Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...], Nr [...], po rozpoznaniu odwołania G. E. i E. E., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez G. E. (pkt 1) oraz przez E. E. (pkt 2).
Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Burmistrz O. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu wniosku M. i A. J., ustalił warunki zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę budynku handlowo – usługowego na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym 469/2, położonej w obrębie [...] w O. Odwołanie od powyższej decyzji, w dniu 3 sierpnia 2010 roku, wnieśli właściciele sąsiedniej nieruchomości – E. E. i G. E. W treści odwołania jego autorzy podnieśli zarzuty o charakterze merytorycznym skierowane przeciwko kwestionowanej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, postanowieniem z dnia [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 roku, sygn. akt: II SA/Łd 1471/10, po rozpoznaniu skargi E. E., uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ponownym rozpoznaniu odwołania, stwierdziło uchybienie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jak wskazał organ z akt sprawy, w tym wyjaśnień E. E. zawartych w piśmie z dnia 20 września 2010 roku wynika, że decyzja organu pierwszej instancji nie była kierowana odrębnie do każdego z małżonków, jako stron postępowania. Decyzję tę skierowaną do obojga małżonków odebrał G. E. w dniu 22 czerwca 2010 roku. W tej sytuacji organ przyjął, że decyzję doręczono skutecznie jedynie G. E.. W tych okolicznościach termin dla złożenia przez niego odwołania od tej decyzji upłynął dnia 6 lipca 2010 roku.
Natomiast odwołanie małżonków zostało złożone w organie pierwszej instancji w dniu 3 sierpnia 2010 roku. Wobec tego organ uznał, że odwołanie złożone przez G. E. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odniesieniu do odwołania E. E. organ wskazał, iż należy przyjąć, że nie doręczono jej decyzji pierwszoinstancyjnej. W takiej sytuacji, podmiot, któremu organ nie doręczył decyzji, może wnosić odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. W sprawie strony, którym doręczono decyzję otrzymały ją w dniu 21 i 22 czerwca 2010 roku. Zatem uwzględniając ostatni z tych terminów, termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 6 lipca 2010 roku. Odwołanie E. E. zostało złożone w organie pierwszej instancji w dniu 3 sierpnia 2010 roku, a zatem po upływie terminu przewidzianego w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W skardze do sądu administracyjnego E. E. wskazała, iż kwestionuje na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia przez nią odwołania. Z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 lutego 2011 roku, wbrew twierdzeniom organu, nie wynika, iż winna ona wnieść odwołanie w terminie przewidzianym do wniesienia odwołania dla pozostałych stron postępowania, którym doręczono decyzję. Sąd nakazał rozważenie ponownego doręczenia skarżącej rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Tymczasem, do momentu wniesienia skargi, strona nie otrzymała decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności.
Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla to postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Na wstępie rozważań wskazać należy na unormowanie przepisu art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną, o której mowa w cytowanym przepisie, należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpatrywanej sprawie. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Zakamycze 2009). Ustanie mocy wiążącej oceny prawnej może spowodować zmiana, po wydaniu orzeczenia, istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia (zawierającego ocenę prawną) w przewidzianym trybie.
Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy przypomnieć należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 roku uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego był przedmiotem skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 listopada 2012 roku, sygn. akt: II OSK 1214/11 oddalił skargę kasacyjną. Wynika z tego, iż wyrok sądu pierwszej instancji jest prawomocny. W uzasadnieniu wyroku Sąd zawarł wiążące organ zalecenia co do dalszego postępowania wyjaśniającego. W szczególności Sąd uznał, że w sprawie decyzja organu pierwszej instancji, jako że przesłana została w jednym egzemplarzu i przesyłkę tą odebrał tylko G. E., nie została doręczona skarżącej. W tej sytuacji Sąd uznał, że należy rozważyć ponowne doręczenie skarżącej decyzji.
Tymczasem, po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze kwestionowanym w skardze postanowieniem stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Jak wynika z motywów rozstrzygnięcia, organ uznał, że skarżąca powinna złożyć odwołanie w terminie otwartym dla pozostałych uczestników postępowania. Z poglądem tym skład orzekający w niniejszej sprawie się nie zgadza.
Niewątpliwie ugruntowany jest w orzecznictwie pogląd, iż przepis art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazuje, że termin do wniesienia odwołania odnosi się tylko do podmiotów, którym decyzja została doręczona. Tym samym przepis ten nie dotyczy osób, które nie brały udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji i którym decyzji nie doręczono. W terminie określonym w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie może wnieść strona, której doręczono (ogłoszono) rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, jak i podmiot mający uprawnienia strony w postępowaniu w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu organ nie doręczył (ani nie ogłosił) decyzji pierwszej instancji, a o jej wydaniu podmiot ten dowiedział się z innych źródeł.
Reasumując, stronie, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, przysługuje prawo do wniesienia odwołania w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym doręczono decyzję. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela zacytowany pogląd sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA: z dnia 24 listopada 2010 roku, II OSK 1762/09, z dnia 17 czerwca 2010 roku, I OSK 1126/09 i z dnia 5 czerwca 2008 roku, I OSK 831/07 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Krakowie z dnia 20 czerwca 2012 roku, II SA/Kr 502/12 i z dnia 18 listopada 2010 roku, III SA/Kr 741/10; w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2011 roku, II SA/Gd 399/11 i z dnia 8 września 2010 roku, II SA/Gd 433/10; w Olsztynie z dnia 10 maja 2011 roku, II SA/Ol 30/11; w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2011 roku, I SA/Wa 1917/10 i z dnia 11 września 2008 roku, I SA/Wa 417/08; w Łodzi z dnia 14 marca 2011 roku, II SA/Łd 1301/10 oraz inne; dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc zacytowany pogląd do niniejszej sprawy wskazać należy, iż nie znajduje on zastosowania w sprawie, bowiem skarżąca była przez organ pierwszej instancji uznana za stronę postępowania, korzystała z tego uprawnienia w toku postępowania. Tym samym do uznania, że termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg, koniecznym było doręczenie (lub ogłoszenie) skarżącej rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji. Termin ten, dla podmiotu uznanego przez organ za stronę postępowania nie jest uzależniony od doręczenia rozstrzygnięcia innym stronom postępowania. Jedynym warunkiem w tym zakresie jest doręczenie lub ogłoszenie decyzji, co wprost wynika z treści art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego powodu pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaprezentowany w treści kontestowanego w skardze rozstrzygnięcia jest wadliwy. W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zrealizowało zatem wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Konkludując Sąd orzekł jak w wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" przy zastosowaniu art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
ds