Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt. 16, art. 4 ust. 1-2, art. 5 ust. 1, ust. 3, ust. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "p.p.w.d." - utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] r., nr [...], w sprawie odmowy przyznania dla W. K. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A.K. na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.
W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji W. K. podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 grudnia 2017 r., I OSK 1378/17, wskazał jednoznacznie, że treść wyroku rozwodowego i ugody zawartej przed Sądem opiekuńczym uprawniała organy obu instancji do uznania, że począwszy od 6 października 2011 r. doszło do ustalenia opieki naprzemiennej obojga rodziców nad małoletnimi synami J. K. i M. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w nieprawomocnym wyroku z 27 lipca 2018 r., II SA/Łd 427/18 stwierdził, że w sytuacji, w której rozstrzygnięto o przyznaniu świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2016/2017, nie ma podstaw, aby w zakresie kolejnych okresów świadczeniowych i niezmienionej sytuacji wydać rozstrzygnięcie odmienne (czyli negatywne).
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy i ustalenia organu I instancji, z których wynikało, że we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2018/2019 W. K. wskazał, że: 1) nie składa wniosku o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko zamieszkujące z matką i pozostające na jej utrzymaniu, 2) składa wniosek o świadczenie wychowawcze na kolejne dziecko – A.K., które z nim zamieszkuje i które jest na jego utrzymaniu, 3) rodzina wnioskodawcy składa się z 5 osób: W. K. (wnioskodawca, stan cywilny: rozwiedziony), M. C. (matka dziecka – A. K.), A. K. (syn, ur. [...] 2014 r. - kolejne dziecko), J. K. (syn, ur. [...] 2002 r.), M. K. (syn, ur. [...] 2008 r.).
Ustalono następnie, że Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z [...] r., sygn. akt [...]: 1) rozwiązał przez rozwód związek małżeński pomiędzy W. D.K. a K.A.K., 2) pozostawił wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi J. K. i M. K. obojgu rodzicom i ustalił, że miejscem zamieszkania dzieci będzie miejsce zamieszkania matki, 3) zobowiązał oboje rodziców do ponoszenia kosztów związanych z utrzymaniem i wychowaniem małoletnich dzieci i w ramach udziału ojca w tych kosztach zasądził od W. K. na rzecz J. K. i M. K. alimenty po 500,00 zł miesięcznie na każde dziecko, płatne do rąk K. K., 4) nie orzekł o sposobie kontaktów W. K. z synami.
Z protokołu ugody zawartej przed Sądem Rejonowym dla Ł. – Ś. w Ł. w [...] r., sygn. akt [...] wynika, że W. K. będzie miał prawo widywania się małoletnimi dziećmi: J. K. i M. K. poza miejscem zamieszkania małoletnich z możliwością noclegu u ojca w następujących terminach: 1) w każdy wtorek od 17 do 19 wnioskodawca będzie utrzymywał kontakt z M. K., 2) w każdy czwartek od 17 do piątku do czasu odwiezienia dzieci do szkoły i do przedszkola, 3) w co drugi weekend miesiąca poczynając od 14 października 2011 r. od godz. 17 w piątek do godz. 17 w niedzielę, 4) w pierwszy tydzień ferii zimowych w latach parzystych poczynając od piątku od godz. 17 do soboty następnego tygodnia do godz. 17, w latach nieparzystych w drugi tydzień ferii zimowych na tych samych warunkach, 5) w latach parzystych wnioskodawca będzie spędzał z małoletnimi od 1 do 15 lipca, a w latach nieparzystych od 1 do 15 sierpnia, 6) w latach parzystych poczynając od Wigilii 24 grudnia od godz. 18 do godz. 20 do pierwszego dnia Świąt Bożego Narodzenia, 7) w latach nieparzystych w Wigilię 24 grudnia w godz. 14 do 18 oraz drugi dzień Świąt Bożego Narodzenia w godz. od 9 do 20, 8) w latach parzystych w Święta Wielkanocne poczynając od Wielkiej Soboty od godz. 9 do Poniedziałku Wielkanocnego do godz. 20.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. w piśmie z 18 maja 2018 r. poinformował, że matka małoletnich dzieci J. K. i M. K. – K. K. zamieszkała w Ł., oświadczyła, że: 1) małoletni J. K. przebywa w domu ojca w B. raz w tygodniu we wtorek od godziny 17 do godz. 7-ej następnego dnia, 2) małoletni J. i M. K. spędzają w domu ojca w B. 2 weekendy w miesiącu od piątku od godziny 18-tej do poniedziałku do godz. 7 rano, 3) W. K. płaci alimenty na synów J. i M. K. zasądzone sądownie, 4) nie posiada informacji, aby W. K. ponosił dodatkowe koszty związane z wychowaniem i kształceniem dzieci.
Dalej organ II instancji wskazał, że kluczowe znaczenie dla rozpatrzenia wniosku strony o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko w rodzinie jest ustalenie, czy w świetle definicji legalnej "rodziny" określonej w art. 2 pkt. 16 p.p.w.d. starsze dzieci strony - J. K. i M. K. - można zaliczyć do członków rodziny strony.
Kolegium wyjaśniło, że w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ustawodawca jako zasadę przyjął, że dziecko należy do rodziny rodzica, z którym wspólnie zamieszkuje i który sprawuje nad tym dzieckiem faktyczną opiekę. Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, w której zgodnie z orzeczeniem sądu opiekuńczego, dziecko jest pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu. Przepis art. 2 pkt. 16 p.p.w.d. jasno wskazuje, że opieka naprzemienna wynika z orzeczenia sądu.
Organ II instancji podzielił następnie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrażony w wyroku z 24 maja 2018 r., sygn. akt l OSK 2997/17, zgodnie z którym skoro w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ustawodawca zawarł definicję legalną pojęcia rodziny, a językowa wykładnia tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości, to należy uznać, że ustawodawca - na gruncie omawianej ustawy - instytucję rodziny rozumiał tak, jak wyraził to w ww. definicji. Powyższy przepis jest przepisem szczególnym i - jako taki - musi być wykładany ściśle. Jakakolwiek zatem jego wykładnia rozszerzająca nie jest uzasadniona. Organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego.
Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy zatem do właściwości sądu powszechnego. Powyższe oznacza, że - na zasadzie art. 2 § 1 k.p.c. - ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego.
Organ odwoławczy wskazał również, że zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych, pod pojęciem "opieka naprzemienna" należy rozumieć sytuację, w której zgodnie z orzeczeniem sądu rozwiedzeni rodzice sprawują samodzielną, bez udziału drugiego rodzica, opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, w mniej więcej równych, powtarzających się, następujących po sobie okresach i jednocześnie obojgu rodzicom pozostawiono władzę rodzicielską. W konsekwencji, wiąże się to z faktycznym zamieszkiwaniem dziecka z obojgiem rodziców na przemian. Przy czym, mniej więcej równe okresy sprawowania opieki nie oznaczają okresów wyraźnie równych, lecz okresy porównywalne.
Zdaniem Kolegium podmioty realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do ustalania stanu faktycznego w zakresie istnienia bądź nieistnienia opieki naprzemiennej, a to wobec wyraźnego brzmienia art. 2 pkt 16 p.p.w.d. posługującego się pojęciem "orzeczenia". Mając na uwadze fakt, iż istnieje prawomocny wyrok Sądu ustalający miejsce zamieszkania J. K. i M. K. przy ich biologicznej matce to nie jest rzeczą organów administracji ustalanie charakteru pobytu u ich ojca.
W ocenie organu II instancji rozwiedzeni rodzice J. K. i M. K. nie sprawują nad nimi orzeczonej sądownie opieki naprzemiennej. Określony w protokole ugody wymiar kontaktów strony dziećmi wskazuje w sposób jednoznaczny, że sprawowana opieka nie ma charakteru naprzemiennego.
Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że w świetle ustawy o pomocy państwa o wychowywaniu dzieci strony: J. K. i M. K. nie są członkami rodziny strony. Sam fakt wykonywania władzy rodzicielskiej poprzez wspólne spędzanie czasu z dziećmi nie jest tożsame ze sprawowaniem opieki naprzemiennej, która to okoliczność - jak wyżej podniesiono - musi wynikać, co do zasady z "orzeczenia", o którym mowa w art. 2 pkt. 16 p.p.w.d.
Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że w świetle ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci dziecko strony A. K. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie strony. W związku z tym wnioskodawcy nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko A. K. na okres świadczeniowy 2018/2019.
Zdaniem Kolegium zaskarżona decyzja organu I instancji jest prawidłowa, odpowiednia do dokumentów zebranych w aktach sprawy i unormowań dotyczących świadczeń wychowawczych.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ II instancji podniósł, że nie podzielił poglądu wyrażonego w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 27 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 427/18 i wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku. Ocena prawna i wskazania zawarte w prawomocnych orzeczeniach sądów administracyjnych: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt l OSK 1378/17, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 958/16 związały organy administracji wyłącznie i jedynie w przypadku wniosku strony skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2016/2017, a nie zaś na okres świadczeniowy 2018/2019.
Ponadto zdaniem organu odwoławczego pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi odbiega w sposób zasadniczy od poglądów wyrażonych w innych orzeczeniach sądów administracyjnych.
Według Kolegium w omawianym przypadku nie ma miejsce naruszenie zasady postępowania administracyjnego, bowiem przyznane świadczenie w poprzednim okresie świadczeniowym było związane z oceną prawną zawartą w: wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt l OSK 1378/17, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 958/16, a nie zaś z przyjęciem stanowiska wyrażonego w tym wyroku jako własne.
Organ II instancji podkreślił, że w praktyce orzeczniczej w tych samych stanach prawnych wydaje identyczne decyzje. Nie ma tym samym żadnych podstaw do uprzywilejowania strony w stosunku do innych rodziców znajdujących się w takiej samej sytuacji. Mając na uwadze fakt, iż w świetle ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci starsze dzieci strony nie są członkami jego rodziny, to dla potrzeb prowadzonego postępowania organ l instancji nie miał obowiązku zlecenia kierownikowi MGOPS przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium uznało je za chybione i niemające wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy na marginesie nadmienił także, że jeśli hipotetycznie przyjąć, że zgodnie z orzeczeniem sądu starsze dzieci strony J. K. i M. K. byłyby pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, to w takim przypadku kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego (art. 5 ust. 2a u.p.p.).
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do sądu administracyjnego złożył W. K. podnosząc, że zaskarżona decyzja pozostaje w zasadniczej sprzeczności z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 marca 2017 r., II SA/Łd 958/16 oraz z prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2017 r., I OSK 1378/17, a także z - jeszcze nieprawomocnym - wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 27 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 427/18. Wszystkie te wyroki zapadły w sprawie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko: A. K., ur. [...] 2014 r. Od sprawy, której dotyczy niniejsza skarga, różni je tylko okres świadczeniowy.
Skarżący wyjaśnił, że we wszystkich ww. wyrokach jednoznacznie stwierdzono, że w zakresie świadczenia wychowawczego na jego trzecie dziecko, tj. na A. K., wystarczające do przyznania tego świadczenia są: wyrok rozwodowy (tj. wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z [...] r., sygn. akt [...]) oraz ugoda zawarta przed sądem w toku postępowania cywilnego (tj. ugoda zawarta w [...] r., sygn. akt [...]). Ze względu na ocenę prawną zawartą we ww. wyrokach jest oczywiste, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. błędnie zinterpretowało art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponadto zdaniem skarżącego, ze względu na ocenę prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 27 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 427/18, jest oczywiste, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. naruszyło art. 8 § 1 i § 2 oraz art. 7a k.p.a.
Skarżący podkreślił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., w decyzji z [...] r., nr [...], rozstrzygnęło ostatecznie o przyznaniu świadczenia za okres świadczeniowy 2016/2017. W sprzeczności zwłaszcza z art. 8 § 1 k.p.a. pozostaje dokonanie w zaskarżonej decyzji przez ten sam organ odmiennego rozstrzygnięcia tej samej kwestii.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.
Organ podkreślił, że ocena prawna i wskazania zawarte w prawomocnych orzeczeniach sądów administracyjnych: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt l OSK 1378/17, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 958/16 związały organy administracji wyłącznie i jedynie w przypadku wniosku strony skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2016/2017, a nie zaś na okres świadczeniowy 2018/2019.
Zdaniem Kolegium w zaskarżonej decyzji nie ma miejsce naruszenie zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7a k.p.a, bowiem przyznane świadczenie w poprzednim okresie świadczeniowym było związane z oceną prawną zawartą w: wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt l OSK 1378/17, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 marca 2017r., sygn. akt II SA/Łd 958/16, a nie zaś z przyjęciem stanowiska wyrażonego w tych wyrokach jako własne. Nadto norma ta nie ma w żaden sposób zastosowania w tym przypadku.
Organ podkreślił, że brzmienie art. 7a k.p.a. jest jasne i dotyczy nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenia lub odebrania stronie uprawnienia. Decyzja o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie jest rozstrzygnięciem zdefiniowanym w art. 7a k.p.a. Natomiast Kolegium w praktyce orzeczniczej w tych samych stanach prawnych wydaje identyczne decyzje. Nie ma tym samym żadnych podstaw do uprzywilejowania strony w stosunku do innych rodziców znajdujących się w takiej samej sytuacji. Wydanie innej decyzji w tym stanie faktycznym i prawnym stanowiłoby naruszenie art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 78 poz. 483 ze zm.). Nie ma podstaw do twierdzenia, że w zaskarżonej decyzji został naruszony przepis art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. Spór sprowadza się do wykładni prawa materialnego dotyczących okresu świadczeniowego 2018/2019.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. materiał dowodowy jest pełny i został rozpatrzony w całości. Natomiast przyjęcie poglądu skarżącego dotyczącego prawa do wnioskowanego świadczenia nie ma oparcia w obowiązujących przepisach ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono zasad postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, co obligowało Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na syna A. w okresie zasiłkowym 2018/2019.
Organy obu instancji uznały, że A. K. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie skarżącego w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy z dnia o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Rozwiedzeni rodzice J. K. i M. K. nie sprawują nad nimi orzeczonej sądownie opieki naprzemiennej, gdyż określony w protokole ugody wymiar kontaktów strony z dziećmi wskazuje w sposób jednoznaczny, że sprawowana opieka nie ma charakteru naprzemiennego. Zgodnie zaś z zawartą w powołanym przepisie legalną definicją rodziny, "w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców".
Stanowisko organów obu instancji nie zasługuje na akceptację, jako że organy całkowicie zignorowały ocenę prawną zawartą we wcześniejszych wyrokach tut. Sądu, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które rozstrzygały w kwestii prawa do świadczenia za wcześniejsze okresy, a do których uzasadnień Sąd w rozpoznawanej sprawie odsyła.
Dla rozważenia zasadności skargi najbardziej istotny wydaje się przy tym prawomocny wyrok z dnia 14 grudnia 2017 r., I OSK 1378/17 (dotyczący okresu zasiłkowego 2016/2017), w którym Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdził i przesądził, że "treść wyroku rozwodowego i ugody zawartej przed Sądem opiekuńczym uprawniała organy obu instancji do uznania, że począwszy od 6 października 2011 roku doszło do ustalenia opieki naprzemiennej obojga rodziców nad małoletnimi synami J. K. i M. K.". Co istotne stanowisko to potwierdził następnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2020 r., I OSK 3910/18 (dotyczącym okresu zasiłkowego 2017/2018 - na gruncie znowelizowanych przepisów ustawy odnośnie do powtarzalności i porównywalności okresów opieki naprzemiennej).
W tym miejscu przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2020 r., I GSK 768/17, istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, o której mowa w art. 170 p.p.s.a. wyraża się w tym, że nie tylko sąd wydając rozstrzygnięcie, ale także inne sądy i inne organy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy.
Skoro moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, oznacza to, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana. Nie jest zatem dopuszczalne formułowanie przez strony (uczestników) postępowania sądowoadministracyjnego, organy administracji publicznej i inne organy państwowe, sądy administracyjne i inne sądy ustaleń oraz ocen prawnych sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego.
W świetle powyższego nie znajduje uzasadnienia twierdzenie Kolegium, że: "Ocena prawna i wskazania zawarte w prawomocnych orzeczeniach sądów administracyjnych: Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14-12-2017r., sygn. akt l OSK 1378/17, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 22 marca 2017r., sygn. akt II SA/Łd 958/16 związały organy administracji wyłącznie i jedynie w przypadku wniosku strony skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2016/2017, a nie zaś na okres świadczeniowy 2018/2019".
Reasumując, w okolicznościach danej sprawy na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] r., sygn. akt [...] orzekającego rozwód W. K. i A.K. oraz ugody sądowej zawartej w dniu [...] r. o ustaleniu kontaktów W. K. z małoletnimi J. K. i M. K., a także w świetle ustaleń organu, że skarżący opiekę nad dziećmi z poprzedniego związku realizuje, należało uznać, że opieka ta spełnia wymogi opieki naprzemiennej, a w konsekwencji, że syn A. K., na którego wnioskowane jest świadczenie wychowawcze, jest kolejnym dzieckiem w rodzinie skarżącego w rozumieniu ustawy.
Warto ponownie zwrócić uwagę, że za przyjęciem takiego stanu rzeczy przemawia też zasada budowania zaufania do organów państwa, wyrażona w art. 8 § 1 k.p.a. Skarżący ma prawo oczekiwać, że pogląd prawny wyrażony w prawomocnych orzeczeniach sądu administracyjnego, przesądzający sprawowanie przez niego opieki naprzemiennej, będzie respektowany w kolejnych postępowaniach, rozstrzyganych przez ten sam organ administracji publicznej. Tego wymaga też norma art. 8 § 2 k.p.a., mocą której organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. W tym przypadku utrwalona praktyka oznacza wiążące poglądy wyrażone w wyrokach wydanych w tej samej szeroko rozumianej sprawie administracyjnej. Organy winny mieć też na uwadze, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ (art. 7a § 1 k.p.a.).
Również ze względu na wynikającą z ww. przepisu normę, nawet przy dostrzeganej i przez sąd rozbieżności orzecznictwa co do wykładni art. 2 pkt 16 in fine p.p.w.d. organy winy mieć na względzie przede wszystkim pogląd wyrażony w prawomocnych orzeczeniach w sprawach tego samego wnioskodawcy.
Jako że organy obu instancji w sposób nieuprawniony, bo wbrew stanowisku wyrażonemu w prawomocnym wyroku sądowym, przyjęły, że skarżący nie sprawuje opieki naprzemiennej nad synami J. K. i M. K., czym dopuściły się naruszenia art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zw. z art. 170 p.p.s.a., a w konsekwencji w sposób równie nieuprawniony odmówiły skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na syna A. K., zasadnym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Końcowo warto odnieść się do twierdzenia zawartego w zaskarżonej decyzji, że "Organ odwoławczy na marginesie nadmienił także, że jeśli hipotetycznie przyjąć, że zgodnie z orzeczeniem sądu starsze dzieci strony J. K. i M. K. byłyby pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, to w takim przypadku kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego (art. 5 ust. 2a u.p.p.)". Otóż, w okolicznościach rozpoznawanej sprawie jakiekolwiek dywagacje w kwestii wysokości świadczenia na J. czy M. K. nie są w żaden sposób uprawnione, skoro jak to bezspornie wynika z akt sprawy wnioskiem o przyznanie świadczenia objęte było jedynie trzecie dziecko skarżącego – A. K. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy rozstrzygną o przyznaniu skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego, respektując przedstawione w niniejszym uzasadnieniu oceny i wykładnię prawa.
dc