]
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny (art. 154 § 1 p.p.s.a.).
Wszczęcie postępowania sądowego o zastosowanie środków określonych w tym przepisie ma na celu ukaranie organu za niewykonanie wyroku oraz jego zdyscyplinowanie. Warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi w tym trybie jest uprzednie pisemne wezwanie organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Ponieważ ustawa nie wprowadza ograniczeń temporalnych, co do realizacji uprawnienia do wniesienia skargi, przyjąć należy, iż strona może z niego skorzystać w każdym czasie, po upływie ustawowego terminu do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Stanowisko takie zaprezentowane zostało także w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2006 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 52/06 (opubl. w ONSAiWSA z 2006 r. Nr 4, pod poz.100), w którym Sąd stwierdził, że terminy do wniesienia skargi, określone w art. 53 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 tej ustawy.
Przesłanką materialnoprawną wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 154 p.p.s.a. jest niewykonanie wyroku sądu administracyjnego. Pojęcie to odnosi się do sytuacji, gdy organ nie wykonał orzeczenia w ogóle, jak i do sytuacji, gdy organ wykonał orzeczenie, ale z przekroczeniem wyznaczonego terminu.
Poprzez niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na rozstrzygnięcie organu rozumieć należy sytuację, gdy zobowiązany organ pozostaje w bezczynności, w szczególności w kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu załatwienie sprawy. Podstawowym warunkiem dla stwierdzenia istnienia materialnoprawnej podstawy wymierzenia grzywny organowi administracji publicznej w oparciu o art. 154 § 1 p.p.s.a. jest upływ terminu do wykonania wyroku wyznaczonego przez sąd administracyjny bądź też - jeżeli sąd w wyroku nie określił terminu zobowiązującego organ do wydania aktu lub czynności - w sprawie zastosowanie znajdują terminy ustawowe do załatwienia sprawy (bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a w sprawach szczególnie skomplikowanych w ciągu dwóch miesięcy). Wyraźnego zaznaczenia wymaga przy tym fakt, iż działania organu podjęte po wniesieniu skargi o wymierzenie grzywny nie stanowią podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi, tylko z tego względu, że organ podjął czynności do realizacji, których był zobowiązany. (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2010 roku, sygn. akt II OSK 489/09, LEX nr 597633).
Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt sprawy organowi.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż do dnia złożenia przez Z. i J. małżonków W. skargi z żądaniem wymierzenia Staroście [...] grzywny wobec niewykonania wyroków tutejszego Sądu z dnia [...] r., organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie wszczętej wnioskiem J. i Z. W. o zwrot nieruchomości oznaczonych jako dz. nr 128/1, 128/3, 128/4 położonych w B..
Jak wynika z akt administracyjnych, po uprawomocnieniu się wyroków Sądu, w dniach 16 lutego 2010 r. (w sprawie [...]) i 23 lutego 2010 r. (w sprawie [...]), akta sprawy przekazane zostały organowi I instancji w dniu 18 marca 2010 r. Od zwrotu do organu akt wraz z prawomocnymi wyrokami, do dnia złożenia skargi o wymierzenie grzywny, minęło ponad pięć miesięcy. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja organu zawarta w piśmie z dnia 14 czerwca 2011 roku, iż z powodu przekazania akt administracyjnych do Sądu organ nie miał możliwości działania, bowiem w wyżej wskazanym pięciomiesięcznym okresie organ dysponował aktami administracyjnymi, w dalszym ciągu prowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie, jednakże w terminie wskazanym w Kodeksie postępowania administracyjnego Starosta [...] nie wydał żadnego rozstrzygnięcia w sprawie wszczętej wnioskiem J. i Z. W. o zwrot nieruchomości oznaczonych jako dz. nr 128/1, 128/3, 128/4 położonych w B.. Z obowiązku wydania rozstrzygnięcia w sprawie organ nie wywiązał się, co skutkowało zainicjowaniem niniejszego postępowania i wymierzeniem grzywny jako środka dyscyplinująco-represyjnego.
Ustalając wysokość wymierzonej grzywny na kwotę 5 000 złotych, Sąd miał na względzie unormowanie § 6 art. 154 p.p.s.a., stanowiące iż grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Stosownie do obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2011 r., w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2010 r. i w drugim półroczu 2010 r. (M.P. nr 15, poz. 156), przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2010 r. wyniosło 2822,66 złotych.
Przy określaniu wysokości grzywny, Sąd miał na uwadze okoliczności faktyczne sprawy i przyczyny niewykonania wyroku wskazane przez organ, oceniając iż wymierzona kwota grzywny jest adekwatną sankcją i jednocześnie będzie stanowić wystarczający środek dyscyplinujący organ do działania zgodnego z prawem.
O powyższym, Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji, zgodnie z art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a.
O przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu, rozstrzygnął w punkcie drugim, na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). O zwrocie kosztów postępowania, orzekł zaś w punkcie trzecim sentencji, zgodnie z art. 200 p.p.s.a., a w punkcie czwartym, o zwrocie nadpłaconego wpisu sądowego, na podstawie 225 p.p.s.a. m.ch.