Uzasadnienie
J. P. złożyła pismo z dnia 15 października 2020r. zatytułowane "Wniosek o nakazanie mojemu Pełnomocnikowi radcy prawnemu M.W. sporządzenia skargi o wznowienie postępowania sądowego", zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2020r., sygn. akt II SA/Łd 306/19, o odrzuceniu skargi J.P., w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, utrzymanym w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2020r., sygn. akt II OZ 428/20.
W piśmie tym skarżąca powołała art. 270 i następne ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.), zwanej p.p.s.a., nie wskazując konkretnej podstawy prawnej żądania o wznowienie postępowania. Podniosła również, że postanowienie w sprawie sygn. akt II SA/Łd 306/10 prawomocnie zakończone dotknięte jest nieważnością, gdyż, zdaniem skarżącej, Sąd ten oparł swoje postanowienie na błędnym orzeczeniu WSA z dnia 21 maja 2019r., który nie uwzględnił złamania przepisów art. 35, art. 65 i art. 231 k.p.a. przez pracowników Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i nie przesłuchał ich na tę okoliczność, lecz winą, w ocenie skarżącej, bezpodstawnie obarczył ją.
Zarządzeniem z dnia 17 listopada 2020r. pełnomocnik skarżącej, ustanowiony w ramach prawa pomocy, został wezwany do wskazania charakteru jakie ma pismo skarżącej z dnia 15 października 2020r. zatytułowanego "Wniosek", mając na uwadze normatywne wymogi formalno-prawne dla tego pisma odnoszące się do jego charakteru i żądania pisma (jego osnowy), w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia tego pisma bez rozpoznania.
Pismem z dnia 14 grudnia 2020r. pełnomocnik skarżącej, oświadczył, że pismo skarżącej z dnia 15 października 2020r. jest najprawdopodobniej skargą o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie II SA/Łd 306/19, zakończonym postanowieniem z dnia 30 stycznia 2020r. Wskazał również, że pismem z dnia 13 listopada 2020r. skarżąca zwróciła się do pełnomocnika z prośbą o kontynuację zażalenia z dnia 25 lutego 2020 r. i prowadzenie w jej imieniu procesu o wznowienie postępowania sądowego w sprawie sygn. II SA/Łd 306/19. Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił również, że pismem z dnia 30 listopada 2020r. zwrócił się do skarżącej o wyjaśnienia, w tym wskazanie postawy wznowienia oraz terminu, w którym skarżąca dowiedziała się o nich, przy czym pełnomocnik wskazał, że brak wyjaśnienia uniemożliwi zajęcie stanowiska w sprawie. Skarżąca, jak wskazał pełnomocnik, nie odpowiedziała na jego pismo. Pełnomocnik skarżącej podniósł zatem, że w tych okolicznościach nie jest w stanie udzielić żadnych dodatkowych wyjaśnień.
Do pisma tego pełnomocnik załączył skierowane do skarżącej pismo z dnia 30 listopada 2020r. wraz z dowodem doręczenia skarżącej. W piśmie tym pełnomocnik wyjaśnił skarżącej regulację prawną wznowienia postępowania sadowoadministarcyjnego, w tym podstawy wznowienia oraz tryb wnoszenia skargi, a następnie zwrócił się do skarżącej o wskazanie podstawy prawnej, na której opiera skargę o wznowienie. Ponadto załączył pismo skarżącej z dnia 13 listopada 2020r. zawierające "prośbę o kontynuację zażalenia z dnia 25 lutego 2020r., jakie (...) sporządził do Naczelnego Sądu Administracyjnego i prowadzenie (...) procesu o wznowienie postępowania sadowego w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 306/19 oznaczonej przez WSA skargą o sygn. II SA/Łd 746/20".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Instytucję wznowienia postępowania sadowoadministracyjnego reguluje dział VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.), zwanej p.p.s.a., zatytułowany Wznowienie postępowania. Postępowanie to, stosownie do art. 270 p.p.s.a., może być wszczęte w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, tj. wyrokiem lub postanowieniem, wyłącznie na żądanie uprawnionego podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 1997r., II SA/Wr 247/97, nie publikowane), jeśli, zgodnie z art. 271 do art. 274 p.p.s.a.: 1. w składzie uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeśli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia;
- 2. strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeśli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeśli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe;
- 3. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucja, umową międzynarodową lub z ustawa, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie;
- 4. orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym;
- 5. orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa;
- 6. w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu;
- 7. w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy.
Skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom formalnym stawianym pismom strony (art. 46 p.p.s.a.), a także zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.).
Ponadto skargę o wznowienie postępowania wnosi się – na mocy art. 277 p.p.s.a. - w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możliwości działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Gdy jednak podstawę wznowienia stanowi wyrok TK orzekający o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, skargę o wznowienie postępowania wnosi się, stosownie do art. 272 § 2 p.p.s.a., w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK.
Z kolei zgodnie z art. 278 p.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana.
Na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Sąd odrzuci skargę, jeżeli została wniesiona z uchybieniem terminu lub nie jest oparta na przesłankach wymienionych w art. 271-273 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem możliwości rozpoznania zasadności tej skargi jest uzależniona od łącznego spełnienia obu warunków wskazanych w § 1.
Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem co do istoty sprawy i ma ono charakter wyjątkowy. Przy wykładni przepisów działu VII powołanej ustawy należy zatem stosować wykładnię ścisłą, odrzucając rozszerzającą interpretację przesłanek wznowienia. Wznowienie to dopuszczalne jest więc tylko z wymienionych wyczerpująco w powołanej ustawie przyczyn wznowienia, a skargę o wznowienie można skutecznie wnieść tylko w określonym ustawowym terminie. Z powołanych przepisów wynika także, iż wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego powoduje uruchomienie dwuetapowego postępowania, skarga o wznowienie postępowania podlega bowiem w pierwszej kolejności badaniu z punktu widzenia zachowania wymogów formalnych, a następnie jeśli odpowiada ona tym wymogom podlega badaniu wstępnemu, obejmującemu zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym przy badaniu podstawy wznowienia Sąd ogranicza się do ustalenia, czy podstawa przytoczona we wniosku odpowiada którejkolwiek z postaw wymienionych w art. 271, art. 272 i art. 273 p.p.s.a. Wymóg podania podstawy wznowienia sprowadza się przy tym w zasadzie do powołania i wyraźnego określenia, które z podstaw wymienionych w art. 271-274 p.p.s.a., uzasadniają wznowienie postępowania w sprawie. Natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia.
Zważywszy na powyższą regulację prawną – Sąd stwierdza, że wniesiona w tej sprawie skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnwego, zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2020r., sygn. akt II SA/Łd 306/19, nie spełnia wymogów formalnych, co czynią ją niedopuszczalną. Niedopuszczalność skargi skutkuje zaś jej odrzuceniem, w konsekwencji czego skarga skarżącej o wznowienie postępowania sądowego nie podlega merytorycznego rozpoznaniu. Badając spełnienie wymogów formalnych przez tę skargę – Sąd zauważa, że skarżąca w sporządzonej osobiście skardze nie wskazała - wbrew powołanej wyżej regulacji prawnej – konkretnej podstawy prawnej wznowienia postępowania sądowego, jak i nie podała okoliczności uprawdopodobniających zachowanie terminu do jej wniesienia. Co istotne okoliczności mogących wskazywać na zachowanie wymogów formalnych i terminu do wniesienia skargi skarżąca nie podała również pomimo doręczenia jej za pośrednictwem ustanowionego z urzędu pełnomocnika pisma szczegółowo i precyzyjnie wskazującego jakie okoliczności jest ona obowiązana podać, w wykonaniu zarządzenia Sądu.
Treść pisma pełnomocnika, jak i załączone do niego załączniki pozwalają – w ocenie Sądu – przyjąć, iż skarżąca prawidłowo została poinformowana o regulacji prawnej skargi o wznowienie postępowania oraz o tym, jakie okoliczności należy wskazać, aby skarga o wznowienie czyniła zadość wymogom prawa. Pomimo tak wyczerpującego – a wręcz kazuistycznego – poinformowania o okolicznościach istotnych z punktu widzenia skuteczności wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, skarżąca nie wskazała podstaw wznowienia postępowania, jak i okoliczności zachowania terminu do jej wniesienia.
Również pełnomocnik, ustanowiony dla skarżącej z urzędu, wezwany do uzupełnienia braków skargi, nie wskazał przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, wyjaśniając przy tym, że pomimo podjętej próby wyjaśnienia z jej udziałem podstawy prawnej wniesionej skargi o wznowienia postępowania nie uzyskał żadnych wyjaśnień.
Sporządzona przez skarżącą osobiście i wniesiona osobiście skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zawiera ogólne sformułowania, nie pozwalające na identyfikację przez Sąd konkretnej podstawy wznowienia. W tym zakresie stwierdziła jedynie, iż skargę opiera na podstawie art. 270 i następnych p.p.s.a., podnosząc okoliczność nieważności wydanego przez Sąd postanowienia o odrzuceniu skargi, gdyż zdaniem skarżącej "Sąd oparł swoje postanowienie na błędnym orzeczeniu WSA z dnia 21 maja 2019r., który nie uwzględnił złamania przepisów art. 35, art. 65 i art. 231 k.p.a. przez pracowników Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i nie przesłuchał ich na tę okoliczność, lecz winą, w ocenie skarżącej, bezpodstawnie obarczył ją". Rzecz jednak w tym, że art. 270 p.p.s.a. nie wskazuje żadnych normatywnych podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, natomiast kolejne przepisy p.p.s.a. wskazują na różnorodne podstawy wznowienia o różnym charakterze, tak obligatoryjne, jak i fakultatywne.
Użyte przez skarżącą sformułowanie o nieważności "postanowienia WSA z dnia 21 maja 2019r., który nie uwzględnił złamania przepisów art. 35, art. 65 i art. 231 k.p.a. przez pracowników Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i nie przesłuchał ich na tę okoliczność" nie odpowiada żadnej z przesłanek nieważności postępowania przed Sądem, zakończonego postanowieniem o odrzuceniu skargi, a odrzucenie skargi wyłącza badanie legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, co tym bardziej wyklucza przyjęcie ich jako normatywnej podstawy wznowienia postępowania sądowoadministarcyjnego. Odrzucając skargę z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia – jak to miało miejsce prawomocnym postanowieniem z dnia 30 stycznia 2020r., poddanym kontroli instancyjnej - Sąd nie badał sprawy merytorycznie. Skarżąca nie podaje zatem żadnej z okoliczności wskazującej na nieważność postępowania sądowego w rozumieniu art. 271 p.p.s.a.
W konsekwencji wniesiona w tej sprawie skarga o wznowienie postępowania - z uwagi na brak wskazania ustawowych przesłanek żądania wznowienia postępowania oraz okoliczności zachowania terminu do jej wniesienia - nie została oparta na ustawowych podstawach wznowienia, co skutkuje jej odrzuceniem na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a,, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania terminu.
Odrzucenie skargi skutkuje również zwrotem uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi. Stosownie bowiem do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a,, orzekł, jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego od skargi orzekł w pkt 2 sentencji postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dc