Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 2, art. 3, art. 4, art. 7, art. 8, art. 17, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.), Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działający z upoważnienia Wójta Gminy B., odmówił przyznania A. T. zasiłku celowego na zakup opału oraz specjalnego zasiłku celowego na zakup opału, z uwagi na dochód jego rodziny znacznie przekraczający ustawowe kryterium.
W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia wskazano, iż na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego skarżący i jego żona są osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym, oboje zamieszkują w domu jednorodzinnym przystosowanym do potrzeb osób niepełnosprawnych. Organ pierwszej instancji ustalił, że A. T. otrzymuje emeryturę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 1 705,23 złotych miesięcznie, natomiast jego małżonka, Z. T. – emeryturę w wysokości 697,86 złotych oraz zasiłek pielęgnacyjny wynoszący 153 złote. Dalej Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., po zacytowaniu treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, stwierdził, iż wydatki na leki oraz zaciągnięte w bankach i u osób prywatnych pożyczki nie pomniejszają dochodu rodziny skarżącego w rozumieniu powyższego przepisu, a dochód ten przekracza, określone w ustawie kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, na podstawie którego, stosownie do art. 39 ustawy, przyznawany jest zasiłek celowy.
Odnośnie specjalnego zasiłku celowego organ ustalił, że na podstawie przedłożonych dochodów i przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, nie zachodzą szczególne przypadki, uzasadniające, przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na zakup opału, stosownie do treści art. 41 ustawy o pomocy społecznej.
Od tej decyzji A. T. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., kwestionując ustalenia wywiadów środowiskowych, przeprowadzonych w miejscu jego zamieszkania przez pracowników socjalnych. Wskazał na trudną sytuację materialną i zdrowotną rodziny oraz konieczność wymiany urządzenia grzewczego w jego domu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w następstwie rozpoznania wniesionego odwołania, doszło do wniosku, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie. Organ wskazał, że A. T. nie kwalifikuje się do udzielenia mu pomocy społecznej, o której mowa w art. 39 powołanej ustawy, ze względu na to, że dochód w jego rodzinie przekracza ustawowe kryterium dochodowe, tj. 351 złotych na osobę, czego skarżący w swoim odwołaniu nie kwestionuje. Kolegium podzieliło także stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego, podnosząc, że art. 41 ustawy wskazanej jednoznacznie przesądza o wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego, który może być przyznany tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. O możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której dana osoba, czy rodzina się znalazły. Zdaniem organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie nie zaistniał szczególny przypadek, uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup opału.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. T. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w kwestii odmowy przyznania zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. Wskazał również, że osobom niepełnosprawnym, do zapewnienia codziennych potrzeb życiowych i sanitarnych, niezbędna jest ciepła woda, zaś dla jej odpowiedniego ogrzania konieczny jest zakup węgla.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym, zgodnie z treścią art. 145 § 1 punkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Materialną podstawę prawną przyznawania zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm).
Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 wskazanej ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu
Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie zostało ustalone w wysokości nieprzekraczającej 351 złotych.
Dochodem, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z art. 8 ust. 3 jest suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Z materiału dowodowego, znajdującego się w załączonych aktach administracyjnych, wynika, że dochód rodziny skarżącego uzyskany w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie przedmiotowych świadczeń wyniósł 2 556, 09 złotych, zatem dochód na osobę w rodzinie A. T. –1278, 04 złotych w sposób znaczny przekracza ustawowe kryterium dochodowe, wobec tego zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, nie mógł zostać przyznany. Tym samym stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji należy w pełni zaakceptować.
Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
W rozpoznawanej sprawie Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., że sytuacja rodziny skarżącego, nie była szczególnie uzasadnionym przypadkiem, w rozumieniu powyższego przepisu, który wymagałby uruchomienia pomocy celowej na zakup opału. Niewątpliwie sytuacja zdrowotna skarżącego i jego małżonki powoduje uszczuplenie budżetu domowego, jednak nie na tyle, by nie pozwalało ono na zakup opału we własnym zakresie. Z załączonego do akt administracyjnych kwestionariusza wywiadu środowiskowego wynika, że dochód rodziny skarżącego, jak już wspomniano wynosi 2556, 09 złotych, czego skarżący nie kwestionuje. Stałe miesięczne wydatki rodziny, wskazane przez A. T., to 775 złotych, w tym około 300 złotych na zakup węgla, w okresie grzewczym, wynoszącym, zdaniem skarżącego 7 miesięcy. Odliczając wskazaną kwotę wydatków od dochodu, do dyspozycji rodziny skarżącego, pozostaje kwota 1 781, 09 złotych.
A. T. w piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 12 sierpnia 2009r., podnosi, że kwota 775 złotych, odliczona od dochodu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powinna być pomnożona przez dwa, bowiem ich rodzina składa się z dwóch osób, zatem do dyspozycji jego rodziny, po odliczeniu stałych niezbędnych wydatków pozostaje 1006 złotych, to z kolei uzasadnia jego zdaniem przyznanie specjalnego zasiłku celowego.
Nie sposób się zgodzić z tak wyrażoną argumentacją, albowiem wskazane przez wnioskodawcę w kwestionariuszu stałe wydatki (m.in. energię elektryczną, gaz i węgiel) dotyczą rodziny łącznie. Zatem w ocenie Sądu nie ma podstaw, aby te wydatki różnicować na ponoszone odrębnie przez A. T. i przez jego żonę, a następnie je podwajać, skoro oboje prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.
Skarżący w wymienionych niezbędnych wydatkach, ponoszonych przez jego rodzinę, uwzględnia kwotę 300 złotych miesięcznie, konieczną do pokrycia kosztów zakupu 6 ton węgla, w takim razie nie może uzasadniać wniosku o przyznanie zasiłku na zakup opału, swoją trudną sytuacją materialną, która w istocie miałaby wynikać z faktu zakupienia przez niego tegoż opału.
Przyznanie zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego mieści się w sferze swobodnego uznania organu administracji publicznej, który go przyznaje. Nie oznacza to jednak dowolności, bowiem organ winien kierować się zarówno okolicznościami konkretnej sprawy, jak i ogólnymi celami pomocy społecznej (m.in. wspieranie osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka), a także własnymi możliwościami finansowymi, biorąc pod uwagę liczbę złożonych wniosków o przyznanie pomocy społecznej zarówno, w formie świadczeń pieniężnych jak i niepieniężnych. Organ pomocowy, w pierwszej kolejności, zobowiązany jest do przyznania świadczeń osobom spełniającym wygania przewidziane w ustawie, a dopiero w dalszej kolejności może rozważyć przyznanie pomocy pozostałym ubiegającym się o nią osobom.
Ponadto, w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy, organ dodatkowo w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy musi stwierdzić czy zachodzi szczególnie uzasadniona sytuacja, warunkująca udzielenie pomocy społecznej, mimo przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego.
Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej sprawia, że ich kontrola, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się zasadniczo do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, w szczególności, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zostały zebrane wszystkie dowody w celu istnienia bądź, nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej, czy decyzja, podjęta na ich podstawie, nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, tj. czy nie nosi cech dowolności. W rozpoznawanej sprawie, organy nie uchybiły wskazanym zasadom, a decyzje przez nie wydane nie naruszają zarówno prawa materialnego, będącego podstawa wniosku, jak również przepisów procedury administracyjnej.
Wobec powyższego, stosownie do art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.
M.O.