Uzasadnienie
II SA/Łd 877/17
Uzasadnienie
W związku ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie kary za stwierdzone nieprawidłowości w związku z budową hali sportowej Szkoła Podstawowa [...] w Ł. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że nie ma środków na uiszczenie kosztów sądowych. Skarżący jest jednostką budżetową i organizacyjną Gminy Ł., swe wydatki pokrywa bezpośrednio z budżetu i dochody odprowadza do właściwego budżetu. Działa w oparciu o ustawę o finansach publicznych, przygotowuje corocznie plan finansowy obejmujący ogół wydatków i dochodów. W przedmiotowym planie finansowym nie jest przewidziany paragraf zawierający środki na opłaty sądowe.
Skarżący nie może dowolnie przesuwać środków między paragrafami ani poczynić oszczędności. Skarżący wskazał na posiadanie czterech rachunków bankowych, na których znajduje się łącznie kwota 41.547,51 zł, stan środków w kasie: 14,56 zł, zobowiązania: 83.784,36 zł, należności: 644,90 zł.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje
Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Ze złożonego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wynika, że wnioskodawca posiada środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych, jednak upatruje podstawy do przyznania prawa pomocy w fakcie, że wnioskodawca jest jednostką budżetową, której plany finansowe nie przewidują wydatków na pokrywanie kosztów postępowań sądowych.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek sektora publicznego od kosztów sądowych, zatem uprawnione jest twierdzenie, że powinny one przewidywać ewentualność ponoszenia takich wydatków. Argument wnioskodawcy, iż w planach finansowych nie przewidział wydatków na partycypację w kosztach sądowych nie może być okolicznością uzasadniającą uzyskanie prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 6 września 2007 r., II OZ 709/07, post. NSA z dnia 27 listopada 2006 r., I FZ 534/06.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że skoro ustawodawca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadził - wzorem procedury cywilnej - zwolnienia od opłat sądowych Skarbu Państwa oraz instytucji publicznych (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej), podmioty te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem. Podmioty takie nie mogą wymagać, aby instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowań sądowych w planach finansowych (por. post. NSA z dnia 27 lutego 2007 r., I FZ 567/06, post. NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., I FZ 123/07, post. WSA w Warszawie z dnia 21 lipca 2010 r., I SO/Wa 19/10).
Wnioskodawca podał, że nie dysponuje środkami na uiszczenie opłat sądowych, gdyż jest związany planem wydatków, w którym nie uwzględniono kosztów postępowania sądowego. Nie wykazał jednak, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bowiem w dniu składania wniosku o przyznanie prawa pomocy organ na rachunkach bankowych takie środki posiadał. Niezależnie od powyższego warto zauważyć, że art. 256 ustawy o finansach publicznych stanowi, że wydatki nieprzewidziane, których obowiązkowe płatności wynikają z tytułów egzekucyjnych lub wyroków sądowych, mogą być dokonywane bez względu na poziom środków finansowych zaplanowanych na ten cel. Odpowiednia zmiana planu wydatków powinna nastąpić we właściwym trybie. Skoro wnioskodawca nie kwestionuje, że ma na swoim koncie określone środki finansowe, a jedynie, że nie może wykorzystać ich w celu ponoszenia kosztów sądowych, należy odmówić wnioskującemu przyznania prawa pomocy (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2007 r., II OZ 707/07).
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7, orzeczono jak w postanowieniu.
AG