Uzasadnienie
I.P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych, występując jednocześnie z żądaniem przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach I.P. utrzymuje się z emerytury nauczyciela – wychowawcy. Posiada dom o powierzchni 83 m kw. oraz nieruchomość rolną o powierzchni ok. 3 ha. Skarżąca nie zadeklarowała posiadania wartościowych przedmiotów, oszczędności ani papierów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż strona ponosi opłaty związane z utrzymaniem domu (za energię elektryczną, wodę, telefon, ubezpieczenie budynku i życia, opłata TV, wyżywienie, środki czystości, opał).
W wykonaniu zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 27 marca 2009 r., na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na fakt, że złożone oświadczenie okazało się niekompletne i nie zawierało konkretnych informacji wymaganych jego treścią, skarżąca została wezwana do przedstawienia dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, w tym między innymi do złożenia informacji o wysokości dochodów osiąganych przez skarżącą oraz wysokości ponoszonych miesięcznie wydatków, a także o członkach rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokości osiąganych przez nich dochodów i posiadanych składnikach majątku o wartości powyżej 3.000 EURO. W zakreślonym terminie skarżąca nie wykonała jednakże nałożonego obowiązku.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
W rozpoznawanej sprawie, analiza złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dała jednoznacznych podstaw do ustalenia zdolności płatniczych skarżącej. Przede wszystkim oświadczenie nie zawierało informacji o wysokości osiąganych dochodów ani o członkach rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z pouczenia znajdującego się na urzędowym formularzu, każda rubryka formularza powinna być wypełniona bądź skreślona. Tymczasem, formularz złożony przez skarżącą nie spełnia powyższych wymogów, gdyż rubryki dotyczące stanu rodzinnego i dochodów pozostały puste. Okoliczność ta powoduje, iż w tym zakresie informacja nie została udzielona.
Tym samym zaistniała konieczność wezwania strony do przedstawienia uzupełniających informacji, które wskazywałyby na rzeczywistą niemożność strony do uiszczenia kosztów sądowych. Należy bowiem podkreślić, iż podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy referendarz sądowy orzeka w oparciu o informacje zawarte przez stronę w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym. Jeżeli natomiast dane zawarte w oświadczeniu są niekompletne bądź niewystarczające do oceny zdolności płatniczych strony, referendarz sądowy ma prawo, w oparciu o art. 255 p.p.s.a., wezwać stronę do ich uzupełnienia, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Mimo wezwania, skarżąca nie przedstawiła wymaganych dokumentów, co spowodowało, iż jej sytuacja rodzinna i materialna nie mogła zostać oceniona.
Brak aktywności strony w wykazaniu przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności niewykonanie wezwania z dnia 27 marca 2009 r. przesądzić musi o nieuwzględnieniu jej żądania. Konsekwencją powyższego zaniechania jest bowiem brak dostatecznej wiedzy co do faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawczyni, co wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy..
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
AG