Uzasadnienie
M. F. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Rodzina utrzymuje się z renty skarżącego (posiada II grupę inwalidzką) w kwocie 2436 zł brutto i wynagrodzenia za pracę żony skarżącego w wysokości 3492 zł brutto. Małżonkowie mieszkają w 60-metrowym mieszkaniu, posiadają ponadto samochód osobowy Renault Megane z 2009 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że znaczną część renty przeznacza na lekarstwa. Również jego żona jest pod opieką poradni pulmonologicznej, co wiąże się ze znacznymi wydatkami na jej terapię.
Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy uznając, że zarówno jego dochody, jak i majątek, którym dysponuje, nie pozwalają na uznanie go za osobę spełniającą ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego uzasadnieniu strona podniosła, że w październiku rzeczywista kwota, jaka wpłynęła na jego konto (po waloryzacji renty inwalidzkiej), to 2013,99 zł, a wpływ na rachunek z tytułu poborów żony to 1861,91 zł. Dołączył dokumentację świadczącą o sytuacji zdrowotnej własnej (II grupa inwalidzka) jak i żony, a także wskazał na wydatki: na energię elektryczną – 382,88 zł (bez wyjaśnienia, za jaki okres naliczona została ta kwota, a jedynie z podaniem terminu płatności na dzień 17 października 2013 r.), na czynsz i inne składniki opłat za mieszkanie za październik 2013 r. – 837,77 zł oraz przedstawił fakturę za leki wykupione w dniu 8 października 2013 r. za łączną kwotę 369,20 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata od wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
W rozpoznawanej sprawie, postanowieniem z dnia [...], referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Zgodnie jednak z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Dokonując analizy złożonych przez skarżącego oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, Sąd doszedł do przekonania, że jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżący oraz jego żona osiągają stałe, dość wysokie dochody (razem ponad 5900 zł brutto). Małżonkowie mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (dysponuje 60-metrowym mieszkaniem), są także posiadaczami samochodu osobowego z 2009 r. Należy przy tym zwrócić uwagę, że o ile posiadanie samochodu osobowego mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2009 r. o sygn. akt V SA/Wa 1473/09). Ze złożonego przez stronę wniosku, jak też z dodatkowych wyjaśnień nie wynika, by te składniki majątku były w jakikolwiek sposób obciążone. Warto zauważyć, że dysponowanie wolnymi od obciążeń składnikami majątku może uzasadniać przekonanie, że strona jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego (w tym wynajęcia adwokata) bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (por. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2006 r., III SA/Wa 961/06 i z dnia 8 czerwca 2006 r., III SA/Wa 343/06).
Po drugie - posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania stronie prawa pomocy, zwłaszcza kiedy ich wartość wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów sądowych, w tym kosztów wynajęcia profesjonalnego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2004 r., FZ 465/04).
Skarżący zasadność swojego wniosku upatruje przede wszystkim w fakcie ponoszenia stałych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem, a także kosztów leczenia. Tymczasem wykazane przez skarżącego wydatki na leki, czynsz i energię zamykają się kwotą około 1600 zł, podczas gdy łączne dochody małżonków to około 4000 zł netto. Niewątpliwie oznacza to, że skarżący jest w stanie wygospodarować środki na opłacenie kosztów sądowych oraz wynajęcie pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
a.bł.