Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 181/20

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia [...] A. U. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką A. C., ur. w 1967 r. Do wniosku załączone zostało oświadczenie A. U. o rezygnacji z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Decyzją z dnia [...] Burmistrz Gminy Ż, działając na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 5, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.) - odmówił A. U. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką A. C..

Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na konieczność rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium uznało, że nierozważenie przez organ pierwszej instancji procesowych możliwości zrealizowania przez stronę dokonanego wyboru świadczenia korzystniejszego, doprowadziło do naruszenia prawa materialnego tj. art. 17 ustawy w stopniu mającym istotny wpływ na wynik podjętego rozstrzygnięcia.

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Burmistrz Gminy Ż, na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 5, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.), odmówił A. U. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką A. C.. Organ wskazał, że wnioskodawczyni jest córką osoby wymagającej opieki, nie pozostaje w zatrudnieniu i sprawuje faktyczną opiekę nad matką. Strona w dniu 24 października 2019 r. dołączyła do akt sprawy oświadczenie, w treści którego zrezygnowała z przyznanego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W związku z powyższym organ pierwszej instancji decyzjami z dnia [...] uchylił A. U. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jako przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia organ pierwszej instancji wskazał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreślił, że pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 ustawodawca nie wprowadził stosownych zapisów umożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która sprawuje opiekę nad osobą której niepełnosprawność powstała po ukończeniu 25 roku życia. Organy administracji publicznej stosując zasadę legitymizmu wyrażoną w art. 6 K.p.a działają na podstawie przepisów prawa.

W związku z tym przytoczony art. 17 ust. 1b ww. ustawy niezależnie od skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego jak również zmiennych rozstrzygnięć organów odwoławczych, czy sądów administracyjnych, które wiążą wyłącznie w danej indywidualnej sprawie, pozostaje nadal obowiązującym przepisem. Skutkiem wejścia w życie wyroku Trybunału nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia rodzinne, ani "wykreowanie" prawa do żądania świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekunów dorosłych osób, których niepełnosprawność nie powstała w okresie dzieciństwa. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. U., reprezentowana przez adwokata M. Ż. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. 1. naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie poprzez zastosowanie normy art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez uwzględnienia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13,
2. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zastosowanie normy prawnej w sposób literalny.

Wskazując na powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie A. U. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony wskazał, że matka wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną, która wymaga stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie godząc się z podjętym rozstrzygnięciem podniósł, że organ pierwszej instancji odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnił faktem, że niepełnosprawność matki powstała w innym okresie, niż wskazanym w ustawie o świadczeniach rodzinnych, a nadto wnioskodawczyni ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku dla opiekuna. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 wskazał, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności został uznany za niekonstytucyjny, co przełożyło się na ukształtowanie nowego stanu prawnego.

W obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o przyznaniu A. U. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. C. w kwocie 1583 zł miesięcznie od 1 listopada 2019 r. na czas nieokreślony. Organ wyjaśnił, że z przedstawionych w sprawie dokumentów wynika, że A. C. (osoba wymagająca opieki) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. W orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 6 maja 1995 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 sierpnia 1995 r. A. U. (osoba sprawująca opiekę) znajduje się w kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem ciąży na niej obowiązek alimentacyjny w stosunku do osoby wymagającej opieki.

Wnioskodawczyni nie pracuje zawodowo, sprawuje faktyczną opiekę nad swoją matką, w związku z czym na mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego do 31 października 2019 r. Kolejną decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji przyznał A. U. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020r. Po uwzględnieniu wniosku strony z dnia 24 października 2019 r. dotyczącego rezygnacji z przyznanego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, organ pierwszej instancji dwiema decyzjami z dnia [...] uchylił prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzje uchylające prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego wobec braku wniesienia odwołania stały się ostateczne. Na tej podstawie uznać należy, że od 1 listopada 2019 r. nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 27 ust. 5 u.ś.r. dotyczące zbiegu uprawnień A. U. do dwóch świadczeń jednocześnie tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Dalej organ wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, na który powołał się organ pierwszej instancji został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443, a ponieważ Trybunał nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji możliwości odroczenia utraty mocy art. 17 ust. 1b u.ś.r., zatem wszedł w życie z dniem ogłoszenia. W powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Trybunał podkreślił, że ustawodawca powinien w jednakowy sposób kształtować sytuację prawną osób, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, którego wiek nie pozwala na zaliczenie go do danej kategorii podmiotów. Kryterium przyznania świadczeń powinna być zaś w każdym przypadku ocena faktyczna sytuacji finansowej ich potencjalnych beneficjentów. Od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, nie jest dopuszczalne wydanie decyzji administracyjnej, na podstawie przepisu w takim jego kształcie normatywnym, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP, co oznacza, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji administracyjnej na podstawie literalnego brzmienia art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, zawarte w art. 17 ust. 1b u.ś.r. utraciło przymiot konstytucyjności i w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Odnosząc się do kwestii braku wprowadzenia przez ustawodawcę odpowiednich uregulowań wynikających z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego Kolegium wskazało, że wykonywanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego, w tym wyroków zakresowych jest obowiązkiem wszystkich organów władzy publicznej, a nie tylko ustawodawcy, dlatego argumenty organu pierwszej instancji wskazujące na brak dokonania przez ustawodawcę stosownych zmian w treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mogą stanowić podstawy wydanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Jeśli ustawodawca nie realizuje obowiązku wynikającego z treści uzasadnienia Trybunału Konstytucyjnego, to ciężar wykonania orzeczenia Trybunału przenosi się na sądy i inne organy stosujące prawo. Kolegium stwierdziło, uwzględniając przedstawiony stan faktyczny niniejszej sprawy, cytowany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz linię orzeczniczą sądów administracyjnych, że zasadne jest uznanie, iż data powstania niepełnosprawności A. C. nie stanowi przeszkody w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż art. 17 ust. 1b u.ś.r., na którym organ pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie utracił przymiot konstytucyjności.

Jednocześnie wnioskodawczyni spełnia pozostałe przesłanki wynikające z art. 17 u.ś.r., w tym w szczególności związane z rezygnacją z zatrudnienia oraz sprawowaniem faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną, jak również nie występują wobec niej negatywne przesłanki określone w art. 17 ust. 5 u.ś.r. Jak stanowi art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. A. U. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła w dniu [...], niemniej jednak do 31 października 2019 r. była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Biorąc powyższe pod uwagę świadczenie pielęgnacyjnego należało ustalić od 1 listopada 2019 r. Termin końcowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 24 ust. 4 u.ś.r. w myśl którego prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. Orzeczenie o niepełnosprawności A. C. zostało wydane na stałe, wobec czego świadczenie przysługuje na czas nieokreślony. W tym stanie rzeczy, ponieważ Kolegium w postępowaniu odwoławczym nie miało wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, a jedynie stwierdziło błędną interpretację art. 17 ust. 1b u.ś.r., dlatego w swojej decyzji zastosowało instytucję reformacji i orzekł co do istoty sprawy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła A. U., reprezentowana przez adwokata M. Ż. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt l lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,
2. 2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędna wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba ta ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

Mając powyższe na uwadze strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w zakresie daty początkowej poprzez przyznanie A. U. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2019 r. ewentualne przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Rozszerzając podniesione zarzuty pełnomocnik skarżącej wskazał, że zgodnie z dyspozycją określoną w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego był dokonany już w dniu złożenia wniosku do organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że funkcjonowanie w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia 31 października 2019 r. ostatecznej decyzji ustalającej na rzecz skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką uniemożliwiło Kolegium przyznanie świadczenia z datą wsteczną od dnia złożenia wniosku. Wprawdzie organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] uchylił decyzje z dnia [...] przyznającą A. U. specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., niemniej jednak nastąpiło to już po upływie okresu zasiłkowego na jaki zostało przyznane i wypłacone świadczenie.

Nadto z uzasadnienia tej decyzji wynika, że podjęta została ona na wniosek strony z dnia 24 października 2019 r., a nie na wniosek z dnia [...] Wobec tak sformułowanego rozstrzygnięcia Kolegium uznało, że uchylenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie miało skutku z datą od 1 lipca 2019 r., a tylko taka sytuacja prawna dawałaby Kolegium możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia przez skarżącą wniosku. Obowiązujące przepisy nie pozwalają na powstanie takiej sytuacji faktycznej, w której strona będzie jednocześnie (w tym samym okresie) adresatem dwóch decyzji przyznających uprawnienie do dwóch różnych świadczeń, a których równoczesne pobieranie jest wykluczone na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. Kolegium w poprzedniej decyzji wskazało, że decyzję w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz decyzję w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego organ pierwszej instancji powinien podjąć jednocześnie (tego samego dnia) po to aby strona, w przypadku niekorzystnego rozstrzygnięcia miała zagwarantowane prawo do złożenia środka zaskarżenia od obydwu decyzji jednocześnie.

Skoro A. U., działając za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, nie skorzystała z procesowej możliwości wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] uchylającej decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy, której sposób rozstrzygnięcia w efekcie uniemożliwił przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2019 r., tym samym decyzja ta nie mogła podlegać weryfikacji Kolegium w trakcie postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c);

1. 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach;
2. 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach. Z unormowań tych wynika, że sąd administracyjny pozbawiony jest prawa do dokonywania ustaleń faktycznych stanowiących podstawy rozstrzygnięcia administracyjnego, a przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena z punktu widzenia zgodności z prawem procesu stosowania norm prawa w określonej sytuacji faktycznej. Przy uwzględnieniu przepisu art. 134 p.p.s.a. zakreślającego granice orzekania (brak związania granicami skargi), sąd administracyjny winien poddać więc ocenie czy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, czy został zebrany i oceniony prawidłowo, a także czy do ustalonego w taki sposób stanu faktycznego organy dokonały poprawnej subsumcji przepisów prawa materialnego. W przypadku ustalenia, że naruszenia w tym zakresie nie wystąpiły, sąd jest uprawniony do oddalenia skargi (art. 151 p.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie skarżąca A. U. kwestionuje decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wydaną w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Decyzja ta została wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium, uznając, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia uchyliło odmowną decyzję organu I instancji i orzekło o przyznaniu skarżącej wnioskowanego świadczenia od 1 listopada 2019 r. na czas nieokreślony. Skarżąca kwestionuje natomiast okres, na jaki przyznano jej świadczenie, podnosząc, że świadczenie powinno być jej przyznane począwszy od miesiąca, w którym złożyła wniosek o przyznanie świadczenia tj. od 1 lipca 2019 r.

Za bezsporne i nie budzące wątpliwości pod kątem przepisów prawa uznać należy w niniejszej sprawie, że skarżąca w istocie spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem pozostaje fakt, że A. C., matka skarżącej, w związku z opieką nad którą ubiega się ona o świadczenie, legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. d) u.ś.r.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką ze względu na fakt, iż niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia. Natomiast w postępowaniu drugoinstancyjnym, Kolegium uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. wskazało, że rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się ze zbadaniem, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. W tym miejscu podzielić należy stanowisko Kolegium, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała powyżej kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiających uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjnego.

Wobec tego, jak zresztą podkreśla się w orzecznictwie sądowym, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Słusznie zatem uznało Kolegium, że data powstania niepełnosprawności A. C. nie stanowi przeszkody w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Bezsporne jest także w sprawie, że skarżąca spełnia pozostałe przesłanki wynikające z art. 17 u.ś.r., w tym w szczególności związane z rezygnacją z zatrudnienia oraz sprawowaniem faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną, jak również nie występują wobec niej negatywne przesłanki określone w art. 17 ust. 5 u.ś.r..

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do okresu na jaki przyznano skarżącej omawiane świadczenie. Kolegium uznało bowiem, że skarżącej przysługuje wnioskowane świadczenie od dnia 1 listopada 2019 r., bowiem do 31 października 2019 r. była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego, przy czym równoczesne pobieranie świadczenia jest wykluczone na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy.

Powyższego stanowiska nie można jednak w pełni podzielić. Jak słusznie zauważyło Kolegium, organ I instancji decyzją z dnia [...] uchylił decyzję z dnia [...] przyznającą A. U. specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany na okres 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. Co prawda w uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że decyzja ta została podjęta na wniosek strony z dnia 24 października 2019 r., to jednak z materiału zgromadzonego w sprawie wprost wynika, że wniosek ten dotyczył zasiłku przyznanego na kolejny okres świadczeniowy tj. na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. (decyzja Burmistrza Gminy Ż z dnia [...]). Ze specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją Burmistrza Gminy Ż z dnia [...] na okres 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. skarżąca, jak zresztą słusznie podnosi w skardze do Sądu, zrezygnowała wraz ze złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tj. w dniu 12 lipca 2019 r. (k. 21 akt administracyjnych).

W przedmiotowej sprawie organ I instancji popełnił błąd w powołaniu w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] daty oświadczenia strony o rezygnacji z pobierania przyznanego świadczenia, bowiem akta sprawy niezbicie dowodzą, że skarżąca zrezygnowała z przyznanego świadczenia wraz z ubieganiem się o świadczenie pielęgnacyjne. Powyższa okoliczność świadczy o naruszeniu przez organ II instancji art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Warto też zaznaczyć, że uchylając decyzję z dnia [...] przyznającą A. U. specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany na okres 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. organ I instancji nie wskazał z jakim dniem uchyla powołaną decyzję.

W tym miejscu wskazać należy, że sądy administracyjne w odniesieniu do powstałego w sprawie zbiegu prawa do świadczeń opiekuńczych zwracają uwagę na różne rozwiązania proceduralne, włącznie z rozważeniem jednoczesnego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. To ostatnie rozwiązanie zasadza się na przyjęciu, że kwestia przedmiotowego wyboru, a tym samym i rezygnacji opiekuna ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość odpowiedniego załatwienia rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego nawet w decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1676/18). Sądy podkreślają jednak przede wszystkim, że to po stronie organu leży podjęcie takich działań, aby osoba uprawniona do dwóch różnych świadczeń (zbieg uprawnień) nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z tych świadczeń.

W przedmiotowej sprawie, na skutek naruszenia przez organ II instancji powołanych przepisów prawa procesowego, mimo jednoczesnej ze złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, strona de facto została pozbawiona możliwości wyboru świadczenia w okresie 1 lipca 2019 r. do 31 października 2019 r. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy i wymagało wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Decyzja organu I instancji wymagała uchylenia z uwagi na naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Na skutek powyższego organ I instancji doszedł do błędnego wniosku, że skarżącej nie przysługuje wnioskowane świadczenie z uwagi na fakt, że u osoby, nad którą skarżąca sprawuje opiekę, niepełnosprawność powstała po ukończeniu 25 roku życia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015, poz. 1800) Sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w postaci wynagrodzenia pełnomocnika.

MR

1. - ---------------------- 11