Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 26 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 425/23

Uzasadnienie

Decyzją z 1 marca 2023 r., nr KO.441.354.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej w skrócie jako: "k.p.a") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego przez Kierownika Zespołu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Piotrkowie Trybunalskim w dniu 30 listopada 2022 r., znak: ZŚR.4202.000737.2022, odmawiającą przyznania W.K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:

Decyzją z dnia 23 czerwca 2021 r., znak ZŚR.4202.000489.2021 Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego odmówił przyznania W.K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem A.K.. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 9 sierpnia 2021 r. nr KO.441.243.2021. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 marca 2022 r., sygn. II SA/Łd 810/21 oddalił skargę W.K. na decyzję organu drugiej instancji.

Wnioskiem z dnia 15 lipca 2022 r. W.K. ponownie zwrócił się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem A.K., oświadczając, że wystąpiła nowa okoliczność istotna dla sprawy, a mianowicie rezygnacja z zatrudnienia przez osobę wymagającą opieki. Ponadto A.K. wyrokiem Sądu Rejonowego w P., [...] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., prawomocnym od dnia 21 kwietnia 2021 r., zmieniającym zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] października 2020 r. sygn. [...] oraz poprzedzające je orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] września 2020 r. sygn. [...], został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe. Niepełnosprawność istnieje od urodzenia.

Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2022 r. znak: ZŚR.4202.000626.2022 odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w ww. sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim postanowieniem z dnia 4 października 2022 r., nr KO.441.266.2022 po rozpoznaniu zażalenia strony, uchyliło zaskarżone postanowienie w całości, wskazując, iż przedstawione przez W.K. dokumenty i wyjaśnienia winny podlegać ocenie pod kątem zmiany stanu faktycznego w porównaniu do ustalanego wcześniejszą decyzją.

W celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych przeprowadzono wywiad środowiskowy oraz zebrano oświadczenia w zakresie okoliczności mających wpływ na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 31 października 2022 r. ustalono, iż W.K. zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem A.K.. Wnioskodawca, będąc rodzicem osoby niepełnosprawnej, w pierwszej kolejności mieści się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, tym bardziej, że A.K. nie pozostaje w związku małżeńskim, nie ma więc innych osób, których obowiązek alimentacyjny względem chorego wyprzedzałby obowiązek alimentacyjny ciążący na wnioskodawcy względem syna.

W.K. oświadczył, iż posiada [...]-letni staż pracy. W 2007 r. zrezygnował jednak z prowadzenia działalności gospodarczej, żeby przejąć od żony opiekę nad synem. Działalność gospodarczą od 2007 r. podjęła żona wnioskodawcy. A.K. cierpi na [...] - naczyniową chorobę płuc, nadciśnienie płucne. Choroba powoduje niedotlenienie, duszność, kołatanie serca, szybkie męczenie się, co utrudnia oddychanie, chodzenie i normalne funkcjonowanie w życiu codziennym. Zainteresowany oświadczył, iż syn nie jest osobą leżącą, sam wykonuje częściowo czynności samoobsługowe, wymaga jednak pomocy w założeniu ubrań, umyciu się, kąpieli, przygotowaniu posiłków, wykonywaniu czynności domowych, robieniu zakupów. Leki przyjmuje samodzielnie trzy razy dziennie, wymaga pomocy przy zasilaniu zainstalowanej podskórnie pompy, która podaje leki. Syn wymaga również pomocy podczas przemieszczania się do lekarzy, szpitala, na badania oraz wsparcia przy realizacji recept.

A.K. decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do renty socjalnej. W okresie od [...] 2019 r. do [...] 2022 r. był zatrudniony na stanowisku asystenta ds. sprzedaży (praca biurowa przy komputerze) w firmie [...] Sp. z o.o. w P., która nie ma statusu zakładu pracy chronionej. W okresie od [...] 2019 r. do [...] 2021 r. było to zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy, zaś w okresie od [...] 2021 r. do [...] 2022 r. na pół etatu. Z dniem [...] 2022 r. A.K. zrezygnował całkowicie z zatrudnienia.

Wnioskodawca w oświadczeniu z dnia 15 lipca 2022 r. podał, że główną przyczyną zmniejszenia wymiaru czasu pracy syna, a następnie rezygnacji z pracy, był pogarszający się stan jego zdrowia. Jednak oprócz stwierdzenia, że syn obecnie przyjmuje lek w postaci wkłucia podskórnego, który podaje pompa przez 24 godziny, o której to wnioskodawca wspominał już w oświadczeniu z dnia 27 maja 2021 r., dołączonym do poprzedniego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie podał żadnych wyjaśnień, na czym polegało pogorszenie stanu jego zdrowia, w wyniku którego zrezygnował z pracy, a co za tym idzie jakie - w związku z rezygnacją z zatrudnienia niepełnosprawnego - zwiększone obowiązki w ciągu dnia podejmuje zainteresowany wobec syna, które uniemożliwiałyby mu podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W.K., poproszony o rozpisanie opieki sprawowanej nad synem w ciągu dnia z uwzględnieniem podziału na godziny, podał ogólnie bez określania czasu, iż wygląda ona następująco: rano po przebudzeniu pomoc przy toalecie, ubraniu się, przygotowanie śniadania, wyjazd do lekarza lub na rehabilitację albo zajęcia wspólne w domu. W ciągu dnia kontrola saturacji tlenu, ciśnienia, sprawdzanie pompy podającej lek. Następnie pomoc przy obiedzie, kolacji, ścielenie łóżka, pomoc przy toalecie wieczornej, ogólnie kontrola stanu zdrowia - 24 godziny. Podczas wywiadu wnioskodawca poinformował pracownika socjalnego, iż opieka nad synem ma charakter stały i całodobowy. Zainteresowany oświadczył, że czynności związane z opieką wykonywane są tylko i wyłącznie przez niego, żona pracuje zawodowo, może pomóc jedynie w godzinach wieczornych, drugi syn mieszka i pracuje zawodowo w W., jego pomoc ma charakter doraźny.

Dodatkowo wnioskodawca wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem domu, utrzymaniem mieszkania w czystości, robi zakupy, przygotowuje posiłki, załatwia sprawy urzędowe. Zainteresowany oświadczył, iż podjęcie przez niego zatrudnienia nawet w niewielkim wymiarze czasu pracy i jednoczesne sprawowanie opieki nad synem nie jest możliwe.

Organ pierwszej instancji nie uwzględnił jednak wniosku W.K.. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, iż fakt rezygnacji z pracy przez niepełnosprawnego nie sprawia, aby można było uznać, że czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym synem, niezależnie od faktu pozostawania przez niego lub nie w zatrudnieniu, zajmowały W.K. taką ilość czasu w ciągu dnia, aby zmuszony był do rezygnacji z aktywności zawodowej. Syn wnioskodawcy A.K. nie jest osobą leżącą, całkowicie niesprawną ruchowo, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z choroby - jest samodzielny i nie wymaga stałej, permanentnej opieki we wszystkich czynnościach dnia codziennego. Samodzielnie porusza się, przyjmuje posiłki, załatwia potrzeby fizjologiczne. Większość czynności przytoczonych przez W.K., choć wykonywanych od kilku lat, tj. utrzymanie mieszkania w czystości, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków nie jest związana ze sprawowaniem opieki nad synem i nie wykracza poza zwykłe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wykonywane są w każdej rodzinie przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie przekraczają zakresu opieki przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny.

Zaś czynności związane z samą opieką nad synem pozostają niezmienne niezależnie od aktywności zawodowej niepełnosprawnego i sprowadzają się do pomocy w ubraniu się, umyciu, towarzyszeniu podczas wizyt lekarskich czy rehabilitacji, zasilaniu pompy podającej leki. Zajęcia te, pomimo braku określenia przez wnioskodawcę ram czasowych, nie stanowią, zdaniem organu, czynności, które są na tyle obszerne i wymagają tyle czasu, że przy odpowiedniej ich organizacji, uniemożliwiają podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

W ocenie organu możliwe jest zatem takie zorganizowanie opieki, także przy udziale żony zainteresowanego, na której w równym stopniu ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny względem syna, aby W.K. dalej ją sprawując, mógł podjąć zatrudnienie, chociażby w częściowym wymiarze czasu pracy. Brak jest więc bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawcę, a sprawowaną przez niego opieką nad synem. W konsekwencji nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W.K. złożył odwołanie od wskazanej powyżej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim nie znalazło jednak podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu swojej decyzji organ drugiej instancji wskazał, iż samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym nie sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej również jako: "u.ś.r.") osobom. Sprawowana opieka musi w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne.

Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Co również istotne, długoterminowy i stały charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę, jak również wprost z długoletnim upływem czasu od jakiego opieka ta jest sprawowana.

W kontekście tak rozumianego pojęcia "sprawowania opieki", Kolegium uznało za niepoparte przekonywującymi dowodami stanowisko skarżącego, że zakres i charakter wykonywanej opieki wyklucza jednoczesne podjęcie przez niego zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem organu drugiej instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przedłożone do akt oświadczenia wnioskodawcy i jego syna co do zakresu i charakteru świadczonej opieki oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy czynią zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawcy, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad synem. Kolegium wskazało, nie bagatelizując stanu zdrowia syna skarżącego, że nie jest on osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo. Z ustalonego stanu faktycznego nie wynika również, aby nie mógł pozostać sam w domu.

Nie wymaga pomocy w spożywaniu posiłków, poruszaniu się (skarżący podkreśla, iż w porusza się samodzielnie w obrębie mieszkania), nie korzysta z pomocy urządzeń rehabilitacyjnych. Sam wykonuje częściowo czynności samoobsługowe, wymaga zaś pomocy w założeniu ubrań, umyciu się, przygotowaniu posiłków, wykonywaniu czynności domowych, robieniu zakupów. Leki przyjmuje samodzielnie trzy razy dziennie, wymaga pomocy przy zasilaniu zainstalowanej podskórnie pompy, która podaje leki. Wymaga również pomocy podczas przemieszczania się do lekarzy, szpitala, na badania oraz wsparcia przy realizacji recept.

Skarżący wskazał, że kontroluje saturację tlenu, ciśnienia, sprawdza pompę podającą lek. Następnie pomaga przy obiedzie, kolacji, ścieli łóżko, pomaga przy toalecie wieczornej, ogólnie kontroluje stan zdrowia syna.

Pomimo podnoszonej przez skarżącego argumentacji, iż stan zdrowia syna uległ pogorszeniu, skutkiem czego musiał on zrezygnować z pracy, to oprócz stwierdzenia, że syn obecnie przyjmuje lek w postaci wkłucia podskórnego, który podaje pompa przez 24 godziny, o której to - jak zauważył organ I instancji - wnioskodawca wspominał już w oświadczeniu z dnia 27 maja 2021 r. dołączonym do poprzedniego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, skarżący nie podał żadnych konkretnych wyjaśnień, na czym polegało pogorszenie stanu zdrowia syna. A.K. w złożonym dnia 15 lipca 2022 r. oświadczeniu opisał szczegółowo swoje problemy zdrowotne, w tym wyjaśnił, że przy każdym założeniu nowego wkłucia (mniej więcej co dwa, trzy tygodnie) pojawia się obrzęk, który utrzymuje się przez tydzień, a wraz z nim dodatkowe dolegliwości, jak intensywny ból w miejscu wkłucia, osłabienie, mocne pogorszenie samopoczucia.

Wtedy wspomaga się lekami przeciwbólowymi na receptę. Podał również, że przewlekła choroba układu krążenia oraz leki, które przyjmuje, powodują, że potrzebuje pomocy osoby drugiej przy ubieraniu, myciu, sporządzeniu posiłków, jak też realizacji recept, załatwianiu spraw urzędowych, wizytach lekarskich i zawiezieniu na badania do szpitala.

W ocenie Kolegium z prawidłowo przeprowadzonych czynności procesowych wynika, że rozmiar obowiązków skarżącego związanych z opieką nad synem nie stanowi stałej opieki, a co za tym idzie nie wyklucza całkowicie podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pomimo, co nie budzi wątpliwości, codziennego charakteru świadczonej opieki, zakres wykonywanych przez skarżącego czynności sprowadza się w głównej mierze do prowadzenia gospodarstwa domowego. Czynności typu przygotowywanie posiłków, sprzątanie, czy też robienie zakupów, realizacja recept, wykonanie badań, załatwianie spraw urzędowych należą do typowych czynności dnia codziennego, które są także wykonywane przez osoby aktywne zawodowo.

Co więcej nie wszystkie są wykonywane codziennie i nie mają ściśle określonych ram czasowych. Czynności te mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym, bądź okresowo lub też stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego, nie mogą być więc uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności skarżącego. W konsekwencji nie usprawiedliwiają powstrzymywania się (niepodejmowania), wykonywania przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zakres czynności stricte opiekuńczych polegających na pomocy synowi przy myciu, ubraniu, zasilaniu zainstalowanej podskórnie pompy, nie jest na tyle szeroki, by skarżący nie mógł pogodzić opieki z wykonywaniem pracy zarobkowej. Sprawowana opieka nie absorbuje na tyle, by należało zapewnić A. K. całodzienną obecność, czy też nieustający nadzór ze strony skarżącego. Zauważenia wymaga przy tym, że żona skarżącego, o ile prowadzi działalność gospodarczą, to taka aktywność zawodowa nie podlega sztywnemu reżimowi czasowemu, można zatem przyjąć, iż przy właściwej organizacji mogłaby wspomóc męża w opiece nad synem.

Zasadności stwierdzenia, co do braku istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką nie przeczą w ocenie Kolegium, wskazywane wyżej schorzenia, na które cierpi syn skarżącego.

Kolegium podkreśliło, iż nie kwestionuje osobistego zaangażowania skarżącego w opiekę nad synem, nie jest to jednak opieka całodobowa o charakterze niezbędnym. Zakres samodzielności syna skarżącego, choć ograniczony, to jednak nie wyklucza podjęcia przez opiekuna zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Uzasadnione jest zatem stwierdzenie, iż skarżący nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad synem. Zatem odmowa przyznania W.K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem była w pełni uzasadniona.

Skargę na powyższą decyzję wniósł W.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie:

1. 1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z i art. 17 ust 1 pkt. 1 u.ś.r., przez:
2. a) dokonanie dowolnego, nieuzasadnionego i nie wynikającego z zebranego materiału dowodowego ustalenia stanu faktycznego poprzez uznanie, iż brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaną przez niego opieką nad niepełnosprawnym synem A.K., w tym przede wszystkim sprzecznego z oświadczeniami skarżącego i syna co do zakresu i charakteru świadczonej opieki, przeprowadzonym wywiadem, sporządzonym planem dnia, czy też wyrokiem Sądu Rejonowy w P. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2021 r., za sygn. akt: [...] oraz dalszą dokumentacją medyczną (lekarską) dot. A.K. - załączoną do skargi, w postaci zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 21 marca 2023 r., Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala im. [...] w Ł. dr n. med. A. Z. specjalista kardiologii potwierdzającą chociażby w pkt. 11 konieczność opieki osoby drugiej ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji, czy też opinii lekarskiej z dnia 23 marca 2023 r., Prywatny Gabinet Lekarski dr n. med. M.M. specjalista chorób wewnętrznych, kardiolog, która stwierdza, że A.K. wymaga opieki i pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i uznaniu, że w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem,
3. 2. art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. poprzez bezzasadne przyjęcie braku podstaw do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem w sytuacji, gdy ustawodawca nie zdefiniował w sposób jednoznaczny użytego pojęcia stałej lub długotrwałej opieki, a z zebranego materiału dowodowego i poczynionych ustaleń w tym zakresie jednoznacznie wynika, że ojciec (skarżący) taką opiekę sprawuje, syn skarżącego jest osobą zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności, wymaga pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z tymi ograniczeniami i potrzebami co czyni możliwość podjęcia pracy nawet w niepełnym wymiarze godzinowym niemożliwym.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o:

1. 1. uchylenie w całości, zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Tryb., z dnia 01.03.2023 r. za sygn. akt: 441.354.2022 oraz poprzedzającej ją Decyzji Prezydenta Miasta Piotrkowa Tryb. z dnia 30.11.2022 r. Nr ZŚR.4202.000737.2022 o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem A.K.,
2. 2. dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci zaświadczenia o stanie zdrowia A.K. z dnia 21.03.2023r., Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala im. [...] w Ł. i opinii lekarskiej z dnia 23.03.2023r., Prywatny Gabinet Lekarski dr n. med. M. M. na fakty i okoliczności aktualnego stanu zdrowia A.K., konieczności stałej opieki i pomocy osoby drugiej ze względu na niemożność jego samodzielnej egzystencji. Wskazuję jednocześnie, że dopuszczenie tych dokumentów na obecnym etapie jest konieczne i niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, które pojawiły się na etapie rozpoznawania sprawy a nadto ich złożenie razem ze skargą nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania a jedynie ułatwi i przyczyni się do rozstrzygnięcia sprawy,
3. 3. zgodnie z art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów, w tym opłaty od skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojej skargi W.K. wskazał, że Kolegium swoją decyzję opiera na uznaniu, iż A.K., nie będąc osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo, nie wymaga pomocy w życiu codziennym w takim stopniu, aby konieczna była rezygnacja przez ojca z podjęcia zatrudnienia. W ocenie skarżącego nie sposób zgodzić się z tym stanowiskiem.

Skarżący wskazuje, że ocena zebranego materiału dowodowego w sprawie dokonana przez Kolegium była nieprawidłowa, gdyż była dowolna (nielogiczna i niepełna). Jak już podawał skarżący podczas wywiadu prowadzonego przez pracownika socjalnego, opisał na czym polega świadczona na rzecz syna pomoc oraz jakie inne czynności w gospodarstwie domowym wykonuje. Oczywiście opisanie tych czynności godzinowo, jak został o to poproszony, mijało się z celem, gdyż jak wynika z zasad logiki i doświadczenia życiowego, każdego dnia zakres czasowy tych czynności może być i jest inny (wynikający z danych nieprzewidzianych zdarzeń np. pogorszenie się stanu zdrowia A.K., konieczność wyjazdu do lekarza na badania etc.).

Również same czynności mogą być inne, ulegać zmianom, powstawać lub się wydłużać. Plan dnia był ogólnym "szkicem" typowego dnia, z którego wynika, że pomoc świadczona jest całodobowo (od rana do wieczora) i brak było po stronie organu logicznych popartych doświadczeniem życiowym podstaw do wyciągania z tego wniosku iż pomoc nie jest świadczona w sposób stały i całodobowy. Dokonana zaś przez organy administracji w niniejszej sprawie wykładnia pojęcia "sprawowania opieki" jest błędna, bowiem ustawodawca nie stawia wymogu sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która opieki w świetle orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wymaga.

Kolegium zarzuca skarżącemu również, że nie przedstawił żadnych obiektywnych dowodów, iż doszło do pogarszania się stanu zdrowia A.K., które uzasadniałyby przyjęcie, iż potrzebuje on stałej pomocy w życiu codziennym. W ocenie skarżacego takim dowodem był wydany przez Sąd Rejonowy w P. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrok z dnia [...] kwietnia 2021r, za sygn. akt: [...], w którym to Sąd Rejonowy zaliczył A.K. do znacznego stopnia niepełnosprawności i określił, iż zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Ponadto, wobec zarzutów Kolegium, w ocenie skarżącego uzasadnionym i koniecznym stało się przedłożenie i załączenie aktualnej dokumentacji medycznej A.K., w postaci zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 21.03.2023 r., Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala im. [...] w Ł. dr n. med. A. Z. specjalista kardiologii czy też opinii lekarskiej z dnia 23.03.2023 r., Prywatny Gabinet Lekarski dr n. med. M. M. specjalista chorób wewnętrznych, kardiolog, z których bezsprzecznie i niepodważalnie wynika, że jego stan zdrowia się pogarsza ("w pkt. 4 ocena wyników leczenia, rokowania - choroba postępująca o niekorzystnym rokowaniu, pkt. 11 konieczność opieki osoby drugiej ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji, występuje łatwe męczenie, po przejściu kilkudziesięciu metrów musi odpocząć, występują zasłabnięcia "ma nogi jak z waty", słabość, drżenie w nogach, sinicę dłoni, wokół ust, nasilająca się przy małych wysiłkach.

W ciągu ostatniego roku schudł 10 kg.., A.K. wymaga opieki i pomocy innej osoby w związku z ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji"). Powyższe zapatrywania lekarzy specjalistów, jasno i czytelnie wyrażone w przedstawionych dokumentach, w sposób nie budzący wątpliwości obrazują, jaki jest stan zdrowia A.K. oraz że wymaga on pomocy ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji.

Nie jest również uprawniony cały czas pojawiający się argument Kolegium, jakoby skarżący część swoich obowiązków nad synem przy właściwej organizacji mógłby być wykonywany przy pomocy współdomowników tj. małżonki skarżącego. Ustawodawca bowiem takiej negatywnej przesłanki przyznawania świadczenia nie przewidział.

Skarżący podkreślił, iż w powyższych okolicznościach doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt. 1 u.ś.r., poprzez jego niezastosowanie, które było skutkiem wadliwych (nieuzasadnionych, nielogicznych i niepełnych) ustaleń w zakresie szerzej opisanym wyżej, będących następstwem przywołanych przepisów postępowania z pkt. 1 petitum skargi. W konsekwencji skarżący wniósł jak na wstępie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim podtrzymało argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w konsekwencji wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn.zm. – dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 1 marca 2023 r., nr KO.441.354.2022 utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego przez Kierownika Zespołu Świadczeń Rodzinnych w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Piotrkowie Trybunalskim z 30 listopada 2022 roku nr ZŚR.4202.000737.2022, odmawiającą przyznania W.K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad A.K.. Sąd, kontrolując legalność wskazanych decyzji, stwierdził, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy, co uzasadniało ich usunięcie z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1. 1) matce albo ojcu,
2. 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3. 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4. 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
5. - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpił W.K. w związku z rezygnacją z pracy lub niepodejmowaniem zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad swoim niepełnosprawnym synem A.K.. Wnioskodawca zatem niewątpliwie spełnia przesłankę, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. A.K. zaś legitymuje się aktualnym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] września 2020 r., wydanym przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. sygn. [...] oraz orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] października 2020 r. sygn. [...], zmienionymi prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2021 r., sygn. [...]. W orzeczeniach tych zaliczono A.K. do znacznego stopnia niepełnosprawności i określono, iż zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z treści przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że jednym z zasadniczych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by osoba ubiegająca się o jego przyznanie sprawowała stałą lub długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W judykaturze podkreśla się, że opieka sprawowana nad osobą niepełnosprawną nie może być fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem pracy. Z tego też względu związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni.

W sytuacji, gdy opieka nie nosi cech stałej lub długotrwałej taki związek przyczynowo – skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a opieką nie istnieje. W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem zatrudnienia (pracy zarobkowej) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnoprawną, a więc ustalenie wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy.

Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2178/20 (dostępny, podobnie jak inne przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej również jako: "CBOSA") wymóg ten nie jest jednak związany z żadnym etatowym (godzinowym) sprawowaniem opieki. Codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego obok faktycznie realizowanej opieki i pomocy, istotna pozostaje także gotowość osoby ubiegającej się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do udzielenia pomocy osobie niepełnosprawnej w zależności od jej aktualnych potrzeb oraz stanu zdrowia. Permanentny stan takiej gotowości uniemożliwiałby podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 października 2020 r. sygn. akt I OSK 371/20 (publ. CBOSA) wyjaśnił, iż zarówno określenie "stała", jak i "długoterminowa" są pojęciami charakteryzującymi czas, okres sprawowania opieki. Rozróżnianie przez ustawodawcę opieki stałej i długoterminowej implikuje przyjęcie, że nie stawia on wymogu sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która opieki w świetle orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wymaga. Warunku "stałej" opieki, nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, powtarzalna opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy. NSA podkreślił jednocześnie, że konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia właściwych organów o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej instytucji, jakim jest zrekompensowanie osobom sprawującym opiekę nad innymi niepełnosprawnymi członkami rodziny, utraty możliwości uzyskania dochodu z racji konieczności podejmowania tej opieki.

Wobec tego uznać należy, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie również spełniona, jeżeli stosownie do konkretnych okoliczności, w szczególności zakresu niepełnosprawności i wynikających z niego potrzeb osoby niepełnosprawnej, opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego.

Treść normy art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie stanowi również jako warunku uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego konieczności sprawowania opieki całkowicie w sposób samodzielny, bez prawa do skorzystania ze wsparcia innych osób. Nawet bowiem w przypadku konieczności przebywania z podopiecznym nieprzerwanie całą dobę, bez możliwości nawet chwilowego pozostawienia tej osoby samotnie z powodu braku jej samodzielności wynikającego z niepełnosprawności, doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że nie jest możliwe wykonywanie tej opieki bez pomocy innych osób, choćby z uwagi na potrzebę zaspokojenia własnych, podstawowych potrzeb życiowych opiekuna.

Skład orzekający Sądu w sprawie niniejszej podziela zaprezentowane wyżej poglądy judykatury i wypracowane na ich tle rozumienie pojęcia "sprawowanie opieki", o którym stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem przedstawionym przez organy administracji, zgodnie z którym zakres i charakter sprawowanej przez skarżącego nad synem opieki nie wyklucza jednoczesnego podjęcia pracy. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wywiadu środowiskowego, pisemnych oświadczeń skarżącego oraz j ego syna oraz orzeczenia o zaliczeniu A.K. do znacznego stopnia niepełnosprawności, w ocenie Sądu, nie sposób uznać, aby stan zdrowia syna skarżącego był na tyle dobry, a wykonywane przy nim czynności absorbujące w tak niewielkim stopniu, by był on w stanie przez znaczną część czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby, a W.K. mógł podjąć zatrudnienie, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W niniejszej sprawie ustalono, iż A.K. cierpi na [...] – nadciśnienie płucne. Wprawdzie syn skarżącego nie wymaga pomocy przy każdej czynności – nie jest osobą stale leżącą, wykonuje sam pewne czynności w zakresie samoobsługi, samodzielnie przyjmuje leki. Jego choroba powoduje jednak niedotlenienie, duszności, szybkie męczenie się, kołatanie serca i sprawia, że syn skarżącego ma trudności z oddychaniem i chodzeniem, wymaga pomocy przy ubieraniu się, przygotowaniu posiłków, umyciu się, kąpieli, wykonywaniu czynności domowych, a także przy zasilaniu zainstalowanej podskórnie pompy, która podaje leki, aby nie uległa ona awarii. Jak podkreślił skarżący, przy każdym założeniu nowego wkłucia (mniej więcej co dwa, trzy tygodnie), u jego syna pojawia się obrzęk, który utrzymuje się przez tydzień, a wraz z nim dodatkowe dolegliwości, jak intensywny ból w miejscu wkłucia, osłabienie, mocne pogorszenie samopoczucia.

Wtedy A.K. jest przykuty do łózka i wymaga praktycznie całodobowej opieki. W ostatnim czasie jego stan zdrowia uległ pogorszeniu, co skutkowało rezygnacją z zatrudnienia. Ponadto W.K. zawozi syna na wizyty lekarskie, pomaga przy realizacji recept i dba o gospodarstwo domowe, a także bierze udział w czynnościach rehabilitacyjnych syna, przeprowadzanych w domu. Przede wszystkim jednak pozostaje w ciągłej dyspozycji do niesienia pomocy podopiecznemu. Jak sam podkreślił, czuwa nad stanem syna również nocą. Należy zwrócić uwagę na pisemne oświadczenie A. K., w którym wskazał, iż niekiedy jego dolegliwości takie jak nadmierne zmęczenie, osłabienie i omdlenia występują również w stanie spoczynku, zwłaszcza przy wysokich temperaturach. Także przyjmowane przez niego lekarstwa wywołują efekty uboczne, uniemożliwiające pozostawienie A.K. bez opieki (nagłe wahania ciśnienia, silne zawroty głowy, bóle głowy, biegunki i odwodnienie).

W ocenie Sądu powyższe okoliczności wskazują, iż skarżący, nawet jeśli nie poświęca całej doby na czynności stricte opiekuńcze, to ciągle pozostaje w dyspozycji do niesienia pomocy podopiecznemu, a ponadto pilnuje, aby jego synowi nie stała się krzywda w wyniku choćby zasłabnięcia, czy też awarii pompy podającej leki. Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem organów administracji, iż czynności skarżącego, związane z opieką nad synem pozostają niezmienne, niezależnie od aktywności zawodowej A.K., zaś czynności opiekuńcze sprowadzają się jedynie do pomocy w ubraniu się, umyciu, towarzyszeniu w czasie wizyt lekarskich i zasilaniu pompy podającej leki. W.K. nieustannie bowiem pozostaje w dyspozycji swojego podopiecznego i jest gotowy nieść mu pomoc, zaś ubranie czynności opiekuńczych w ramy czasowe przy takim ich charakterze, jest w ocenie Sądu niezwykle trudne, a przy tym niecelowe.

Faktem jest, iż ze skarżącym i jego synem mieszka również żona W.K., a matka A.K.. W ocenie organów administracji, pomimo iż prowadzi działalność gospodarczą, może tak zorganizować swoje obowiązki zawodowe, aby pomóc skarżącemu w opiece nad synem. Jak wskazano jednak powyżej, również W.K. nie może sprawować nad synem opieki nieprzerwanie całą dobę z uwagi na konieczność zaspokojenia własnych, podstawowych potrzeb życiowych. Sąd nie podziela oceny organów, iż żona skarżącego mogłaby przejąć opiekę nad synem w takim wymiarze, aby W.K. mógł podjąć zatrudnienie, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Nie zasługuje na uwzględnienie również argumentacja, zgodnie z którą za przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego przemawiają wyłącznie czynności opiekuńcze związane z osobistą opieką nad osobą chorą. Prawdą jest, że przygotowywanie posiłków, sprzątanie domu, czy robienie zakupów są czynnościami dnia codziennego. Jednak są to czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania osób wymagających opieki. Składają się one na całokształt właściwie sprawowanej opieki. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 100) w zw. z art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji należy zaś odnieść do osób, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie, bez pomocy innych osób, podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Zatem nawet czynności dnia codziennego, takie jak przygotowywanie posiłków, sprzątanie, czy robienie zakupów, mogą zostać uznane za czynności opiekuńcze, bowiem osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym nie jest w stanie ich wykonać bez pomocy swojego opiekuna. Stanowią zatem element prawidłowo sprawowanej opieki, jednocześnie absorbując znaczną część dnia opiekuna. W niniejszej sprawie stan zdrowia syna skarżącego nie pozwala mu na wykonywanie bieżących czynności dnia codziennego, które w efekcie spoczywają na skarżącym i niewątpliwie są elementem sprawowanej nad synem opieki.

W skardze zawarte zostały wnioski o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci zaświadczenia lekarskiego i opinii lekarskiej na okoliczność aktualnego stanu zdrowia A.K. oraz konieczności stałej opieki i pomocy osoby drugiej ze względu na niemożność jego samodzielnej egzystencji. Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 2352 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm.) postanowił jednak o oddaleniu powyższych wniosków dowodowych. Powołany art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi, iż Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ratio legis tego przepisu sprowadza się do tego, że celem postępowania dowodowego unormowanego w tym przepisie jest ocena, czy organ - zgodnie z regułami obowiązującymi w tym postępowaniu - zgromadził materiał dowodowy i należycie ustalił stan faktyczny, a także czy prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, stosownie do poczynionych ustaleń, Tak więc przeprowadzanie dowodu z dokumentów nie może w żadnej mierze służyć uzupełnieniu przez sąd materiału dowodowego, ani akt sprawy, lecz wyłącznie ocenić zupełność materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Dowód z dokumentu ma być jedynie pomocny dla oceny legalności wydania zaskarżonej decyzji. Tak więc celem przeprowadzenia dowodu z dokumentu przed sądem administracyjnym nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych i merytoryczne rozpoznanie sprawy o nowe ustalenia (por. wyrok NSA z 22 marca 2023 r., sygn. II GSK 2133/22, publ. CBOSA). W ocenie Sądu organy administracji właściwie zgromadziły materiał dowodowy w niniejszej sprawie, również w zakresie stanu zdrowia A.K., co pozwalało na dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych. Dokumenty, objęte wnioskiem skarżącego, nie były zatem konieczne w dokonaniu oceny legalności zaskarżonych decyzji. Uchybienie organów administracji polegało bowiem na oparciu rozstrzygnięcia o niewłaściwą wykładnię pojęcia "sprawowania opieki", nie zaś na wydaniu decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji uwzględnią powyższe rozważania, w szczególności dokonaną przez Sąd wykładnię pojęcia "opieki", o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Uwzględniając powyższe okoliczności, organy ocenią zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 80 k.p.a. i z poszanowaniem reguł zdefiniowanych w przepisach art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., czemu dadzą wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt. 2 wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).