Uzasadnienie
II SA/Łd 876/03
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nakazał M.K. rozebranie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o wymiarach 6,0 m x 5,0 m, usytuowanego na działce nr 313/1 w C. 52, gmina G., stanowiącej współwłasność M.K., I.P. i A.G.
Organ I instancji ustalił, że obiekt wybudowany został bez wymaganego zgłoszenia, wobec czego zastosowanie ma art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.).
Od powyższej decyzji z dnia [...] odwołanie złożyła M.K. Stwierdziła, iż przedmiotowy obiekt jest ogrodową altaną do celów rekreacyjnych. Budowa takich obiektów nie wymaga dokonania uprzedniego zgłoszenia.
Decyzją z dnia [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu nadzoru budowlanego I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż budowa parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m² nie wymaga pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej. Po stwierdzeniu, iż roboty budowlane rozpoczęte zostały bez wymaganego zgłoszenia, organ I instancji zobligowany był wydać decyzję nakazującą rozbiórkę, w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Organ nie mógł w tym przypadku wydać innego rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy wskazał również, iż zwolnienie budowy altan i obiektów gospodarczych o określonych parametrach z obowiązku dokonania zgłoszenia dotyczy wyłącznie obiektów wznoszonych na terenach pracowniczych ogródków działkowych.
Na decyzję z dnia [...][...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła M.K. Wskazała, iż przedmiotowy budynek wybudowany został na miejscu wcześniej zaczętego, a nie zrealizowanego budynku. Inwestycja rozpoczęta została przez jej rodziców, którzy poprzestali jednak jedynie na wylaniu fundamentów.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przeprowadzając taką kontrolę, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.
W rozpoznawanej sprawie stwierdzić przede wszystkim należy, że fakt oczywistości samowoli budowlanej nie może zwalniać sądu od obowiązku zbadania, czy zaskarżona decyzja zgodna jest nie tylko z prawem materialnym, ale i procesowym. Na organach administracyjnych spoczywa obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.). Przywołana zasada nie jest postulatem lecz obowiązującą norma prawną (vide wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1992 r., sygn. akt S.A./Lu 694/92, Wspólnota 1993 Nr 44, s.18).
Organy obu instancji podjęte przez siebie rozstrzygnięcia oparły na ustaleniach dokonanych w toku oględzin przedmiotowej nieruchomości. Zwrócić jednak należy uwagę na to, że oględziny te zostały przeprowadzone z naruszeniem obowiązujących przepisów. Stosownie bowiem do treści art. 79 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Chodzi nie tylko o umożliwienie stronie wzięcia udziału w czynności, ale również przygotowanie się do niej. Jak to wynika z materiału zgromadzonego w aktach postępowania administracyjnego, wymóg ten nie został zachowany. Tymczasem art. 79 k.p.a. stanowi następną (po wyrażonej w art. 10 k.p.a.) gwarancję realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu. Zachowanie wymogu art. 79 k.p.a., niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej.
Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mającym wpływ na wynik sprawy (vide wyrok NSA z dnia 4 listopada 1998 r., sygn. akt III S.A. 1035/97, LEX Nr 36901; wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt II S.A. 1210/99, LEX Nr 46806). Jednocześnie naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Dodatkowo stwierdzić należy, co następuje:
W sprawie pozostaje poza sporem, że nieruchomość, na której wzniesiono sporny obiekt stanowi współwłasność trzech osób fizycznych. Postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało tylko z udziałem jednej współwłaścicielki – M.K., zaś udział pozostałych ograniczony został do przesłania na ich adres rozstrzygnięć organów I i II instancji. Pozostali współwłaściciele nie zostali też powiadomieni o czynności oględzin przeprowadzonych w dniu 10 grudnia 2002 r. i w czynności tej nie brali udziału. W utrwalonym już orzecznictwie NSA przyjmuje się jednolicie, że w żaden sposób nie można zaakceptować prowadzenia postępowania administracyjnego mającego za przedmiot rozbiórkę obiektu budowlanego z wyłączeniem któregokolwiek ze współwłaścicieli (vide wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV S.A. 895/97, LEX Nr 47186). Oceny tej nie zmienia okoliczność, że nakaz rozbiórki skierowany został do inwestora, a nie do wszystkich współwłaścicieli łącznie.
Z powyższych względów, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz c), art. 135, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – pkt 3 wyroku.