Uzasadnienie
M. N. zaskarżył do sądu administracyjnego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy dostępu do akt postępowania. W toku postępowania skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2017r. Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, z kolei postępowanie w sprawie zwolnienie od kosztów sądowych zostało umorzone z uwagi na ustawowe zwolnienie skarżącego od konieczności ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie dotyczącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Wyrokiem z dnia 24 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił ww. skargę.
Pismem procesowym z dnia 22 stycznia 2018 r., ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego, sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Opinia została doręczona skarżącemu.
Pismem z dnia 13 marca 2018 r. skarżący ponownie wniósł o ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że nie zgadza się z opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 24 listopada 2017 r. i tego powodu żąda nowego pełnomocnika z urzędu.
Postanowieniem z dnia 27 marca 2018 r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzki Sądzie Administracyjnym w Łodzi umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że pomoc prawna w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu została przyznana na etapie postępowania przed sądem I instancji. Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu - adwokat K. K. Wyznaczona z urzędu adwokat podjęła czynności związane z udzieleniem pomocy prawnej, ponieważ reprezentowała skarżącego na rozprawie, a następnie złożyła w sądzie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie.
W ocenie Starszego referendarza sądowego wyznaczenie adwokata z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką i podjęcie przez niego czynności procesowych, w tym przypadku udział w rozprawie i sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi wykonanie wydanego w przedmiotowej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Żądanie wyznaczenia skarżącemu kolejnego pełnomocnika z urzędu nie może odnieść zamierzonego skutku. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest bowiem przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego pełnomocnika w sprawie. Skoro stronie zostało już przyznane prawo pomocy w tym zakresie, to zostało one już skonsumowane. Niezadowolenie strony ze sposobu świadczonej pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu nie stanowi podstawy do zmiany przez Sąd (referendarza sądowego) osoby pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką.
Pismem z dnia 16 kwietnia 2018 r., skarżący zaskarżył ww. postanowienie Starszego referendarza sądowego z dnia 27 marca 2018 r., twierdząc, że nie skonsumował prawa pomocy, gdyż pani mecenas nie kontaktowała się z nim, ani nie konsultowała. Nie przesłała mu również odpisu wyroku z uzasadnieniem, a tym samym pozbawiła go możliwości przedstawienia swojego stanowiska, czy też wskazania okoliczności lub dokumentów pominiętych przez sąd, o których mogła nie wiedzieć. Za to bez konsultacji ze skarżącym i wysłuchania jego opinii pełnomocnik z urzędu sporządziła opinię, której treść działa na szkodę skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, co oznacza, że wydane na podstawie ww. przepisów orzeczenie jest ostateczne, a więc nie podlega zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 260 § 2 P.p.s.a.).
Stosownie do art. 249a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
Rozpoznając w niniejszej sprawie sprzeciw od postanowienia z dnia 27 marca 2018 r. w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Starszy referendarz sądowy słusznie uznał za bezprzedmiotowy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w części, w jakiej domagał się on zwolnienia od kosztów sądowych. Niewątpliwie bowiem skarga dotyczy sprawy z zakresu pomocy społecznej, w której strona - zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. – jest z mocy prawa zwolniona z tego rodzaju ciężarów fiskalnych. Domaganie się zatem przez stronę przyznania prawa pomocy w powyższym zakresie było nieuprawnione i zasadnie skutkowało jego umorzeniem, co z resztą znalazło już wcześniej wyraz w postanowieniu z dnia 28 sierpnia 2017 r.
Oceniając natomiast wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z zakresie ustanowienia adwokata, również w tym zakresie Starszy referendarz sądowy prawidłowo przyjął, że postępowanie w tej części także powinno podlegać umorzeniu na podstawie art. 249a P.p.s.a. Jeżeli bowiem w niniejszej sprawie skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy, w wyniku czego ustanowiono na jego rzecz pełnomocnika i prawo to nie zostało w toku postępowania cofnięte, to kolejne zainicjowane przez skarżącego postępowanie w tym przedmiocie - jako bezprzedmiotowe - należało umorzyć.
Ze sprzeciwu skarżącego wynika, że zasadniczym motywem złożenia przez niego ponownego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy jest fakt, że ustanowiona z urzędu adwokat w osobie K. K., po wydaniu wyroku z dnia 24 listopada 2017 r. oddalającym skargę, nie kontaktowała się ze skarżącym oraz bez jakichkolwiek konsultacji złożyła opinię o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Fakt ten nie stanowi jednak podstawy ponownego orzekania o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy. Zgodnie z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi właściwość sądu administracyjnego w sprawach z zakresu prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika ogranicza się wyłącznie do ustanowienia takiego pełnomocnika. Konkretna osoba jest natomiast wyznaczana przez właściwą korporację prawniczą, w tym wypadku przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. (art. 245 § 2 oraz art. 253 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie ustanowiona z urzędu adwokat wykonała nałożone na nią obowiązki wynikające z przyznanego skarżącemu prawa pomocy, gdyż reprezentowała go podczas rozprawy przed sądem, a następnie po otrzymaniu odpisu wyroku z uzasadnieniem uznała, że nie ma podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, co znalazło odzwierciedlenie w złożonej przez nią opinii. W związku z tym rację należy zatem przyznać Starszemu referendarzowi sądowemu, że przyznane skarżącemu prawo zostało skonsumowane. W tym stanie rzeczy nie ma prawnej możliwości przyznania ponownie skarżącemu prawa, które już raz w tym postępowaniu uzyskał.
Natomiast wszelkie zastrzeżenia, co do sposobu reprezentowania skarżącego przed sądem przez wyznaczonego pełnomocnika z urzędu może być ewentualnie zgłaszane wyłącznie do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
A.B.