Uzasadnienie
II SA/Łd 1978/03
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. oddalił wniesione przez Z. A. i K. A. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zmierzającej do wykonania nałożonego na Z. A. obowiązku rozbiórki ganku dobudowanego do budynku mieszkalnego przy ul. A 42 w P.. Wyżej wymieniony obowiązek nałożony został prawomocną decyzją z dnia [...] Prezydenta Miasta P., a określony w tytule wykonawczym, wystawionym w dniu [...] przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru budowlanego I instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), a zatem brak jest podstaw do uznania zarzutów za uzasadnione.
Na postanowienie z dnia [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. zażalenia wnieśli K. i Z. A..
Autorka zażalenia wskazała, iż budowa ganku niezgodnie z przepisami spowodowana była ważnymi względami. Miała bowiem na celu ułatwienie w poruszaniu się niepełnosprawnemu synowi. Ponadto, zgodnie z nowym brzmieniem art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, istnieje możliwość legalizacji budowy ganku. W związku z tym inwestorzy wystąpili do organu nadzoru budowlanego o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją nakazującą rozbiórkę. Zdaniem wnoszących zażalenie, do czasu rozpatrzenia ww. wniosku, prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne.
Postanowieniem z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. umorzył postępowanie zażaleniowe z wniosku K. A. Organ odwoławczy uznał, iż w postępowaniu egzekucyjnym należy odrzucić dopuszczalność stosowania art. 28 k.p.a., zawierającego pojęcie strony postępowania administracyjnego. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie kształtuje sytuacji procesowej uczestników w jednolity sposób. Zakres uprawnień wierzyciela i zobowiązanego różni się. Również obowiązki i uprawnienia osób trzecich uzależnione zostały od konkretnej sytuacji.
Organ nadzoru budowlanego II instancji stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie stronami są wyłącznie wierzyciel i zobowiązany do wykonania nałożonego obowiązku – Z. A. K. A. nie jest stroną tego postępowania. W konsekwencji nie przysługuje jej prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. Na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła K. A., wnosząc o jego uchylenie.
Autorka skargi stwierdziła, iż zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei stosownie do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Wobec faktu, iż kwestia rozbiórki ganku dotyczy budynku mieszkalnego, w którym jest zameldowana i w którym mieszka, posiada legitymację do złożenia zażalenia.
Ponadto skarżąca podniosła, iż pozostaje z mężem we wspólności ustawowej, a rozbiórka pociągnie za sobą koszty, które będą pochodzić z majątku wspólnego.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., przytaczając argumenty podnoszone już w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna o tyle, że skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
O ile chodzi o postępowanie egzekucyjne w administracji, to krąg podmiotów, którym w tym postępowaniu przysługuje przymiot strony, jest znacznie zawężony w stosunku do postępowania merytorycznego, to jest rozstrzygającego sprawę co do istoty. Wynika to wyraźnie z art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), zgodnie z którym uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - właściwy do orzekania organ I instancji. Drugą, obok wierzyciela, stroną postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany. Stąd art. 6 § 1 omawianej ustawy statuuje zasadę, iż w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wyłącznie wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
Także wszczęcie egzekucji administracyjnej może nastąpić wyłącznie na wniosek wierzyciela, a jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 1 i 4).
Poza wierzycielem i zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym, w ograniczonym zakresie, mogą uczestniczyć także inne podmioty, o ile wynika to wyraźnie z przepisów ustawy, to jest ten, kto nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną (art. 38 i nast. ustawy – przewidziana tam możliwość zgłoszenia żądania wyłączenia spod egzekucji).
Tak określony krąg uczestników postępowania egzekucyjnego w administracji wyklucza dopuszczalność formalnoprawnej ingerencji w tok tego postępowania innych podmiotów spoza tego kręgu. Z powyższych przyczyn K. A. nie może wywodzić swego przymiotu strony z przepisu art. 28 k.p.a. Przepis ten wprawdzie przewiduje przyznanie statusu strony każdej osobie, której interesu prawnego dotyczy postępowanie, ale dotyczy to postępowania administracyjnego. Postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym, wobec czego skarżąca nie może domagać się dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu, wskazując na interes prawny, który jest instytucją procedury administracyjnej. Zważyć też należy, że wynikająca z treści art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji możliwość odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. winna być rozumiana w ten sposób, że przepisy te stosuje się bądź wprost, bądź z modyfikacjami, bądź też przepisów tych nie stosuje się wcale.
Skoro jednak organ I instancji błędnie uznał K. A. za stronę postępowania, jako że postanowieniem z dnia [...] "oddalił zarzuty Państwa K. i Z. A.", pouczył ich o możliwości wniesienia zażalenia do organu II instancji, to nie do zaakceptowania jest twierdzenie zawarte w motywach postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] "o umorzeniu postępowania zażaleniowego z wniosku Pani K. A.", iż skarżąca nie była uprawniona do wniesienia zażalenia z uwagi na brak przymiotu strony.
W ocenie sądu, postanowienie organu I instancji w części, w której merytorycznie rozpatrzone zostały zarzuty K. A., również narusza prawo. Wynika to z tego, że z przyczyn omówionych na wstępie niniejszych rozważań, skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego. Ta okoliczność uzasadniała podjęcie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a., treścią którego to rozstrzygnięcia postanowienie PINB dla Miasta P. z dnia [...], w części dotyczącej skarżącej, winno zostać uchylone, a postępowanie pierwszej instancji umorzone.
Z powyższych względów, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.
Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonego postanowienia bezprzedmiotowe było wydawanie przez sąd rozstrzygnięcia w trybie art. 152 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.