Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania D. D., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta R. z [...] r. nr [...].
Jak wynika z akt sprawy organ pierwszej instancji decyzją z [...]r., po rozpatrzeniu wniosku z 30 grudnia 2019 r., odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku od 18 lat do ukończenia 25 roku życia na D. D. na okres świadczeniowy 2019/2020. Z poczynionych przez organ ustaleń wynika, że w 2018 r. ogółem rodzina D. D. uzyskała dochód w łącznej kwocie 58.986,16 zł. Wyliczając wysokość dochodu poszczególnych członków rodziny i uwzględniając dochód uzyskany i dochód utracony organ wskazał, że miesięczny dochód rodziny wyniósł 5.322,02 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 1.064,40 zł. Zatem dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 800,00 zł uprawniające do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W odwołaniu od decyzji D. D. wniósł o jej uchylenie. Zdaniem odwołującego organ pierwszej instancji błędnie obliczył dochód jego rodziny. Dochód jego rodziny zwiększył się na skutek podjęcia zatrudnienia przez R. M. (ojca jego przyrodniego brata J. M.) o dochód za miesiąc maj 2019 r., który wyniósł 2.019,06 zł. Odwołujący powołując się na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że organ wyliczając przeciętny miesięczny dochód jego rodziny pominął regułę wynikającą z art. 5 ust.4-4b ustawy o świadczeniach rodzinnych i zastosował zasadę obliczenia, sumując przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie uzyskany w roku kalendarzowym 2018 z dochodem uzyskanym w roku 2019 przez R. M. za pełny miesiąc tj. 2.019,06 zł. Jego zdaniem zasada wynikająca z art. 3 pkt 2a ww. ustawy powinna mieć również zastosowanie w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ustawy, a mianowicie dochód uzyskany przez R. M. w roku 2019 w kwocie 2.019,06 zł powinien być doliczony do dochodu za 2018 r. a następnie suma tych dochodów podzielona przez 12 miesięcy i liczbę członków rodziny.
Nadto, zdaniem odwołującego, organ błędnie ustalił skład jego rodziny, zaliczając do niej ojca J. M. – R. M., mimo że nie jest to jego biologiczny ojciec, z którym nawet nie zamieszkuje i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Dla strony niezrozumiała jest interpretacja art. 2 pkt 12 ustawy.
Wskazaną na wstępie decyzją z 11 marca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 – w skrócie "k.p.a.") w związku z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2019 r., poz. 670 z późn.zm. - dalej w skrócie "ustawa"), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W jej uzasadnieniu Kolegium przywołało brzmienie art. 9 ust. 1, 1a i 2, art. 2 pkt 11, 2, 4, 5, 5a, art. 9 ust. 3, ust. 4, ust. 4a i 4b, art. 2 pkt 17 i 18 ustawy, art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 z późn.zm. - w skrócie "u.ś.r."), a następnie stwierdziło, że w aktualnie obowiązującym okresie świadczeniowym obejmującym okres od dnia 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r., prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na podstawie dochodu z 2018 roku (z uwzględnieniem dochodu utraconego i uzyskanego).
Zdaniem organu odwoławczego z przedstawionych w sprawie dokumentów wynika, że D. D. 30 grudnia 2019 r. złożył w MOPS w R. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2019/2020. We wniosku wskazał, że w skład jego rodziny wchodzi: wnioskodawca, jego matka A. P., R. M. partner matki, P. D. siostra i J. M. brat. Do wniosku załączył oświadczenie z 30 grudnia 2019 r., zgodnie z którym jego sytuacja dochodowa nie uległa zmianie i prosi o dołączenie do akt jego sprawy dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy jego siostry P. D.. Oświadczenie złożono pod odpowiedzialnością karną za złożenie fałszywego oświadczenia. Na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 21 lipca 2015 r. sygn. akt XII Ca 153/15 D. D. jest uprawniony do alimentów od swojego ojca M. D. w wysokości po 400 zł miesięcznie. Przeciwko ojcu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i z załączonego do akt sprawy zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. z 13 stycznia 2020 r. znak: [...] wynika, że prowadzona egzekucja świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej, tj. D. D., okazała się bezskuteczna w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy.
W ocenie Kolegium istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi interpretacja pojęcia rodziny oraz kwestia doliczenia przez organ pierwszej instancji do dochodu rodziny odwołującego się z 2018 r., dochodu uzyskanego przez R. M. w maju 2019 r. za pełny przepracowany miesiąc. W ocenie strony dochód ten powinien być doliczony do dochodu za 2018 r., a następnie suma tych dochodów podzielona przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny.
Wobec powyższego organ przytoczył regulację art. 2 pkt 12 ustawy i stwierdził, że ustawodawca określił krąg osób tworzących rodzinę. Z treści tego przepisu nie wynika, aby zaliczenie do członków rodziny obwarowane było dodatkowymi warunkami. Istotne jest, czy dana osoba zalicza się do kręgu osób wymienionych w tym przepisie. Zatem bez znaczenia dla potrzeb ustalenia uprawnienia do otrzymywania świadczenia alimentacyjnego jest pozostawanie z osobą uprawnioną do świadczeń we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też w bliskich relacjach. Znaczenie i zakres pojęcia "rodziny" pozostaje bowiem, na potrzeby spraw dotyczących świadczeń alimentacyjnych w oderwaniu od rozumienia języka potocznego lub prawnego (definicji przyjętych w innych aktach prawnych). Przyjęta definicja nie bazuje wyłącznie na kryteriach pokrewieństwa. Odpowiednie uwzględnianie wymienionych w art. 2 pkt 12 ustawy osób w składzie rodziny skutkuje tym, że podlegają oni zaliczeniu do tego kręgu, o ile w konkretnej sytuacji istnieją.
Takie też stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny, bez znaczenia w rozumieniu przytoczonej regulacji jest fakt wspólnego gospodarowania. Ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia bowiem jedynie ściśle określony stan prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku rodziny w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących na przykład wspólnego gospodarowania. Zatem ustalanie tych faktów w postępowaniu administracyjnym jest bez znaczenia.
Kolegium analizując stan faktyczny sprawy w aspekcie art. 2 pkt 12 ustawy wskazało, że w skład rodziny D. D. wchodzą: wnioskodawca, jego matka A. P., partner matki R. M., z którym wychowuje wspólne dziecko J. M., J. M. - brat wnioskodawcy, P. D. - siostra wnioskodawcy. W roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy 2019/2020, tj. w roku 2018, D. D. osiągnął dochód niepodlegający opodatkowaniu z tytułu alimentów od komornika sądowego w wysokości 2.260,90 zł. P. D. - siostra wnioskodawcy uzyskała dochód niepodlegający opodatkowaniu z tytułu stypendium o charakterze socjalnym w wysokości 6.415,00 zł, alimenty od komornika sądowego w wysokości 1.855,30 zł, natomiast dochód opodatkowany z tytułu zatrudnienia w firmie A Sp. z o. o. jest dochodem w całości utraconym. A. P. - matka wnioskodawcy osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu z tytułu zatrudnienia w B w wysokości 25.659,63 zł netto [33.786,25 zł - 2.665,35 zł (składka na ubezpieczenie zdrowotne) - 4.705,27 zł (składka na ubezpieczenie społeczne) - 756,00 zł (podatek)], dochód z tytułu zatrudnienia w firmie A Sp. z o. o. jest dochodem w całości utraconym.
Osiągnęła również dochód niepodlegający opodatkowaniu w wysokości 1.112,04 zł z tzw. ulgi na dziecko. Dochód R. M. - partnera matki z 2018 r. podlegający opodatkowaniu z tytułu zatrudnienia w firmie C Sp. z o.o. jest dochodem w całości utraconym. Po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy sytuacja zawodowa, a co za tym idzie dochodowa R. M. uległa zmianie, bowiem podjął zatrudnienie w D w R. na okres od 04.04.2019 r. do 31.05.2020 r. Zatem doszło do zdarzenia powodującego uzyskanie dochodu (tj. uzyskanie zatrudnienia). Powyższa okoliczność determinuje konieczność skorzystania przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny D. D. z regulacji zawartej w art. 9 ust. 4a ustawy. W tej sprawie, zdarzenie, z jakim ustawodawca wiąże tzw. "uzyskanie dochodu" nastąpiło w kwietniu 2019 r. Literalnie odczytując ww. przepis miesięczny dochód rodziny z roku bazowego (2018) należy powiększyć o dochód z miesiąca maja 2019 r. tj. o kwotę 2.019,06 zł. (zaświadczenie z dnia 14.11.2019 r.).
Zestawienie treści art. 9 ust. 4a ustawy z ustawowymi definicjami pojęć "dochód rodziny" i "dochód członka rodziny" prowadzi do wniosku, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie.
Jak wskazało następnie Kolegium prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uwarunkowane jest spełnieniem kryterium dochodowego wynoszącego 800,00 zł. Stosownie do przedłożonych w sprawie dokumentów na dzień ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego przeciętny miesięczny dochód rodziny D. D. uwzględniając dochód utracony z 2018 r. i doliczając dochód uzyskany w maju 2019 r. wynosi 5.322,02 zł [(2.260,90 zł: 12 miesięcy) + (6.415,00 zł: 12 miesięcy) + (1.855,30 zł: 12 miesięcy) + (25.659,63: 11 miesięcy) + (1112,04 zł: 12 miesięcy) + 2 019,06 zł], co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi 1.064,41 zł, a zatem przekracza ustawowe kryterium wynoszące 800 zł, wynikające z art. 5 ust. 2 ustawy.
Wobec powyższego Kolegium uznało, że D. D. nie ma prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tak też orzekł organ pierwszej instancji odmawiając przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2019/2020 na osobę uprawnioną D. D., a decyzja znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i obowiązującym stanie prawnym. Powyższe uzasadniało, w ocenie organu odwoławczego, utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D. D. wniósł o zmianę lub uchylenie wydanych w sprawie decyzji oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, powtarzając zarzuty i argumentację podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 5 czerwca 2020 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.
W związku z zarządzeniem p.o. Przewodniczącego Wydziału II z 29 października 2020 r., organ pismem z 12 listopada 2020 r. wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Pismem z 14 listopada 2020 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie wniósł o uwzględnienie skargi w całości i zmianę decyzji poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia w formie świadczenia alimentacyjnego oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu według norm przepisanych, oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części.
Pełnomocnik podzielił argumentację wskazaną przez skarżącego. Jego zdaniem w sprawie nieprawidłowo zastosowano art. 2 pkt 12 ustawy. Argumentacja organu jakoby ustawa nie pozwalała na weryfikację stanu faktycznego pod daną normę prawną i nakazywała sytuację traktować tylko formalnie, nie zasługuje na akceptację. Ponadto do dochodu za 2018 r. nieprawidłowo doliczone zostało wynagrodzenie R. M. uzyskane w roku 2019, co też w sposób nieuprawniony zwiększyło uzyskiwany dochód za 2018 r., w szczególności, że został on osiągnięty w maju 2019 r.,a więc nie dotyczył nawet pracy wykonywanej w 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga podlegała oddaleniu.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn.zm. - w skrócie "p.p.s.a."), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy.
Według art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie), jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta R. stwierdził, że odpowiadają one przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest jakichkolwiek podstaw do usunięcia ich z obrotu prawnego, jak oczekuje tego skarżący.
W rozpatrywanej sprawie istota sporu, do której organ drugiej instancji prawidłowo ustosunkował się w motywach zaskarżonej decyzji dotyczy interpretacji pojęcia "rodzina" zdefiniowanego w art. 2 pkt 12 ustawy oraz prawidłowości obliczenia dochodu rodziny a konkretnie uwzględnienia w dochodzie zgodnie z zasadą określoną w art. 9 ust. 4a ustawy, dochodu uzyskanego przez partnera matki R. M., co w rezultacie doprowadziło do ustalenia, że dochód przekracza ustawowe kryterium, uprawniające do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Odnosząc się do tak zarysowanych kwestii spornych wyjaśnić w pierwszym rzędzie trzeba, że problematyka przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uregulowana została w przepisach ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2019 r., poz. 670 z późn.zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 12 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o "rodzinie" oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2017 r. poz. 2092 oraz z 2019 r. poz. 1818), a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się: – dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego; – dziecka pozostającego w związku małżeńskim; – rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz.
W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w art. 2 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawodawca zawarł krąg osób tworzących rodzinę. Z treści tego przepisu nie wynika, aby zaliczenie do członków rodziny obwarowane było dodatkowymi warunkami. Istotne jest czy dana osoba zalicza się do kręgu osób wymienionych w tym przepisie. Zatem bez znaczenia dla potrzeb ustalenia uprawnienia do otrzymywania świadczenia alimentacyjnego jest pozostawanie z osobą uprawnioną do świadczeń we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też w bliskich relacjach. Znaczenie i zakres pojęcia "rodziny" pozostaje bowiem, na potrzeby spraw dotyczących świadczeń alimentacyjnych w oderwaniu od rozumienia języka potocznego lub prawnego (definicji przyjętych w innych aktach prawnych). Z uwagi na to, iż definicja rodziny na potrzeby spraw dotyczących świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie bazuje wyłącznie na kryteriach pokrewieństwa, czy obowiązku alimentacyjnego zatem małżonek rodzica osoby uprawnionej jest zaliczony do rodziny w myśl art. 2 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Bez znaczenia pozostaje brak prowadzenia wspólnego gospodarstwa z osobą uprawnioną do świadczeń, czy wzajemne relacje między tymi osobami. Celem niniejszej regulacji było bowiem uwzględnienie przy udzielaniu pomocy przez Państwo osobom uprawnionym do alimentów sytuacji finansowej osób zobowiązanych do takiej alimentacji nie zaś wykreowanie grupy osób cechującej się bliskością i wspólnotą (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 18 maja 2020 r. I OSK 779/19, 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2228/14, 18 października 2017 r., sygn. akt I OSK 715/17, 23 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2430/16 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl)
Wobec powyższego organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że w skład rodziny skarżącego wchodzą następujące osoby: wnioskodawca – D. D., jego matka A. P., partner matki R. M., z którym wychowuje wspólne dziecko J. M.; J. M. – przyrodni brat skarżącego, P. D. - rodzona siostra skarżącego.
Przystępując następnie do oceny, czy organy trafnie odmówiły skarżącemu przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wskazać trzeba, że po myśli art. 9 ust. 2 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 800 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 4 i 5 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie i dochodzie rodziny oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych.
Natomiast według art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018, poz. 2220 z późn.zm. - dalej w skrócie "u.ś.r.") ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza, to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. póz. 1509, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne, wymienione w ustawie, dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Według art. 2 pkt 5a ustawy dochód członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4b. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 9 ust. 3 ustawy). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 ust. 4 ustawy). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 ust. 4a ustawy).
Przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy, lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 9 ust. 4b ustawy). Przypadki utraty i uzyskania dochodu zdefiniowane zostały w art. 2 pkt 17 i pkt 18 ustawy.
Zestawienie treści art. 9 ust. 4a ustawy z ustawowymi definicjami pojęć "dochód rodziny" i "dochód członka rodziny" uzasadnia konkluzję, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tak jak to miało miejsce w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie. Innymi słowy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy dochód obejmujący kwotę miesięcznego dochodu następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. dochodu członka rodziny (vide: wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 3/16 – dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc poczynione wyżej rozważania na grunt sprawy niniejszej wyjaśnić trzeba, że z uwagi na złożenie przez skarżącego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r., kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miał dochód rodziny osiągnięty w roku 2018, z uwzględnieniem dochodu utraconego i uzyskanego. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego w roku 2018, D. D. osiągnął dochód niepodlegający opodatkowaniu z tytułu alimentów od komornika sądowego w wysokości 2.260,90 zł. P. D. - siostra skarżącego uzyskała dochód niepodlegający opodatkowaniu z tytułu stypendium o charakterze socjalnym w wysokości 6.415,00 zł, alimenty od komornika sądowego w wysokości 1.855,30 zł, natomiast dochód opodatkowany z tytułu zatrudnienia w firmie A Sp. z o. o. jest dochodem w całości utraconym. A. P. - matka wnioskodawcy osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu z tytułu zatrudnienia w B w wysokości 25.659,63 zł netto [33.786,25 zł - 2.665,35 zł (składka na ubezpieczenie zdrowotne) - 4.705,27 zł (składka na ubezpieczenie społeczne) - 756,00 zł (podatek)], dochód z tytułu zatrudnienia w firmie A Sp. z o. o. jest dochodem w całości utraconym.
Osiągnęła również dochód niepodlegający opodatkowaniu w wysokości 1.112,04 zł z tzw. ulgi na dziecko. Dochód R. M. - partnera matki z 2018 r. podlegający opodatkowaniu z tytułu zatrudnienia w firmie C Sp. z o.o. jest dochodem w całości utraconym. Po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy sytuacja zawodowa, a co za tym idzie dochodowa R. M. uległa zmianie, bowiem podjął on zatrudnienie w D w R. na okres od 04.04.2019 r. do 31.05.2020 r. Jak prawidłowo oceniły organy orzekające w sprawie doszło do zdarzenia powodującego uzyskanie dochodu (tj. uzyskanie zatrudnienia). Powyższa okoliczność determinowała zastosowanie art. 9 ust. 4a ustawy do ustalenia wysokości dochodu rodziny D. D.. W tej sprawie zdarzenie, z jakim ustawodawca wiąże tzw. "uzyskanie dochodu" nastąpiło w kwietniu 2019 r. Literalnie odczytując ww. przepis miesięczny dochód rodziny z roku bazowego (2018) należy powiększyć o dochód z miesiąca maja 2019 r. tj. o kwotę 2.019,06 zł. (zaświadczenie z 14.11.2019 r.).
A zatem dochód rodziny D. D. uwzględniając dochód utracony z 2018 r. i doliczając dochód uzyskany w maju 2019 r. wynosi 5.322,02 zł [(2.260,90 zł: 12 miesięcy) + (6.415,00 zł: 12 miesięcy) + (1.855,30 zł: 12 miesięcy) + (25.659,63: 11 miesięcy) + (1112,04 zł: 12 miesięcy) + 2 019,06 zł], co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi 1.064,41 zł. Tym samym przekracza on ustawowe kryterium wynoszące 800 zł, wynikające z art. 9 ust. 2 ustawy.
Skoro więc dochód rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę przekracza ustawowe kryterium dochodowe, organy obu instancji, prawidłowo orzekły o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Lektura akt administracyjnych dowodzi, że w sprawie prawidłowo ustalony został stan faktyczny i prawny. W sposób nie budzący wątpliwości określono zarówno skład osobowy rodziny skarżącego jak i wysokość dochodu rodziny doliczając do niego dochód R. M. za miesiąc maj 2019 r. w wysokości 2.019,06 zł. Prawidłowość obliczeń nie budzi żadnych wątpliwości. Niezasadny jest wobec tego zarzut nieprawidłowego zastosowania art. 2 pkt 12 ustawy. Analiza akt sprawy dowodzi, że organy obu instancji przy wydaniu kontrolowanych decyzji prawidłowo odkodowały znaczenie norm prawa materialnego, który następnie zastosowały do niewadliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy. Przeprowadzone przezeń postępowanie wyjaśniające odpowiada podstawowym regułom postępowania administracyjnego, uregulowanym w art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. W motywach kontrolowanej decyzji Kolegium zgodnie z przesłankami art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśniło okoliczności natury faktycznej i prawnej, które przesądziły o jej wydaniu. Sam fakt, że wydana decyzja nie odpowiada zapatrywaniom skarżącego, nie świadczy automatycznie o jej sprzeczności z przepisami obowiązującego prawa.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu przez pełnomocnika będącego adwokatem orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku mając na względzie regulację art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 18).
B.A.