Uzasadnienie
II SA/Łd 425/09
Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej lokalizacji inwestycji.
Po złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku skarżąca zwróciła się do Sądu o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, iż D. A. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z 14-letnią córką A. A., uczennicą gimnazjum. Skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1740 zł brutto oraz z alimentów córki w kwocie 300 zł. Jedynym majątkiem skarżącej jest mieszkanie o powierzchni 63 m². Skarżąca oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 lutego 2010 roku uwzględniono wniosek skarżącej i zwolniono ją od kosztów sądowych ponad uiszczony wpis, ustanowiono także pełnomocnika z urzędu.
Pełnomocnik skarżącej złożył sprzeciw od powyższego postanowienia wnosząc o uwzględnienie wniosku także w części uiszczonego już wpisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z uwagi na treść art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wobec skutecznego wniesienia przez uczestnika postępowania sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 lutego 2010 roku w przedmiocie prawa pomocy utraciło moc. W takiej sytuacji sąd zobowiązany jest do ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez strony kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych jest wyjątkiem od tej zasady i odnosi się do sytuacji, w których strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w całości lub też częściowo. Instytucja przyznania prawa pomocy może mieć zatem zastosowanie tylko względem osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a więc rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i umożliwiają zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych.
Podstawę sformułowanego we wniosku skarżącej żądania o przyznanie prawa pomocy stanowił art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść. Prawo pomocy w tym zakresie w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką zastosowania powyższej regulacji jest wyłącznie wykazanie braku dostatecznych środków na pokrycie tych kosztów.
W ocenie Sądu skarżąca wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prowadzenie dwuosobowego gospodarstwa domowego przy dochodzie 1740 zł brutto i alimentach w wysokości 300 zł oraz brak praktycznie jakiegokolwiek majątku czyni wniosek nakazuje uwzględnienie wniosku oprawo pomocy co do zasady.
Biorąc pod uwagę niskie dochody uzasadnione jest przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych ponad kwotę uiszczonego już wpisu sądowego i ustanowienie adwokata.
Wniosek ten podlega oddaleniu jedynie w takim zakresie, w jakim D.A. poniosła już koszty sądowe, czyli wniosek nie dotyczy opłaconego wpisu od skargi. Wynika to istoty unormowania zawartego w 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skoro ustawodawca wskazuje wprost, że przesłanką zwolnienia od kosztów jest wykazanie, że strona nie jest w stanie ich ponieść, to w ocenie sądu można rozważać tylko zwolnienie od kosztów, które jeszcze nie zostały opłacone. Skoro skarżąca wpis już uiściła, bezprzedmiotowe jest rozważanie, czy dysponowała na ten wydatek środkami. Wniosek o zwolnienie od kosztów należało w tej części oddalić wobec braku przesłanek z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.
Dodatkowo należy podnieść, że wniosek o zwolnienie od kosztów został złożony po wydaniu przez sąd wyroku w tej sprawie. Wyrok ten jest dla skarżącej niekorzystny, co oznacza, że nie otrzymała ona zwrotu kosztów postępowania, który przysługuje tylko w razie uwzględnienia skargi. Tym bardziej zatem nie można rozważać wniosku o zwolnienie od kosztów w zakresie wpisu sądowego.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.
A.D.