Uzasadnienie
II SA/Łd 874/21
Uzasadnienie
W dniu 26 sierpnia 2020 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. (dalej: PINB) otrzymał od B. P. prośbę o zbadanie legalności zabudowy korytarza i częściowej jego adaptacji na dodatkowe pomieszczenie dla lokalu nr [...] w bloku nr [...] przy ul. A 4 w Ł., stanowiącego własność Spółdzielni Mieszkaniowej "B" w Ł. (dalej: Spółdzielnia).
W odpowiedzi na wezwanie PINB z dnia 31 sierpnia 2020 r. do przekazania organowi nadzoru budowlanego wyjaśnień w przedmiotowej sprawie, w tym dostarczenia kopii rzutu kondygnacji, na której znajdują się lokale 4 i 6, z projektu budowlanego objętego pozwoleniem na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. A 4 w Ł., oraz dostarczenie rysunku obrazującego aktualny stan kondygnacji, Spółdzielnia pismem z 21 września 2020r. poinformowała, że przedmiotowy budynek mieszkalny został oddany do użytku 2 stycznia 1974r. a zmiana układu ścianki działowej, oddzielającej klatkę schodową od wejść od lokali, nastąpiła w 1991 r. po pozytywnym rozpatrzeniu przez Spółdzielnię wniosku lokatorów w tym zakresie. Do pisma załączono: 1. rzut kondygnacji kl. I piętro I - Stan projekt budowlany blok [...] ul. A 4; 2.fragment rzutu kondygnacji opisanej w pkt 1;
- 3. rzut kondygnacji kl. I piętro I - Stan istniejący blok [...] ul. A 4; oraz 4. fragment rzutu kondygnacji opisanej w pkt 3.
W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 16 listopada 2020 r. na pierwszym piętrze budynku mieszkalnego wielorodzinnego, położonego na terenie nieruchomości przy ul. A 4 w Ł., PINB stwierdził, że na korytarzu I piętra w rejonie lokali nr 5 oraz 6 wybudowana została ścianka działowa, w wyniku czego przestrzeń przed drzwiami dźwigu osobowego została ograniczona, obecnie odległość dobudowanej ścianki od drzwi windy wynosi 117 cm. Ponadto organ ustalił, że:
- - zgodnie z projektem budowlanym, na podstawie którego został wybudowany badany budynek, dostęp do szybu windowego z korytarza każdej kondygnacji nie był ograniczony ścianką działową na wprost drzwi do windy
- - inwestor nie występował do organu architektoniczno-budowlanego o wydanie decyzji na przebudowę,
- - inwestor w 1991 r. uzyskał zgodę Spółdzielni na oddzielenie korytarza od szybu windowego.
Powierzchnia zabudowy wynosi 2,70 m2 (długość 1,97 m, szerokość 1,37 m). Ponadto, w trakcie oględzin, Spółdzielnia poinformowała PINB, że najpóźniej w 2022 roku planowana jest wymiana windy i zamontowanie drzwi rozsuwanych. Załączniki do protokołu stanowi dokumentacja fotograficzna.
Pismem z dnia 23 listopada 2020 r. PINB, wystąpił do Spółdzielni, z informacją że przeprowadzone oględziny przedmiotowej zabudowy korytarza, potwierdziły utrudnienia w dostępie do windy i ograniczenie drogi ewakuacyjnej oraz nie zachowanie minimalnych odległości pomiędzy zamkniętymi drzwiami urządzenia dźwigowego a przeciwległą ścianą co narusza §195 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Równocześnie organ wezwał Spółdzielnię do złożenia wyjaśnień, jaki jest termin i zakres planowanych prac związanych z wymianą drzwi w urządzeniu dźwigowym oraz czy zapewnią one normatywne odległości wskazane w ww. rozporządzeniu.
W odpowiedzi Prezes Zarządu Spółdzielni dnia 3 grudnia 2020 r. poinformowała organ, iż wymiana dźwigu osobowego planowana jest w latach 2021/2022, jednakże nie spowoduje ona zmiany odległości pomiędzy zabudową korytarza a drzwiami windy (w tym odległość 1,17 m) nie ulegnie zmianie i nie spełni wymogów powołanych przez organ przepisów rozporządzenia a w szczególności zapisów § 195.
Pismem z dnia 3 marca 2021 r., PINB wezwał Spółdzielnię do przedłożenia:
- 1. wniosku o wyrażenie zgody na przebudowę korytarza;
- 2. zgody Spółdzielni na oddzielenie korytarza od windy;
- 3. wskazania inwestora dokonanej przebudowy.
W odpowiedzi, dnia 15 marca 2021 r., Spółdzielnia poinformowała organ I instancji, że nie posiada w swoich dokumentach wniosku lokatorów o wyrażenie zgody na przebudowę korytarza. Do pisma załączono kopię wydanej przez Spółdzielnię zgody na oddzielenie korytarza od windy, udzielonej w dniu 16 lipcu 1991 r. B. W. - lokatorce mieszkania nr [...] przy ul. A 4 w Ł..
W tych okolicznościach, PINB w dniu 19 kwietnia 2021 r. wszczął postępowanie administracyjne, powiadamiając o tym B. P. jednocześnie wskazując, że nie przysługuje jej w prowadzonym postępowaniu status strony. Pismem z dnia 13 maja 2021 r. organ zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
W dniu 25 maja 2021 r. w siedzibie organu stawił się T. W. -mąż B.W. i współwłaściciel lokalu nr [...] przy ul. A 4 w Ł., który po zapoznaniu się z aktami sprawy, oświadczył, że nie składa dodatkowych wyjaśnień.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], znak: [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. (t.j. Dz.U.2020 poz. 1333 ze zm. dalej "PrBud") oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U 2021 poz. 735, dalej "KPA"); Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł.; nakazał B. W., zam. w Ł. przy ul. A 4 m 6, rozbiórkę ściany działowej wybudowanej w ogólnodostępnym korytarzu na I piętrze budynku mieszkalnego wielorodzinnego, położonego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 4 (blok nr [...]) na wprost drzwi szybu windowego, w terminie do 30 września 2021 r.
W uzasadnieniu organ powołując się na przepisy prawa budowlanego i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U 2019 poz. 1065 - dalej "rozporządzenia Ministra Infrastruktury") stwierdza, że omawiana zabudowa została wykonana z naruszeniem przepisów prawa, gdyż przeprowadzone oględziny wykazały, że odległość pomiędzy zamkniętymi drzwiami windy a posadowioną ścianą wynosi 117 cm a zatem jest niewystarczająca. Po demontażu przestrzeń przed drzwiami windy zostanie otwarta, zostanie uzyskana szerokość prześwitu do drzwi windy co spowoduje, że odpowiadać będzie to przepisom techniczno - budowlanym, natomiast korytarz klatki schodowej I piętra zostanie doprowadzony do stanu pierwotnego, zapewniając swobodny dostęp do windy.
Ponadto PINB stwierdził, że budowa przedmiotowej ścianki podlegała obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę w myśl § 44 ust. 4 pkt. d, rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. z dnia 20 lutego 1975 r. (Dz. U Nr 8, poz. 48 dalej "rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej") jakiego tutaj nie uzyskano, dlatego B.W., jako inwestor, winna doprowadzić budynek do stanu zgodnego z prawem.
Po rozpatrzenia odwołania B. W., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. (dalej: WINB), zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, nr [...] z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA; utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji, powołując się na przepisy PrBud wskazał, że przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego I instancji była kwestia w zakresie nieprawidłowości zabudowy korytarza na I piętrze budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. A 4 w Ł. Ponieważ sprawa dotyczy zabudowy ogólnodostępnego korytarza w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, przedmiotowe roboty budowlane polegały na wykonaniu zabudowy na klatce schodowej poprzez oddzielenie korytarza od szybu windowego w wyniku czego powstała powierzchnia zabudowy 2,70 m2 (długość 1,97 m, szerokość 1,37 m) a roboty te należało zakwalifikować jako przebudowę. WINB stwierdził, że roboty budowlane polegające na zabudowie korytarza na I piętrze budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. A 4 w Ł. wymagały uzyskania zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej w formie pozwolenia na budowę, czego inwestor nie dopełnił.
Powyższe determinuje konieczność prowadzenia postępowania na podstawie przepisów PrBud. Organ wskazał również iż, jak wynika z prawidłowych ustaleń organu I instancji, na skutek wykonania zabudowy doszło do naruszenia rozporządzenia Ministra Infrastruktury a zapowiadane prace związane z wymianą dźwigu osobowego w klatce również nie zmienią tej sytuacji.
W ocenie WINB w omawianej sprawie, przy takiej lokalizacji przedmiotowej zabudowy, inwestor dopuścił się takiego naruszenia przepisów, że nie ma możliwości wykonanych robót budowlanych doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Organ nadzoru stwierdził więc, że w omawianej sprawie PINB prawidłowo nakazał rozbiórkę ściany działowej wybudowanej w ogólnodostępnym korytarzu na I piętrze budynku mieszkalnego wielorodzinnego, położonego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 4 (blok nr [...]).
Organ przyznał finalnie, że pomimo, iż w ocenie WINB uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełniało wymogów z art. 107 § 3 KPA, ale samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe, więc należało w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 KPA utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję a fakt naruszenia art. 107 KPA został konwalidowany przez organ odwoławczy. Dodatkowo organ wspomniał, że toku postępowania odwoławczego w dniu 23 sierpnia 2021 r. wpłynęło od B.W. pismo uzupełniające złożone odwołanie, w którym wniosła m.in. o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, jednak ostatecznie nie miało ono wpływu na rozstrzygnięcie WINB.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, B. W. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia WINB w Ł. oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia PINB a także o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wg. norm przepisanych, zarzucając organom dowolną i błędną interpretację przepisów w zakresie tzw. "samowoli budowlanej" w sytuacji, gdy zdaniem skarżącej, może ona zostać zalegalizowana po 20 latach.
Nadto w uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż jej zdaniem budowa ścian działowych nie jest objęta obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia; zabudowa przed laty została pozytywnie zaopiniowana przez służby ochrony p. poż.; organ prowadzący postępowanie pozostawał w bezczynności i wydał decyzję w trybie przepisów ustawy PrBud sprzed zmiany z dnia 19 września 2020 r. chociaż powinien procedować na podst. art 17 nowej ustawy; organ nie oddalił wniosku B. P., która nie była stroną w sprawie. A nadto skarżąca podniosła, że postępowanie było prowadzone niedbale i niedokładnie z naruszeniem przepisów art. 6 - 10, 77 i 81 KPA. Zdaniem skarżącej, organy obu instancji niezasadnie arbitralnie orzekły, iż "samowola" nie może być legalizowana, co jest daleko idącą ingerencją w prawa inwestora.
W ocenie skarżącej, istnieją obecnie nowe technologie umożliwiające bezpieczne użytkowanie ogólnodostępnego korytarza, nawet przy pozostawieniu ścianki działowej. Dodatkowo zdaniem skarżącej narusza prawo fakt procedowania sprawy z udziałem córki dawnej właścicielki mieszkania, która lokal ten sprzedała.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga okazała się niezasadna.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2022.329 z dnia 9 lutego 2022r. dalej "p.p.s.a."), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy.
Następnie stwierdzić przyjdzie, że sądy administracyjne stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie), jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] r. nr [...], nakazująca B. W., zam. w Ł. przy ul. A 4 m [...], rozbiórkę ściany działowej wybudowanej w ogólnodostępnym korytarzu na I piętrze budynku mieszkalnego wielorodzinnego, położonego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 4 (blok nr [...]) na wprost drzwi szybu windowego, w terminie do 30 września 2021 r.
W pierwszej kolejności należało rozważyć kwestię przepisów prawa budowlanego, mających zastosowanie w niniejszej sprawie.
Przedmiotowy budynek mieszkalny został oddany do użytku, w stanie zgodnym z zatwierdzonym projektem budowlanym, w 1974r. a zmiana układu ścianki działowej oddzielającej klatkę schodową od wejść od lokali nastąpiła w 1991 r., jednak zmiana ta nie została objęta projektem ani jego zmianą a jedynie zgodą lokatorów oraz Spółdzielni. Wobec dzielącego zakończenie, legalnej inwestycji pierwotnej od nielegalizowanej inwestycji następczej, okresu 17 lat nie sposób jej jednak uznać za rozbudowę obiektu a więc tym samym także jako "budowy".
Należy przyznać rację organom, że zgodnie z art. 103 ust. 2 PrBud, tylko przepisu art. 48 PrBud (dotyczącego przypadków budowy obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia na budowę), nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne – stosując przepisy dotychczasowe. Natomiast względem pozostałych spraw - wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy PrBud, w brzmieniu nadanym ustawą z 1994 roku. Wobec okoliczności, że w sprawie nie mamy do czynienia z budową, w sprawie znalazła zastosowanie ustawa PrBud w brzmieniu po 1994 r.
Do takich wniosków prowadzi również, jak słusznie zauważył organ, art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 471), którą zmieniona została ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, na mocy którego do spraw uregulowanych ustawą zmienianą, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
Tym samym, skoro wniosek o sprawdzenie legalności zabudowy korytarza wpłynął do organu stopnia powiatowego w dniu 26 sierpnia 2020 r., w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed ww. nowelizacji, która weszła w życie z dniem 19 września 2020r.
W tak ustalonym stanie prawnym, należy wskazać, że jako podstawę rozstrzygnięcia organy nadzoru budowlanego powołały przepis 51 ust. 1 pkt. 1 PrBud. Zgodnie z tym przepisem przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Przy czym w niniejszej sprawie nie zostało wydane postanowienie o którym mowa w przepisie, gdyż trudno wstrzymywać prowadzenie robót, których się już nie prowadzi, bo je zakończono – tutaj w roku 1991 (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 7 grudnia 2021 r. w sprawie II SA/Ke 818/21).
W niniejszej sprawie organy wydały nakaz rozbiórki ścianki działowej uznając, iż została ona wzniesiona bez stosownego pozwolenia na budowę a przepisy prawa uniemożliwiają jego legalizację. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela powyższe stanowisko organów, stwierdzając jednocześnie, iż ustalony przez organy stan faktyczny nie budzi wątpliwości.
Jak wskazano już powyżej, obiekt nie tylko wzniesiono jedynie na podstawie ustaleń z podmiotami niebędącymi uprawnionymi do wydania pozwolenia na jego instalację, ale - co istotniejsze, obiekt ten nigdy nie mógłby zostać zalegalizowany, przez organ właściwy.
Mocą art. 5 PrBud obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając wskazane w tym przepisie wymagania.
Natomiast do przepisów techniczno-budowlanych zalicza się m.in. warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, które określa, w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa dla budynków oraz związanych z nimi urządzeń (art. 7 ust. 1 i 2 PrBud). Natomiast na podstawie § 195 pkt. 1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury, odległość pomiędzy zamkniętymi drzwiami przystankowymi dźwigu a przeciwległą ścianą lub inną przegrodą powinna wynosić dla dźwigów osobowych co najmniej 1,6 m.
W przedmiotowej sprawie odległość ta wynosi 1,17 cm, toteż jest odległością mniejszą niż dopuszczalna przepisami a więc nie podlegająca legalizacji z powodu niezgodności z przepisami techniczno-budowlanymi.
W tych warunkach należało stwierdzić, iż decyzje organów zostały podjęte w sposób niewadliwy a zaproponowane rozstrzygnięcia odpowiadały prawu.
Odnosząc się zaś do tych twierdzeń skarżącej, które jeszcze nie zostały poruszone przez Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, należało uznać za bezpodstawny zarzut dowolnej i błędnej interpretacji przepisów przez organy w zakresie tzw. "samowoli budowlanej" w sytuacji, gdy według skarżącej, może ona zostać zalegalizowana po 20 latach. Skarżąca bowiem nie podała podstaw dokonanych przez siebie interpretacji a próżno szukać takiej konstrukcji w przepisach prawa budowlanego.
W zakresie zarzutu dotyczącego procedowania sprawy z udziałem B.P., należy jedynie wskazać, że wniosek tej osoby, stał się jedynie przyczynkiem do wszczęcia przez organ postępowania z urzędu, co nie było jednak równoznaczne z przyznaniem je przymiotu strony - jak chce wierzyć skarżąca.
Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie, wobec przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury, nie miało znaczenia, że zabudowa z przed laty została pozytywnie zaopiniowana przez służby ochrony przeciw pożarowej, skoro i tak wytworzona konstrukcja nie spełnia aktualnych warunków technicznych.
Wreszcie, Sąd stwierdził, że przeprowadzone przez organy obu instancji postępowanie wyjaśniające, odpowiadało wymogom art. 6 - 10, 77 i 81 KPA, których to naruszenie podnosiła skarżąca. Organy prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, uczyniły przy tym zadość zasadzie informowania stron, zapewniając możliwość czynnego udziału w każdym stadium postępowania - z której skarżąca nie skorzystała (k. 38 akt organu I instancji).
Nadto organy podjęły w sprawie wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z art. 7 kpa oraz zebrały i rozpatrzyły, w sposób wyczerpujący, cały materiał dowodowy. A wszystko to odbyło się na podstawie przepisów prawa (art. 6 KPA). Nadto należało stwierdzić, że organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o rozbiórce ściany działowej a organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA, utrzymał to prawidłowe rozstrzygnięcie w mocy, zasadnie uznając, że uchybienia organu I instancji w zakresie uzasadnienia decyzji, nie miały wpływu na wynik rozstrzygnięcia w sprawie. Chybione stały się zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia norm prawa procesowego i prawa materialnego.
Reasumując, skoro zaskarżona decyzja WINB oraz poprzedzająca ją decyzja PINB zostały wydane zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt. 1 PrBud, w toku postępowania administracyjnego, poprzedzającego ich wydanie nie doszło do naruszenia norm prawa procesowego w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy a zarzuty skargi okazały się niezasadne, skarga podlegała oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
dc