Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 48 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 4 i art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. nr 89, poz. 414 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. nakazał S. S. likwidację, przez zasypanie, zrealizowanego zbiornika wodnego (stawu) o wymiarach zewnętrznych około 20,0 x 15,0 m położonego na działce w R. przy ul. A 8 oraz uporządkowanie terenu.
W jej uzasadnieniu podano, iż w wyniku przeprowadzonych w dniu 6 sierpnia 2002r. oględzin na tejże nieruchomości ustalono, że w 1999r. S. S. dokonał samowolnego pogłębienia i zwiększenia do 20,0 x 15,0 m zewnętrznych wymiarów stawu, w którym hoduje ryby, wraz z nasypem wokół. Przedmiotowy zbiornik wodny usytuowany jest w odległości 2,50 m od granicy z działką J. W. – G. i M. G. oraz około 8 m od budynku mieszkalnego (w budowie) znajdującego się na nieruchomości sąsiedniej. Inwestor nie przedłożył ani pozwolenia na budowę, ani stosownego zgłoszenia na wykonanie robót budowlanych, w związku z czym organ nadzoru budowlanego uznał, iż rozbudowa przedmiotowego zbiornika wodnego została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej, co uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci orzeczonego nakazu rozbiórki.
Od decyzji tej odwołał się S. S. podnosząc, iż wykonane przez niego roboty, polegające na pogłębieniu i oczyszczeniu istniejącego od kilkudziesięciu lat stawu, są zgodne z postulatami okolicznych mieszkańców, gdyż gromadzi on nadmiar wód opadowych, a ponadto pełni funkcję zbiornika przeciwpożarowego dla drewnianych zabudowań usytuowanych w pobliżu.
Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi stopnia podstawowego.
W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż powodem uchylenia decyzji jest brak podstaw do wydania nakazu likwidacji całego stawu o wymiarach 20 m x 15 m w sytuacji, gdy z akt administracyjnych wynika, że w miejscu tym istniał poprzednio staw o wymiarach 15 m x 10 m, który w 1999r. został jedynie pogłębiony i powiększony. W takim wypadku organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego winien zbadać możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 51 ust. 4 przez nałożenie na inwestora obowiązków, w tym uzyskania w tej kwestii opinii rzeczoznawcy odpowiedniej specjalności.
W konkluzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji nie wyjaśniło wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, dlatego zasadnym jest uchylenie zaskarżonej decyzji.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli J. W. – G. oraz M. G., zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie art. 134 k.p.a. i wnosząc o uchylenie decyzji.
W jej uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. z uwagi na wniesienie odwołania przez S. S. po terminie, zgodnie z art. 134 k.p.a. winien stwierdzić w drodze postanowienia niezachowanie terminu do wniesienia odwołania, uchybienie zaś temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie sprawy stanowi rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podnosząc co do meritum argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ustosunkowując się z kolei do zarzutu naruszenia art. 134 k.p.a. strona przeciwna wskazała, iż w dniu 7 sierpnia 2002r. do Prezydenta Miasta R. wpłynęło pismo S. S. z prośbą o pozytywne zaopiniowanie odwołania od decyzji nakazującej likwidację zbiornika wodnego. Powyższe pismo w trybie art. 65 k.p.a. przekazano do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego według kompetencji.
S. S. ponowił następnie odwołanie wnosząc je tym razem do organu właściwego. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, iż powstała w tym względzie niejasna sytuacja winna być rozstrzygnięta na korzyść wnoszącego odwołanie, zastosowanie zaś art. 134 k.p.a. prowadziłoby do usankcjonowania błędnej decyzji organu stopnia podstawowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy podnieść, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie natomiast z treścią art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy - sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Sąd podziela zarzut skarżących, iż w niniejszej sprawie organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję z rażącym naruszeniem prawa.
Akta administracyjne wskazują bowiem na to, że decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] doręczono inwestorowi - S. S. w dniu 9 sierpnia 2002r. Wynika to z załączonego dowodu potwierdzenia odbioru przesyłki.
Odwołanie od tej decyzji S. S. wniósł dopiero w dniu 3 września 2002r. (k. 9 akt), a tym samym z uchybieniem ustawowego 14 - dniowego terminu, przewidzianego w art. 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, o którym został prawidłowo poinformowany treścią decyzji organu pierwszoinstancyjnego, a który upłynął z dniem 23 sierpnia 2002r.
Należy przy tym podkreślić, że odwołanie to nie zawiera wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia odwołania – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji.
W tej sytuacji obowiązkiem organu drugiej instancji, wynikającym z art. 134 kpa, jest wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania.
Organ odwoławczy jest zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie od kwestionowanej przez stronę decyzji zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie.
Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 kpa. Wydanie o tej treści rozstrzygnięcia nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.
Rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu stanowi rażące naruszenie prawa - art. 156 § 1 pkt 2 kpa, oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która - w myśl art. 16 § 1 kpa - korzysta z ochrony trwałości (por. np. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998r. sygn. OPS 11/98 – ONSA 1999/1/4 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 lutego 1998r. sygn. SA/Sz 306/98 – LEX nr 36136, z dnia 21 marca 1997r. sygn. SA/Łd 2990/95 – LEX nr 29079, z dnia 29 stycznia 1997r. sygn. I SA/Gd 1482/96 – LEX nr 29004, z dnia 10 września 2001r. sygn. II SA 1866/00 – LEX nr 55303, z dnia 18 listopada 1999r. sygn. I S.A. 330/99 – LEX nr 48749 i z dnia 23 kwietnia 1998r. sygn. IV SA 1006/96 – LEX nr 43356).
Tak więc rozpoznanie w niniejszej sprawie przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odwołania, wniesionego przez S. S. z uchybieniem ustawowego terminu, stanowi rażące naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu nie można przy tym podzielić stanowiska zaprezentowanego przez organ w odpowiedzi na skargę, iż skarżący "ponowił" odwołanie pismem, które złożył w dniu 3 września 2002r., gdyż zostało ono pierwotnie wniesione w dniu 7 sierpnia 2002r., jako skierowane do Prezydenta Miasta R., z prośbą o poparcie odwołania od decyzji w sprawie o zlikwidowanie zbiornika wodnego.
Należy bowiem zwrócić uwagę na to, iż w dacie wniesienia tego pisma, tj. w dniu 7 sierpnia 2002r. decyzja organu I instancji nie funkcjonowała jeszcze w obrocie prawnym, gdyż została wydana w dniu [...], a S. S. otrzymał ją dopiero w dniu następnym.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
W przedmiocie zwrotu kosztów sądowych Sąd wyrokował w oparciu o art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271).
Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji (decyzja kasacyjna) Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270) za bezprzedmiotowe.
W punkcie trzecim sentencji wyroku Sąd orzekł o zwrocie nadpłaconego przez skarżących wpisu sądowego stosownie do treści art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 1967r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 9 z 2002r., poz. 88) w zw. z art. 97 § 1 i 2 wskazanej wyżej ustawy – Przepisy wprowadzające...(Dz.U. nr 153, poz. 1271).