Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu zażalenia A. L., K. S. i M.K., na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.) utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy R. z dnia [...] r. nakładające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla istniejącego przedsięwzięcia "Budowa Biogazowni Rolniczej" na działce nr 780/3 w K. oraz ustalające pełny zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 10 grudnia 2009 r. do Urzędu Gminy w R. wpłynął wniosek "A" Sp. z o.o. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla opisanego przedsięwzięcia "Budowa Biogazowni Rolniczej". Stosownie do obowiązującego w dniu złożenia wniosku rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2004 r., Nr 257, poz. 2573 ze zm. – dalej jako: rozporządzenie RM z 2004 r.) przedmiotowe przedsięwzięcie nie zostało zakwalifikowane wówczas do żadnej z dwóch grup przedsięwzięć określonych w ww. rozporządzeniu. Uwzględniając powyższe, w dniu [..] r., Wójt Gminy R. wydał decyzję umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Następnie, na skutek wniosku strony, Kolegium decyzją z dnia [...] r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] r. Opisane rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] r. Jednakże wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia [...] r. sygn. akt [...], a następnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] r. sygn. akt [...], została prawomocnie stwierdzona nieważność obu wymienionych decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności, a także nieważność decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] r. W tej sytuacji inwestor ponownie wystąpił o rozpatrzenie wniosku z dnia 10 grudnia 2009 r.
Organ I instancji ustalił, iż przedmiotowe przedsięwzięcie jest zgodne z obowiązującym dla tego obszaru miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy R., zatwierdzonym uchwałą Nr [...], gdyż działki inwestycyjne oznaczone są jako P, O, K, S, E i przeznaczone są na tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów z wyłączeniem produkcji spożywczej oraz artykułów kosmetyczno-higienicznych, dopuszczeniem usług handlu hurtowego artykułami przemysłowymi z wyłączeniem handlu hurtowego i detalicznego produktami spożywczymi. Tereny oznaczone jako O, oznaczają tereny gospodarowania odpadami, tereny oznaczone jako E, to tereny przeznaczone do realizacji istniejących i projektowanych obiektów budowlanych służących do produkcji, przesyłu energii elektrycznej. Najbliższe zabudowania znajdują się w odległości około 250m od działki, na której znajduje się inwestycja. Organ opisał nadto proces technologiczny towarzyszący wytwarzaniu energii elektrycznej z biogazu rolniczego uzyskiwanego w procesie fermentacji metanowej.
Organ wskazał dalej, iż wystąpił do właściwych organów o uzyskanie opinii co do inwestycji, zaś organy opiniujące nie odniosły się do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko merytorycznie. Jednakże organ I instancji stwierdził, iż w przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia występuje trudność do przewidzenia jej wpływu na środowisko naturalne, oraz zagrożenie, że inwestycja może spowodować konflikty społeczne. Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Na skutek zażalenia inwestora organ II instancji, postanowieniem z dnia [...] r. uchylił w całości akt I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskakując m.in., iż sprawa winna być analizowana pod kątem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Postanowieniem z dnia [...] r. Wójt Gminy R. na podstawie art. 63 ust. 1 i ust. 4, art. 66, art. 68 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm. – przywoływana dalej jako: ustawa), § 3 ust. 1 pkt 44 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2010 r., Nr 213, poz. 1397 ze zm.) nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla istniejącego przedsięwzięcia i ustalił pełny zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Organ wyjaśnił, iż biogaz także w dacie wydania decyzji z dnia [...] r. stanowił paliwo w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. Nr 89, poz. 625 ze zm.), zatem należało przeprowadzić postępowanie w przedmiocie uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na podstawie § 3 ust. 1 pkt 44 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. Dodał, iż NSA w wyroku z dnia [...] r. ocenił, iż sąd I instancji dokonując wykładni art. 3 pkt 3 oraz pkt 3a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne nie naruszył prawa. Istnieją zatem podstawy prawne i faktyczne do zakwalifikowania przedmiotowego przedsięwzięcia jako odpowiadającego regulacji § 3 ust. 1 pkt 44 rozporządzenia z 2004 r. Reasumując, organ I instancji stwierdził, iż uwzględniając stanowisko wywiedzione przez sądy administracyjne w sprawie, oraz po wnikliwej analizie karty informacyjnej przedsięwzięcia zakwalifikował inwestycję jako instalację do produkcji paliw i mając na uwadze, że zachodzi trudność do przewidzenia jego wpływu na środowisko naturalne oraz możliwe jest zagrożenie środowiska a także, że inwestycja może generować niepewność wśród społeczeństwa, orzekł o obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko.
W zażaleniu na powyższe postanowienie A. L., M. K. i K. S. wnieśli o uchylenie wydanego aktu i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Strona zarzuciła naruszenie art. 63 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 66 i art. 68 ustawy poprzez zobowiązanie inwestora do sporządzenia raportu po zakończeniu realizacji inwestycji i po rozpoczęciu użytkowania obiektu, mimo braku podstawy prawnej do przeprowadzenia postępowania w sprawie zobowiązania inwestora do sporządzenia raportu, po ukończeniu inwestycji. Nadto, wskazywała na naruszenie art. 83 ust. 1 ustawy poprzez nałożenie obowiązku sporządzenia raportu w sytuacji, gdy po zakończeniu inwestycji możliwe jest jedynie sporządzenie analizy porealizacyjnej. Na koniec skarżący zarzucili naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy poprzez nałożenie obowiązku sporządzenia raportu, który nie będzie zawierał analizowanych wariantów, wobec rozważania wyłącznie wariantu wynikającego ze stanu faktycznego.
Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu zażalenia K. S. i M. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 z art. 144 k.p.a., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy R. z dnia [...] r.
Przytaczając dotychczasowy stan faktyczny Kolegium podkreśliło, iż owszem przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wskazują na przyszłe realizowanie danej inwestycji i sama decyzja ma charakter uprzedni wobec pozwolenia na budowę, a przede wszystkim w stosunku do już zrealizowanej inwestycji. W typowej sytuacji, zanim inwestor uzyska pozwolenie na budowę, winien otrzymać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla takiej inwestycji. Jednakże w niniejszej sprawie wyeliminowana została z obrotu prawnego decyzja organu I instancji umarzająca postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej. Wniosek strony został zaś złożony przed rozpoczęciem realizacji planowanego przedsięwzięcia. Poza sporem pozostaje fakt zrealizowania planowanego przedsięwzięcia w oparciu o wydane pozwolenie na budowę i użytkowanie. Zdaniem Kolegium, wyeliminowanie z obrotu prawnego opisanej decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie o wydanie środowiskowych uwarunkowań, stanowi o możliwości przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla inwestycji już zrealizowanej.
W ślad za stanowiskiem sądów administracyjnych organ odwoławczy podkreślił, iż rozpoczęcie realizacji inwestycji, a nawet zrealizowanie inwestycji, nie czyni bezprzedmiotowym postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na określoną inwestycję. To, że organ właściwy w sprawach pozwolenia na budowę może wydać decyzję o pozwoleniu na budowę, jeżeli są spełnione wszystkie warunki do wydania takiej decyzji, w tym wymagania w zakresie ochrony środowiska, nie jest równoznaczne z tym, że po wydaniu takiej decyzji wyłączona jest jakakolwiek możliwość przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Zdaniem Kolegium pojęcie "planowane przedsięwzięcie" w znaczeniu nadanym mu ustawą nie należy interpretować wyłącznie literalnie, to jest nie jako przedsięwzięcie "dopiero planowane" czyli "nieistniejące", ale jako przedsięwzięcie docelowo zamierzone przez inwestora. W niniejszej sprawie organ odwoławczy jako zasadne ocenił zobowiązanie organu I instancji do sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko.
Przedmiotem postępowania w tym przypadku było bowiem ustalenie środowiskowych uwarunkowań na etapie eksploatacji przedsięwzięcia, w celu ustalenia ewentualnych zagrożeń dla środowiska, związanych ze zrealizowanym przedsięwzięciem. I co ważne inwestycja nie została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej, gdyż strona posiadała wymagane decyzje. Natomiast uchylenie przez sąd decyzji umarzającej postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej nie oznacza, iż zrealizowana inwestycja jest samowolą budowlaną.
A. L., M. K. i K. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. Zarzucili naruszenie art. 59 ust. 1, art. 71 ust. 2, art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez błąd wykładni i wadliwe uznanie, że w obowiązującym systemie prawnym istnieje możliwość legalizowania a posteriori przedsięwzięć budowlanych zrealizowanych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i zezwoleniu na użytkowanie, bez jakichkolwiek wymogów uprzednich uzasadniających tego rodzaju procedurę. Przedstawiając obszerną argumentację dotyczącą reguł wykładni obowiązujących przepisów prawa, również w świetle prawa unijnego skarżący podkreślili, iż zaskarżone rozstrzygnięcie jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasad spójności prawa oraz zasady racjonalnego ustawodawcy. Wbrew literalnemu brzmieniu art. 59 ust. 1, art. 71 ust. 2 i art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy, organ stworzył możliwość niczym nieograniczonego legalizowania a posteriori inwestycji zakończonych bez uprzedniej decyzji środowiskowej, bez choćby analizy przyczyn i skutków takiej realizacji.
Zdaniem stron przy takiej, sprzecznej z regułami wykładni językowej art. 59 ust. 1, art. 71 ust. 2 i art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy, prowadzącej do wniosku o rzekomej spójności norm prawa krajowego z regulacją wspólnotową, istota postępowania środowiskowego traci całkowicie na znaczeniu, co może skutkować odpowiedzialnością państwa za wadliwość implementacyjną. Natomiast przy wykładni językowej, przywołane przepisy stanowią wierną implementację art. 2 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 dyrektywy 2011/92/WE. Powielając argumenty zażalenia strona wskazała również na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 3 lipca 2008 r. w sprawie C-215/6 Komisja Wspólnot Europejskich v. Irlandia. Wywodząc, iż w orzeczeniu tym w sposób nie budzący wątpliwości wskazano na sprzeczność poglądu o możliwości wydania decyzji środowiskowej po zrealizowaniu planowanej inwestycji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi. Organ odwoławczy podkreślił, iż nie kwestionuje wynikającej z art. 59 ustawy zasady, że wydanie decyzji środowiskowej dotyczy inwestycji planowanych. I dokonana wykładnia nie przeczy tej zasadzie. Z postanowień art. 59 ust. 1 i art. 72 ust. 1 ustawy, które określają w jakich wypadkach konieczne jest wydanie decyzji środowiskowej, nie wynika wprost zakaz określenia uwarunkowań środowiskowych już po rozpoczęciu realizacji przedsięwzięcia. Co więcej ograniczenia takie nie wynikają także z postanowień art. 2 ust. 1 dyrektywy 2011/92/WE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko. Organ dodał, iż w sytuacji gdy inwestycja została zrealizowana w oparciu o wymagane decyzje dotyczące procesu budowlanego nie można mówić o samowoli budowlanej i jej legalizacji.
Wobec powyższego i przywołany w skardze wyrok Trybunału Sprawiedliwości nie ma odniesienia w niniejszym stanie faktycznym, gdyż dotyczył legalizacji samowoli budowlanej, wydawania ze skutkiem wstecznym oraz dokonywania oceny oddziaływania na środowisko bezprawnych przedsięwzięć budowlanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie organu II instancji, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, nie naruszają przepisów prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy R. z dnia [...] r. nakładające na inwestora "A" Sp. z o.o. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla istniejącego przedsięwzięcia "Budowa Biogazowni Rolniczej" na działce nr 780/3 w K. oraz ustalające pełny zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy przepisy prawa umożliwiają nałożenie na inwestora obowiązku: przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia, które zostało już zrealizowane i jest użytkowane, oraz sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Odpowiedź na powyższe wymaga przypomnienia, iż inwestor w dniu 10 grudnia 2009 r. wystąpił o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowej inwestycji. Po rozpatrzeniu opisanego wniosku, Wójt Gminy R. wydał decyzję umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe, gdyż ocenił, że przedsięwzięcie nie zostało zakwalifikowane do żadnej z grup przedsięwzięć określonych w rozporządzeniu RM z 2004 r. Następnie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. ostatecznie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta umarzającej postępowanie.
Jednakże wyrokiem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) tutejszy sąd m.in. stwierdził nieważność zarówno decyzji Kolegium z dnia [...] r., jak i decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] r. Ze stanowiskiem wywiedzionym w uzasadnieniu orzeczenia sądu I instancji, zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny ([...]). Istotne jest, iż na skutek przywołanych rozstrzygnięć sądowoadministracyjnych, organ I instancji zobowiązany był do rozpatrzenia wniosku inwestora z dnia 10 grudnia 2009 r. o wydanie decyzji środowiskowej. A ponadto, w okresie, gdy ostateczna decyzja Wójta Gminy R. z dnia [...] r. pozostawała w obrocie prawnym, decyzją z dnia [...] r. inwestor uzyskał pozwolenie na budowę przedmiotowej inwestycji, następnie organ nadzoru budowlanego w dniu [...] r. wydał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie przedsięwzięcia i decyzje te są ostateczne. Z przywołanych ustaleń jasno wynika, iż sporne przedsięwzięcie zostało zrealizowane w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a przede wszystkim na podstawie wymaganych przez prawo budowlane zezwoleń, decyzji i jest zgodnie z prawem użytkowane.
Oznacza to, iż przedmiotowego przedsięwzięcia nie należy traktować jako zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej. Nie budzi jednak wątpliwości sądu, iż zasadnie, po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] r., organ ten zasadnie przystąpił do rozpatrzenia, nie załatwionego w istocie decyzją ostateczną wniosku inwestora z dnia 10 grudnia 2009 r.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W rozumieniu art. 59 ust. 1 ustawy, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (pkt 1); planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 (pkt 2). Ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach: postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (pkt 1); postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, jeżeli konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w przypadku, o którym mowa w art. 88 ust. 1 (pkt 2) – (art. 61 ust. 1).
Ustawodawca formułując przepis art. 59 ust. 1 ustawy, jak i art. 71 i art. 72 ustawy dotyczące już samej decyzji środowiskowej, posłużył się pojęciem "przyszłej" inwestycji, co oznacza, iż sama decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter uprzedni wobec pozwolenia na budowę. Literalnie odczytując przepis art. 59 ust. 1 ustawy należałoby wywieść, iż przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dokonuje się jedynie przed udzieleniem pozwolenia na budowę. A jeśli tak, to mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, wydanie takiej decyzji nie miałoby oparcia w prawie. Niemniej jednak nie sposób zapominać, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] r. została wyeliminowana z obrotu prawnego w czasie, gdy inwestor dysponował już pozwoleniem na budowę. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, sąd stoi na stanowisku, znajdującym oparcie w judykaturze, iż trzeba mieć na uwadze, że wykładnia gramatyczna nie jest jedyną metodą interpretacji prawa i bywa, że trzeba sięgać do innych rodzajów wykładni, w tym wykładni systemowej i celowościowej, tak aby wydobyć rzeczywiste znaczenie normy prawnej.
Stanowisko takie – podzielane przez sąd orzekający w sprawie - zostało zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. o sygn. akt II OSK 1481/07 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i odnosiło się do wykładni art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.), który to przepis warunkował realizację planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko od uprzedniego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. W uzasadnieniu tego wyroku przyjęto stanowisko, iż rozpoczęcie realizacji inwestycji, a nawet zrealizowanie inwestycji, nie czyni bezprzedmiotowym postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na określoną inwestycję. Stanowisko, iż fakt rozpoczęcia realizacji inwestycji, jak i jej zrealizowanie, nie czyni bezprzedmiotowym postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, przedstawione zostało zarówno na tle przywołanej, dotychczasowej regulacji art. 46 ust.1 Prawa ochrony środowiska, ale i w oparciu o przepis art. 59 ust. 1 ustawy, który miał zastosowanie w niniejszej sprawie (por. wyroki NSA: z dnia 3 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 6/10; z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1481/07; z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1820/11; z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn.akt II OSK 470/13; z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2147/11 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co do zasady decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa parametry dla konkretnego, przyszłego zamierzenia. O ile jednak parametry tego "zamierzenia" są znane, bo zostało już ono zrealizowane i funkcjonuje, należy odnieść się do stanu rzeczywistego i rozważyć, czy i w jaki sposób, w tej sytuacji, środowisko może być chronione (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 6/10, wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 56/10 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). A temu celowi, zdaniem sądu, ma służyć nałożony na inwestora obowiązek sporządzenia w przedmiotowej sprawie raportu w pełnym zakresie, zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy. Ponownie procedowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia w okolicznościach sprawy, winno uwzględniać zmiany, jakie zaszły w toku postępowania w stosunku do środowiska na skutek upływu czasu i podejmowanych działań.
Nie chodzi tu oczywiście o utożsamienie raportu, a następnie decyzji środowiskowej z analizą porealizacyjną, ale o takie działania i wskazania organu, które najpełniej będą służyły rzeczywistej ochronie środowiska i realizacji bezpieczeństwa ekologicznego, a także będą zapewniać udział społeczeństwa, umożliwiając mu tym samym kontrolę nakładanych na inwestora powinności. Podkreślić przy tym należy, że ochrona środowiska jest wartością szczególną, chronioną konstytucyjnie, a zadaniem organów publicznych są działania na rzecz ochrony środowiska i poprawy jego stanu (art. 5 i art. 74 Konstytucji).
Tym samym, określenie uwarunkowań środowiskowych dla inwestycji zrealizowanej należy uznać za celowe i pożądane ze względu na możliwość wskazania czynników, które mogą wystąpić w trakcie jego eksploatacji, a które mogą mieć znaczenie dla ochrony środowiska, a środkiem dla osiągnięcia wskazanego rezultatu jest kwestionowane postanowienie o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla istniejącego przedsięwzięcia oraz ustalające obowiązek sporządzenia pełnego zakresu raportu, przewidzianego przepisem art. 66 ust. 1 ustawy. Oczywiście sytuacja taka wymaga od organu szczególnej wnikliwości w wprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Organ orzekający powinien dążyć do tego, aby toczące się postępowanie w zakresie środowiskowych uwarunkowań (dotyczące aktualnie nie przedsięwzięcia planowanego, ale przedsięwzięcia docelowo zamierzonego przez inwestora), a w konsekwencji decyzja, mająca zastąpić decyzję wydaną przed rozpoczęciem realizacji planowanego przedsięwzięcia, nie były tylko dostosowaniem formalności do istniejącego stanu faktycznego, ale zawierały warunki i zalecenia nadające się do wykonania i gwarantujące spełnienie nadrzędnego celu, jakim jest ochrona środowiska.
Zgodzić należy się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. prezentowanym w kwestionowanym rozstrzygnięciu, że<<(...) pojęcie "planowane przedsięwzięcie" w znaczeniu nadanym mu w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku (...) należy interpretować nie wyłącznie literalnie, to jest nie jako przedsięwzięcie "dopiero planowane" czyli "nieistniejące", "mające powstać", ale jako "przedsięwzięcie docelowo zamierzone przez inwestora">>.
Warto przytoczyć również pogląd, prezentowany w piśmiennictwie, że nie powinno mieć znaczenia dla organu prowadzącego postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań, czy na działce inwestora znajduje się jakaś inwestycja, bowiem rolą organu jest określenie warunków środowiskowych dla zamierzenia wskazanego we wniosku, a nie kontrola istniejącego sposobu zagospodarowania działki (Jan Szuma, Karolina Szuma, artykuł, Dopuszczalność ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla istniejącej inwestycji w orzecznictwie sądów administracyjnych, PPOŚ 2011.3.9, Teza nr 1, 144677/1).
Dodatkowo należy zauważyć, iż nie sposób wskazać w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, ani w innym akcie rangi ustawowej, przepisu prawa, który zakazywałby przeprowadzenia postępowania w celu uzyskania decyzji środowiskowej dla zakończonego i funkcjonującego już przedsięwzięcia. Takie ograniczenia, wbrew stanowisku strony skarżącej, nie wynikają także bezpośrednio z postanowień art. 2 ust. 1 dyrektywy 2011/92/WE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko.
Podzielając przedstawione stanowisko judykatury, w ocenie sądu w składzie orzekającym, na aprobatę zasługuje zaskarżone rozstrzygnięcie, wydane po szczegółowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym i na podstawie niekwestionowanego przez strony stanu faktycznego, i co ważne, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa i wytycznych sądowoadministracyjnych zawartych w powoływanych wcześniej orzeczeniach. Organy, mając na uwadze argumentację tutejszego sądu zamieszczoną w motywach orzeczenia w sprawie sygn. akt. II SA/Łd 552/11, a także w wynikającą z uzasadnienia wyroku NSA w sprawie II OSK 411/12, zakwalifikowały sporne przedsięwzięcie do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na podstawie § 3 ust. 1 pkt 44 rozporządzenia RM z 2004 r., w związku z § 4 rozporządzenia RM z 2010 r., który stanowi, iż do postępowań w sprawie decyzji, o których mowa w art. 71 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.
Czyniąc zadość art. 64 ust. 1 ustawy, organ I instancji wydał zaskarżone postanowienie po zasięgnięciu opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz właściwego organu państwowej inspekcji sanitarnej co do zasadności stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. I wprawdzie stanowiska wskazanych organów opiniujących były rozbieżne, to jednak organ orzekający nie jest związany stanowiskiem organów współdziałających w tej sprawie, lecz do niego należała ostateczna ocena, w oparciu o zasięgnięte opinie oraz o wskazane w art. 63 ust. 1 ustawy kryteria, czy należy dla danego przedsięwzięcia przeprowadzić ocenę jego oddziaływania na środowisko. Po przeprowadzeniu wnikliwej analizy przedsięwzięcia, począwszy od jego usytuowania a co za tym zgodności z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, poprzez m.in. proces technologiczny, uwarunkowania środowiska naturalnego, uwarunkowania społeczne organ zakwalifikował sporną inwestycję jako instalację do produkcji paliw i zasadnie stwierdził, iż mogą zachodzić trudności w zakresie ustalenia przewidywanego wpływu przedsięwzięcia na środowisko naturalne.
Organy orzekające wnikliwie przeprowadziły analizę ustalonego w sprawie materiału dowodowego, który jest wyczerpujący i znajduje odzwierciedlenie w aktach administracyjnych. Stanowisko swoje organy przedstawiły w ramach obszernego i prawidłowego merytorycznie uzasadnienia zaskarżonych aktów, czyniąc zadość zarówno przepisom prawa materialnego, jak i procedurze administracyjnej.
W ocenie sądu, uwzględniając rozważania i podzielając przedstawione stanowiska judykatury i doktryny, nałożenie w przedmiotowej sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla istniejącego przedsięwzięcia, a co za tym i udziału społeczeństwa, oraz ustalenie obowiązku sporządzenia pełnego zakresu raportu należy uznać za celowe ze względu na możliwość określenia "ram" środowiskowych dla przedsięwzięcia i wskazania czynników, które mogą wystąpić również w trakcie eksploatacji, a które mogą mieć znaczenie dla ochrony środowiska. Decyzja o środowiskach uwarunkowaniach, ewentualnie wydana jako konsekwencja kwestionowanego rozstrzygnięcia, może w szczególności nakładać obowiązek przeprowadzenia analizy porealizacyjnej, mającej na celu porównanie ustaleń zawartych w raporcie i w decyzji z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko.
W tym stanie sprawy sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. m.ch.